Tại xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh, mô hình trợ lý ảo "Trung úy Sơn Động AI" đã trở thành điểm sáng trong công tác chuyển đổi số ở cấp cơ sở, góp phần đưa các dịch vụ công và thông tin pháp luật đến gần hơn với người dân vùng cao.
Sau khi hợp nhất thị trấn An Châu cùng các xã An Bá và Vĩnh An, xã Sơn Động có dân số khoảng 24.394 người. Đây là địa bàn rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi chia cắt, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, mạng Internet ở một số khu vực còn hạn chế. Bên cạnh đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm từ 50 - 60% dân số với 14 dân tộc cùng sinh sống, phân bố rải rác ở nhiều thôn, bản xa trung tâm. Những yếu tố này khiến việc tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính và tiếp cận dịch vụ công trực tuyến gặp không ít khó khăn.
Cán bộ công an đưa Trợ lý ảo “Trung úy Sơn Động AI” đến với người dân. Ảnh: La Mạnh.
Trong khi đó, nhu cầu tìm hiểu các quy định pháp luật, tra cứu thông tin cư trú, căn cước công dân, định danh điện tử hay các thủ tục hành chính liên quan đến an ninh trật tự ngày càng tăng. Phần lớn các câu hỏi của người dân mang tính phổ biến và lặp lại, tạo áp lực không nhỏ đối với Công an xã.
Xuất phát từ thực tiễn đó, Công an xã Sơn Động đã nghiên cứu, xây dựng mô hình "Trung úy Sơn Động AI – Trợ lý ảo tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và hỗ trợ giải đáp thủ tục hành chính cho nhân dân". Mô hình được cụ thể hóa từ tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Đặc biệt, ứng dụng được chính cán bộ Công an xã phát triển. Người trực tiếp xây dựng hệ thống là Trung úy La Đức Mạnh, cán bộ Tổ An ninh Công an xã Sơn Động. Sau quá trình nghiên cứu và hoàn thiện, ngày 10/4, trợ lý ảo "Trung úy Sơn Động AI" chính thức được đưa vào hoạt động.
Mô hình “Trung úy Sơn Động AI” là sáng kiến chuyển đổi số của Công an xã Sơn Động nhằm nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Ảnh: La Mạnh.
Chia sẻ về mô hình này, Trung úy La Đức Mạnh cho biết, trợ lý ảo được xây dựng trên nền tảng xử lý ngôn ngữ tự nhiên ChatGPT, tích hợp cơ sở dữ liệu đã được chuẩn hóa về cư trú, căn cước công dân, xác nhận thông tin cư trú, định danh điện tử và các quy định liên quan đến an ninh trật tự. Hệ thống được thiết kế để có thể hiểu và phản hồi những câu hỏi theo ngôn ngữ đời thường của người dân thay vì yêu cầu sử dụng các thuật ngữ pháp lý chính xác.
"Trung úy Sơn Động AI không phải là một phần mềm máy móc đơn thuần. Tôi xây dựng 'người đồng đội ảo' này với mục tiêu hiểu được đúng nhu cầu và cách diễn đạt bình dị nhất của bà con. Người dân không cần phải hỏi đúng tên thủ tục, chỉ cần đặt câu hỏi theo cách thường ngày như 'Làm giấy xác nhận cư trú ở đâu?' hay 'Cần giấy tờ gì để làm căn cước?', trợ lý ảo vẫn có thể hiểu và trả lời dễ hiểu nhất", Trung úy La Đức Mạnh chia sẻ.
Cách thức vận hành của "Trung úy Sơn Động AI" khá đơn giản và thuận tiện. Người dân chỉ cần quét mã QR được niêm yết tại trụ sở Công an xã hoặc trên các kênh thông tin chính thức của đơn vị là có thể truy cập hệ thống. Tại đây, người dân dễ dàng đặt các câu hỏi liên quan đến thủ tục hành chính, cư trú, căn cước công dân, định danh điện tử hay các quy định về an ninh trật tự. Trợ lý ảo sẽ phản hồi gần như tức thời bằng ngôn ngữ tự nhiên, tạo cảm giác như đang trao đổi trực tiếp với cán bộ Công an.
Chỉ với thao tác quét mã QR, người dân có thể tiếp cận trợ lý ảo “Trung úy Sơn Động AI” mọi lúc, mọi nơi. Ảnh: La Mạnh.
Để bảo đảm tính chính xác và an toàn thông tin, Công an xã Sơn Động đã xây dựng các cơ chế kiểm soát dữ liệu chặt chẽ. Trợ lý ảo chỉ hoạt động trong phạm vi dữ liệu đã được chuẩn hóa và kiểm duyệt. Đối với những nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước hoặc liên quan đến nghiệp vụ chuyên sâu, hệ thống sẽ tự động hướng dẫn người dân liên hệ trực tiếp với Công an xã để được giải quyết theo đúng quy định.
Sau hơn hai tháng đưa vào hoạt động, mô hình đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Hàng nghìn câu hỏi lặp đi lặp lại được trợ lý ảo tiếp nhận và giải đáp tự động, giúp giảm đáng kể áp lực cho cán bộ trực ban. Người dân ở các thôn, bản xa không còn phải mất nhiều thời gian và chi phí đi lại chỉ để hỏi các thủ tục đơn giản như trước đây.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng giúp lực lượng Công an xã tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ chuyên môn, giải quyết những hồ sơ phức tạp và công tác nghiệp vụ chuyên sâu. Trong bối cảnh địa bàn rộng, khối lượng công việc tăng lên sau sáp nhập đơn vị hành chính nhưng quân số còn hạn chế, đây được xem là giải pháp hiệu quả để nâng cao năng suất làm việc và chất lượng phục vụ nhân dân.
Không chỉ hỗ trợ giải đáp thủ tục hành chính, "Trung úy Sơn Động AI" còn đóng vai trò là cầu nối giúp người dân tiếp cận hệ sinh thái số. Thông qua trợ lý ảo, người dân được hướng dẫn sử dụng ứng dụng VNeID, thực hiện các dịch vụ công trực tuyến và tiếp cận các tiện ích số thiết yếu. Điều này góp phần nâng cao nhận thức số, hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong cộng đồng dân cư, đặc biệt là ở khu vực vùng cao.
Trợ lý ảo “Trung úy Sơn Động AI” hỗ trợ người dân tra cứu thông tin nhanh chóng, chính xác. Ảnh: La Mạnh.
Quan trọng hơn, mô hình đã tạo ra sự thay đổi trong phương thức phục vụ của lực lượng Công an cơ sở. Nếu trước đây người dân phải chủ động tìm đến cơ quan Công an để được hướng dẫn, thì nay lực lượng Công an đã hiện diện trên không gian số, sẵn sàng hỗ trợ người dân mọi lúc, mọi nơi. Khoảng cách địa lý, rào cản công nghệ và tâm lý e ngại khi tiếp cận cơ quan công quyền từng bước được thu hẹp.
Từ một sáng kiến được triển khai bởi những cán bộ Công an xã, "Trung úy Sơn Động AI" cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án quy mô lớn hay nguồn đầu tư đồ sộ. Đặc biệt hơn cả là tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của cán bộ cơ sở trong việc ứng dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương. Đây cũng là minh chứng cho thấy trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, góp phần xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, hiện đại, gần dân và phục vụ nhân dân ngày càng hiệu quả hơn.
Đan Tâm - T.Sơn