Gắn quy hoạch đất lâm nghiệp với sinh kế bền vững

2 giờ trướcBài gốc

Nhằm cụ thể hóa mục tiêu kiến tạo một Thủ đô xanh, văn hiến, văn minh, hiện đại theo tinh thần Luật Thủ đô mới, việc đẩy mạnh quy hoạch lâm nghiệp gắn với giao đất, giao rừng cho người dân bản địa tại 25 xã vùng gò đồi, bán sơn địa đang được triển khai quyết liệt. Đây là hướng đi then chốt giúp khai thác tối đa giá trị sinh thái, chuyển dịch sang mô hình nông lâm kết hợp đa tầng và kinh tế tuần hoàn để vừa giữ đất, vừa nâng cao thu nhập cho người dân.

Đánh giá thực tế để khơi thông nguồn lực

Hiện nay, diện tích rừng của Thủ đô phân bố tập trung tại 25 xã, trong đó diện tích rừng trồng chiếm ưu thế lớn tại các xã như Kim Anh, Trung Giã, Sóc Sơn, Nội Bài. Ngược lại, diện tích rừng tự nhiên trên núi đá chủ yếu phân bố tại các xã Mỹ Đức, Hương Sơn, Hồng Sơn, còn diện tích rừng tự nhiên trên núi đất tập trung tại các xã Ba Vì, Yên Bài.

Dù sở hữu nguồn tài nguyên xanh quý giá, song công tác quản lý rừng tại cấp xã thời gian qua vẫn còn những nút thắt cần tháo gỡ. Tiến độ rà soát, cắm mốc ranh giới ba loại rừng tại một số địa bàn cơ sở còn chậm, nguy cơ lấn chiếm đất rừng và xây dựng trái phép vẫn tiềm ẩn, chất lượng một số diện tích rừng trồng chưa cao. Đáng chú ý, giá trị kinh tế và dịch vụ hệ sinh thái rừng như bảo vệ môi trường, du lịch sinh thái và hấp thụ carbon vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng vốn có.

Để khắc phục những hạn chế này và thực hiện quyền tự chủ trong quản lý, Điều 24, điểm g của Luật Thủ đô đã quy định việc quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng và phát triển bền vững toàn bộ diện tích rừng trên địa bàn thành phố, bảo đảm tính thống nhất, liên thông của hệ sinh thái, gắn kết chặt chẽ với không gian sinh thái liên vùng.

Bám sát điểm tựa pháp lý này, chính quyền 25 xã có rừng đã chủ động vào cuộc, đưa quyền quyết định và giám sát xuống sát từng hộ dân bản địa. Việc giao đất, giao rừng có địa chỉ rõ ràng giúp giảm hơn 85% các vụ vi phạm đất lâm nghiệp tại cấp cơ sở.

Theo Phó Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm Lâm Hà Nội Nguyễn Tiến Lâm, Chi cục đã xây dựng Kế hoạch số 800/KH-KL ngày 27-12-2023 lựa chọn được 22 loài cây lâm sinh phù hợp. Việc triển khai các biện pháp lâm sinh như khoanh nuôi bảo vệ, xúc tiến tái sinh tự nhiên và trồng bổ sung cây xanh trên diện tích đất trống, đồi núi trọc theo quy hoạch được duyệt sẽ giúp cải thiện chất lượng rừng, tăng cường khả năng phòng hộ lâu dài. Hướng đi này đặc biệt có ý nghĩa đối với các khu vực có chức năng bảo vệ môi trường sinh thái tại vùng bán sơn địa, nơi có nguy cơ suy thoái đất, xói mòn cao, nhằm bảo đảm an ninh môi trường bền vững cho toàn Thủ đô.

Sinh kế dưới tán rừng đang là hướng đi của Hà Nội. Ảnh: IA

Sự phân bổ loài cây trồng được tính toán chi tiết dựa trên đặc thù địa chất từng xã. Cụ thể, diện tích rừng tại các xã như Trung Giã, Sóc Sơn, Kim Anh được định hướng bổ sung các loài cây như vàng anh, kim giao, giổi xanh, sau sau, chò chỉ, lim xanh, lát hoa, dầu rái, nhội, sảng nhung và vầu đắng.

Tại các xã vùng núi đá Mỹ Đức, Hương Sơn, Hồng Sơn, các loài cây được ưu tiên gồm vàng anh, kim giao, giổi xanh, dầu rái, lim xanh, mý, trám đen, bụt mọc, lát hoa, tràm nước và nhội.

Tại các xã: Thạch Thất, Hòa Lạc, Yên Xuân, người dân tập trung trồng trám đen, sao đen, sồi phảng, lim xanh, giổi xanh, sấu và lát hoa. Trong khi đó, diện tích rừng trên địa bàn các xã Ba Vì, Bất Bạt, Vật Lại, Yên Bài, Suối Hai được đề xuất làm giàu bằng bách xanh, kim giao, mỡ, thông mã vĩ cùng các loài cây gỗ lớn bản địa nhằm nâng cao độ che phủ lâu dài.

Đột phá kinh tế đa tầng và tầm nhìn tuần hoàn 100 năm

Giữ đất và cải thiện chất lượng rừng chỉ thực sự đạt hiệu quả tối ưu khi người dân bản địa sống khỏe dưới tán rừng. Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 đạt tỷ lệ che phủ rừng toàn thành phố lên mức 6,2%, tương đương phát triển thêm khoảng 2.902ha rừng, chính quyền các xã đang hướng dẫn người dân chuyển đổi có kiểm soát một phần diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả, đất suy thoái sang mô hình nông lâm kết hợp đa tầng chất lượng cao với tối thiểu ba tầng sinh thái.

Ở tầng cao, các xã ưu tiên phát triển cây gỗ lớn bản địa và cây cải tạo đất tốt như keo, giáng hương, sưa, sấu, dầu rái. Tầng trung là nơi phát triển các cây cho sản phẩm thu hoạch đặc sản địa phương như nhãn, mít, bưởi, hồng, vải. Tầng thấp nhất là không gian dành cho tre nứa và các loại cây dược liệu quý.

Sự kết hợp đa tầng này tạo điều kiện hoàn hảo để vận hành chuỗi kinh tế tuần hoàn khép kín hoàn toàn không chất thải tại các hộ gia đình. Phế phụ phẩm lâm sinh từ cành cây nhỏ, lá khô băm mục được thu gom triệt để làm giá thể trồng nấm hương, nấm lim xanh hữu cơ hoặc làm đệm lót sinh học phục vụ chăn nuôi gà đồi, lợn rừng thả tự nhiên. Nguồn giá thể hoai mục và đệm lót sau chăn nuôi tiếp tục được người dân biến thành phân bón hữu cơ vi sinh chất lượng cao để bón ngược lại cho tầng cây dược liệu và cây gỗ lớn. Quy trình khép kín này giúp các hộ lâm nghiệp tại địa phương tiết kiệm tới 40% chi phí vật tư đầu vào, đồng thời nâng mức thu nhập bình quân từ vài triệu đồng trước đây lên mức ổn định từ 45 triệu đến 60 triệu đồng mỗi hộ mỗi năm.

Không dừng lại ở khu vực đất lâm nghiệp, tư duy tuần hoàn và xanh hóa còn được Hà Nội mở rộng đồng bộ thông qua việc trồng cây xanh cách ly tại khu xử lý rác thải Nam Sơn, Xuân Sơn, các cụm công nghiệp bằng những loài có khả năng lọc độc, giảm tiếng ồn tốt như keo, sao đen, đa, si, nhội. Song song với đó, hệ thống cây xanh dọc hành lang xanh, vành đai 4, vành đai 5, ven sông Hồng, sông Đuống được chú trọng phát triển nhằm hình thành mạng lưới không gian xanh liên hoàn, giúp điều hòa khí hậu và chống sạt lở bờ sông.

Với quy hoạch tầm nhìn 100 năm, cây xanh và rừng không chỉ là hạng mục hạ tầng kỹ thuật đô thị đơn thuần, mà đã thực sự trở thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Thủ đô. Hướng đi này giúp Hà Nội tự tin hướng tới mục tiêu dài hạn đến năm 2045 đạt tỷ lệ che phủ rừng 6,58%, đồng thời nâng diện tích cây xanh đô thị đạt từ 17 đến 23 mét vuông/người.

Việc khai thác hiệu quả kinh tế dưới tán rừng, chuẩn bị các phương án thương mại hóa tín chỉ carbon và phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa, lịch sử chính là câu trả lời mạnh mẽ nhất của chính quyền và nhân dân các xã vùng bán sơn địa trong hành trình cùng thành phố dựng xây một Hà Nội sáng, xanh, sạch, xứng đáng là đô thị sinh thái đặc trưng và có sức cạnh tranh cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Đỗ Minh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/gan-quy-hoach-dat-lam-nghiep-voi-sinh-ke-ben-vung-972305.html