Gánh nặng bệnh lao cao nhất cả nước, TPHCM siết quản lý, tăng tốc kiểm soát lao

3 giờ trướcBài gốc

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Thành phố đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp mang tính hệ thống nhằm kiểm soát hiệu quả căn bệnh truyền nhiễm vẫn còn gánh nặng lớn này.

Gánh nặng cao, nguy cơ lây lan lớn trong đô thị đông dân

Theo báo cáo, TPHCM hiện là địa phương có gánh nặng bệnh lao cao nhất cả nước. Năm 2025, Thành phố phát hiện và đưa vào điều trị 20.522 ca bệnh, chiếm khoảng 17,3% cả nước và gần 29% khu vực phía Nam.

Áp lực phòng, chống lao ở TPHCM đến từ đặc điểm dân số đông, mật độ cao và biến động lớn. Trong khi dân số tăng nhanh, nhiều khu vực nội thành có mật độ cao gấp hàng chục lần trung bình cả nước, thì các nhóm nguy cơ như người cao tuổi, người nhiễm HIV, người mắc bệnh mạn tính vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể.

Quang cảnh buổi làm việc.

Đáng lưu ý, bệnh lao lây truyền qua đường không khí, một người bệnh nếu không được phát hiện kịp thời có thể lây cho 10 – 15 người mỗi năm .

Ở quy mô quốc gia, Việt Nam vẫn thuộc nhóm 30 nước có gánh nặng lao cao nhất thế giới, với khoảng 184.000 ca mắc mới và 12.000 ca tử vong mỗi năm .

Dù tỷ lệ điều trị thành công đạt khoảng 90%, song tỷ lệ phát hiện mới chỉ hơn 60%, cho thấy nguy cơ bỏ sót nguồn lây trong cộng đồng còn lớn.

Lãnh đạo TPHCM thắn nhìn nhận: Một số chỉ số chưa đạt yêu cầu

Phát biểu tại buổi làm việc, bà Trần Thị Diệu Thúy – Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, Thành phố chưa đạt mục tiêu phát hiện trên 70% ca bệnh trong cộng đồng theo yêu cầu đặt ra.

Bà Trần Thị Diệu Thúy – Phó Chủ tịch UBND TPHCM phát biểu tại buổi làm việc.

Theo bà, đây là trách nhiệm trực tiếp của địa phương trong việc chăm lo sức khỏe người dân, đồng thời cũng là cơ sở để Thành phố tự nhìn lại, đánh giá đúng thực trạng và có giải pháp phù hợp.

Thành phố cũng đối mặt với nhiều khó khăn nội tại: Hệ thống y tế cơ sở chưa đồng đều; cơ sở vật chất trạm y tế chỉ khoảng 30% đạt chuẩn; nhân lực còn thiếu và mỏng…

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tuyến và giữa khu vực công – tư trong phòng, chống lao vẫn chưa thật sự đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

Không thể "chờ bệnh": Phải chủ động phát hiện, quản lý chặt từ cơ sở

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng, một trong những tồn tại lớn nhất hiện nay là cách tiếp cận còn mang tính thụ động, trong khi đặc thù bệnh lao đòi hỏi phải chủ động phát hiện sớm trong cộng đồng.

Theo Thứ trưởng, nếu không chuyển mạnh sang "tìm người bệnh", hệ thống y tế sẽ luôn đi sau dịch tễ. Đặc biệt tại đô thị lớn như TPHCM, nơi tập trung đông dân cư, di biến động lớn, nguy cơ bỏ sót nguồn lây càng cao.

GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chấm dứt bệnh lao lưu ý nhiều vấn đề giúp TPHCM phòng, chống lao hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Do đó, Thứ trưởng đề nghị Thành phố tổ chức lại mạng lưới phòng, chống lao theo hướng thông suốt, rõ đầu mối, rõ trách nhiệm; bảo đảm toàn bộ quy trình từ phát hiện - chẩn đoán - điều trị - theo dõi không bị đứt gãy; tăng cường quản lý người bệnh, hạn chế tình trạng bỏ điều trị - nguyên nhân làm gia tăng lây nhiễm và kháng thuốc.

Đặc biệt, cần đẩy mạnh sàng lọc chủ động tại cộng đồng, tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như người nhiễm HIV, người mắc đái tháo đường, người cao tuổi, người sống trong môi trường đông đúc, kín khí.

Thứ trưởng cũng lưu ý, hoạt động sàng lọc cần được gắn chặt với khám chữa bệnh thường quy và khám sức khỏe định kỳ, qua đó tận dụng tối đa cơ hội phát hiện sớm. Việc chỉ dựa vào hệ thống chuyên khoa lao là không đủ, mà phải huy động sự tham gia của toàn bộ hệ thống y tế.

Một yêu cầu quan trọng khác là mở rộng sự tham gia của y tế tư nhân, bởi phòng, chống lao không thể là nhiệm vụ riêng của một vài đơn vị hay một chương trình chuyên ngành, mà phải là trách nhiệm chung của toàn ngành y tế và cả hệ thống chính trị.

Đa dạng giải pháp: Từ AI, BHYT đến chuyển đổi số và truyền thông

Từ thực tiễn địa phương, TPHCM đề xuất loạt giải pháp đồng bộ nhằm tăng hiệu quả kiểm soát bệnh lao.

Trước hết, Thành phố định hướng đa dạng hóa mô hình sàng lọc, trong đó có việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đọc phim X-quang phổi để phát hiện sớm các trường hợp nghi lao ngay từ tuyến đầu. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhiều trường hợp mắc lao không có triệu chứng rõ ràng, dễ bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM đóng góp ý kiến.

Song song đó, Thành phố kiến nghị lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt khi nhiều nhóm dân cư đã được chi trả bảo hiểm y tế. Việc bổ sung nội dung này vào danh mục chi trả sẽ giúp mở rộng diện bao phủ phát hiện bệnh.

Ở góc độ quản lý, Thành phố xác định chuyển đổi số là giải pháp then chốt, hướng tới tích hợp dữ liệu sức khỏe người dân, kết nối dữ liệu từ doanh nghiệp và quản lý hiệu quả các nhóm nguy cơ cao.

Ngoài ra, vấn đề nguồn lực tiếp tục được đặt ra, trong đó Thành phố kiến nghị Bộ Y tế sớm có hướng dẫn cụ thể để địa phương có cơ sở sử dụng ngân sách cho hoạt động sàng lọc, cũng như tăng cường đầu tư cho y tế cơ sở – nơi trực tiếp bám sát cộng đồng.

TS.BS Đinh Văn Lượng - Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia đang lý giải một số vấn đề chuyên môn.

Cùng với đó, công tác truyền thông cần được đẩy mạnh theo hướng nâng cao nhận thức, giảm kỳ thị và khuyến khích người dân chủ động tầm soát, điều trị sớm.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định, bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi và tiến tới chấm dứt nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và kiểm soát tốt nguồn lây.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và những giải pháp đang được triển khai, TPHCM được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, nâng cao hiệu quả phòng, chống lao, góp phần thực hiện mục tiêu chấm dứt bệnh lao trong thời gian tới.

Những con số đáng chú ý về bệnh lao:

184.000 ca lao mới mỗi năm tại Việt Nam.

12.000 ca tử vong do lao/năm.

119.000 ca phát hiện năm 2025 (ước tính khoảng 63%).

90% tỷ lệ điều trị thành công.

20.522 ca lao tại TPHCM năm 2025.

1 người bệnh có thể lây 10–15 người mỗi năm.

Đỗ Bá

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/ganh-nang-benh-lao-cao-nhat-ca-nuoc-tphcm-siet-quan-ly-tang-toc-kiem-soat-lao-169260326194458617.htm