Gánh nặng đè lên từng mái nhà Sơn Điện

2 giờ trướcBài gốc

Người dân xã Sơn Điện khai thác, tập kết luồng bên bờ sông Luồng, sau đó vận chuyển qua sông bằng phương tiện thô sơ

Nỗi lo chưa dứt

Từ thuở sơ khai, cuộc sống của bà con bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn, Tân Sơn… thuộc xã Sơn Điện (Thanh Hóa) vẫn gắn chặt với sông Luồng - dòng nước hiền hòa vào mùa nắng nhưng trở nên dữ dội, hung hiểm mỗi khi mưa lũ đổ về. Không có cầu kiên cố, việc qua sông của họ chủ yếu dựa vào bè mảng, thậm chí là hệ thống cáp treo tự chế. Những phương tiện thô sơ ấy trở thành “cầu nối” duy nhất, gắn kết mỗi gia đình với đất sản xuất và các công trình thiết yếu nằm ở phía bên kia sông.

Theo lời các già làng, trước đây nhiều hộ dân sinh sống ngay bên tả ngạn - nơi thuận lợi cho canh tác lúa nước, trồng luồng, sắn và phát triển chăn nuôi. Thế nhưng, vì việc đi lại quá nguy hiểm, đặc biệt với trẻ nhỏ, nhiều gia đình buộc phải chuyển nhà sang phía bên kia. Từ đó hình thành một nghịch lý kéo dài nhiều năm: Ở một bên, sinh kế một bên. Mỗi ngày, hành trình mưu sinh của người dân bắt đầu bằng một lần vượt sông đầy rủi ro - cũng là lúc nỗi lo lại hiện hữu trong từng ánh mắt.

Ông Lò Văn Tính (bản Ngàm) chia sẻ: “Gia đình tôi có 4 sào lúa nước, hơn 1 ha đất trồng luồng cùng chuồng trại chăn nuôi đều nằm bên bãi sông. Mỗi lần thu hoạch là mỗi lần lo lắng. Nhiều khi nông sản chưa kịp đưa về đã bị nước cuốn trôi. Nhưng đáng sợ nhất vẫn là tính mạng con người”.

Không riêng gia đình ông Tính, ông Vi Văn Phục (bản Tân Sơn) cũng mang nỗi trăn trở tương tự. Với 5 sào ruộng lúa, hơn 3ha đất trồng luồng, tre và hệ thống chuồng trại, mỗi mùa thu hoạch là một lần gia đình ông “đánh vật” với dòng nước. “Có người đã gặp nạn khi qua sông bằng bè mảng. Mùa mưa lũ, chỉ cần sơ sảy là có thể mất mạng”, ông Phục nói. Đặc biệt, vào cuối năm - chính vụ khai thác luồng - những bất cập càng bộc lộ rõ khi người dân phải vận chuyển từng cây luồng bằng bè mảng qua dòng nước dữ. Không có cầu, xe tải không thể tiếp cận, chi phí vận chuyển tăng cao, khiến nguồn thu vốn đã ít ỏi lại càng thêm bấp bênh.

Dọc tuyến sông Luồng qua xã Sơn Điện, những “bến qua sông” tự phát vẫn tồn tại bao năm qua như một phần tất yếu của cuộc sống. Riêng khu vực bản Ngàm đã có tới 4 điểm như vậy. Không biển cảnh báo, không biện pháp bảo đảm an toàn, việc qua sông hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm. Từ vật liệu xây dựng, nông sản đến gia súc… tất cả đều được vận chuyển bằng phương tiện thô sơ, tiềm ẩn rủi ro khôn lường - và phía sau mỗi chuyến đi ấy luôn là nỗi thấp thỏm của những gia đình đang chờ người thân trở về bình an.

“Nút thắt” phát triển và lời giải còn dang dở

Không chỉ là câu chuyện đi lại, việc thiếu một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng đã trở thành “nút thắt” lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định lâu dài của đời sống xã hội. Hiện nay, toàn bộ khu dân cư và trung tâm xã tập trung ở hữu ngạn, tiếp giáp với Quốc lộ 217. Tuy nhiên, quỹ đất tại đây lại rất hạn hẹp, không đủ để mở rộng không gian sản xuất cũng như bố trí nơi ở ổn định cho người dân. Trong khi đó, phía tả ngạn lại sở hữu hơn 3.150ha đất sản xuất nông, lâm nghiệp của các bản Nhài, Tân Sơn, Na Nghịu, Na Lộc và Ngàm, cùng hơn 45,5ha đất bằng, rất thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và sắp xếp dân cư. Sự chia cắt bởi dòng sông khiến tiềm năng ấy chưa thể khai thác, đồng nghĩa với việc nhiều gia đình vẫn chưa thể yên tâm “an cư, lạc nghiệp”.

Theo quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030, xã Sơn Điện đang tính toán phương án di dân sang phía bên kia sông nhằm ổn định dân cư, mở rộng không gian sống và sản xuất. Đặc biệt, bản Ngàm được định hướng phát triển du lịch cộng đồng, nhưng quỹ đất ở hạn chế vẫn là rào cản lớn. “Việc có một cây cầu kiên cố không chỉ giúp người dân đi lại an toàn mà còn mở ra cơ hội phát triển sản xuất, thu hút đầu tư, nhất là trong lĩnh vực chế biến lâm sản và du lịch cộng đồng”, ông Phạm Văn Tình, Chủ tịch UBND xã Sơn Điện nhấn mạnh. Theo ông, nếu có cầu kết nối trực tiếp với tuyến Quốc lộ 217, thời gian di chuyển đến bản Ngàm sẽ được rút ngắn đáng kể, tạo điều kiện để các gia đình ổn định cuộc sống và từng bước cải thiện sinh kế.

Trên thực tế, kiến nghị đầu tư cầu qua sông Luồng đã nhiều lần được cử tri địa phương phản ánh và nhận được phản hồi từ cơ quan chức năng. Tại Văn bản số 15284/BXD-KHTC ngày 16.12.2025, Bộ Xây dựng xác nhận sự cần thiết của việc đầu tư một cây cầu cứng bắc qua sông Luồng, kèm theo tuyến đường dân sinh dài khoảng 7km. Theo đề xuất, cầu có bề rộng nền đường 6,5m, mặt cầu bê tông xi măng, phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất và xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp - những yếu tố thiết yếu đối với đời sống của các gia đình trong khu vực.

Tuy nhiên, theo quy định của Luật Đường bộ, công trình này thuộc hệ thống đường địa phương quản lý. Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa chủ động cân đối nguồn vốn để triển khai. Ở cấp địa phương, Sở Xây dựng Thanh Hóa cũng đã có báo cáo về sự cần thiết của dự án. Đại diện Sở cho biết, hiện trên địa bàn xã Sơn Điện chưa có cầu cứng bắc qua sông Luồng, việc đi lại của người dân vẫn chủ yếu dựa vào các tuyến đường đất và cầu tạm kết nối sang xã Mường Mìn thông qua cầu bản Bơn.

Theo quy hoạch chung xây dựng xã đến năm 2030 (được phê duyệt tại Quyết định số 1485/QĐ-UBND ngày 26.8.2024 của UBND huyện Quan Sơn cũ), khu vực này sẽ có 2 vị trí xây dựng cầu dân sinh tại bản Tân Sơn và bản Na Nghịu, đồng thời phát triển khu dân cư phía bờ tả sông Luồng. Dù vậy, bài toán lớn nhất vẫn là nguồn vốn. Việc đầu tư xây dựng cầu mới đòi hỏi kinh phí lớn, trong khi khả năng cân đối ngân sách địa phương còn hạn chế. Trong thời gian chưa thể triển khai, các giải pháp tạm thời như đầu tư tuyến đường kết nối, tận dụng cầu bản Bơn hay huy động nguồn lực xã hội hóa chỉ phần nào giảm bớt khó khăn, nhưng chưa thể mang lại sự ổn định lâu dài cho người dân.

Thực tế cho thấy, khi chưa có cầu kiên cố, các gia đình ở Sơn Điện vẫn phải tiếp tục cuộc mưu sinh gắn liền với những chuyến sang ngang đầy rủi ro. Những “bến sông không tên”, những chiếc bè mảng tạm bợ vẫn ngày ngày oằn mình chở theo hy vọng, lo toan và cả nỗi bất an của hàng trăm mái nhà - những mái nhà đang chờ một cây cầu để nối liền không chỉ đôi bờ, mà cả một tương lai bình yên hơn.

NGUYỄN LINH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/ganh-nang-de-len-tung-mai-nha-son-dien-216540.html