Gạo Việt Nam khẳng định vị thế

5 giờ trướcBài gốc

Không còn đơn thuần là sản lượng hay kim ngạch, mà là sự chuyển dịch mạnh sang phân khúc gạo chất lượng cao, phát thải thấp, có truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là “chìa khóa” giúp hạt gạo Việt nâng tầm giá trị, thích ứng với xu thế thị trường toàn cầu và củng cố vị thế bền vững trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Đóng gói sản phẩm gạo xuất khẩu tại nhà máy của Tập đoàn Lộc Trời. Ảnh: Vũ Sinh

Chiến lược chuyển từ “lượng” sang “chất”

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn quan trọng của ngành lúa gạo Việt Nam khi xuất khẩu đạt 8,06 triệu tấn, kim ngạch hơn 4,1 tỷ USD, đưa Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo. Điểm nổi bật là sự chuyển dịch mạnh về chất lượng. Giá xuất khẩu bình quân đạt hơn 510 USD/tấn, nhiều dòng gạo thơm, gạo đặc sản và gạo phát thải thấp được thị trường quốc tế đón nhận với mức giá cao hơn từ 10% đến 25% so với gạo thông thường. Điều này cho thấy chiến lược chuyển từ “lượng” sang “chất” đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Theo Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, giảm phát thải và nâng cao chất lượng không còn là lựa chọn, mà là định hướng chiến lược xuyên suốt của ngành Nông nghiệp Việt Nam. Việc chuyển sang mô hình sản xuất lúa gạo phát thải thấp, gắn với tăng trưởng xanh, không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI), việc thu gom rơm rạ và tái sử dụng theo mô hình tuần hoàn có thể giúp giảm hơn 30% phát thải khí nhà kính, đồng thời tăng thu nhập cho nông dân từ 12% đến 24%, tương đương hơn 5 triệu đồng/ha.

Không chỉ cải thiện môi trường, mô hình này còn góp phần nâng cao giá trị hạt gạo. Các dòng gạo “xanh”, có chứng nhận môi trường và truy xuất nguồn gốc đang trở thành “tấm vé” quan trọng giúp gạo Việt thâm nhập các thị trường cao cấp, như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Bắc Mỹ. Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam Đỗ Hà Nam nhận định, việc tham gia chuỗi sản xuất gạo chất lượng cao và phát thải thấp không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, mà còn nâng cao giá trị xuất khẩu, bảo đảm lợi ích bền vững cho người trồng lúa.

Cùng với đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn cũng đang trở thành trọng tâm. Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho biết, vùng nguyên liệu đạt chuẩn giúp ổn định chất lượng, tăng khả năng thương lượng và củng cố uy tín thương hiệu gạo Việt. Khi chuỗi liên kết vận hành ổn định, giá trị gia tăng được phân phối minh bạch, nông dân và doanh nghiệp đều hưởng lợi, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Những thành tựu này không chỉ mang lại kết quả trước mắt, mà còn tạo nền tảng quan trọng để ngành lúa gạo Việt Nam bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu hơn trong năm 2026.

Trụ cột chiến lược

Bước sang năm 2026, xuất khẩu gạo Việt Nam khởi đầu với tín hiệu tích cực khi tháng 1 đạt khoảng 600.000 tấn (tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước); kim ngạch đạt 370 triệu USD (tăng 16,9% so với cùng kỳ năm trước). Giá xuất khẩu bình quân đạt hơn 616 USD/tấn, phản ánh sự cải thiện về chất lượng và giá trị. Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực là nhiều thách thức lớn. Giá gạo thế giới đang có xu hướng hạ nhiệt do nguồn cung tăng trở lại, tồn kho toàn cầu cao, khiến các nước nhập khẩu không vội ký hợp đồng lớn. Điều này tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Theo Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thị trường, mà là sự ổn định của vùng nguyên liệu và chuỗi liên kết. Nếu không có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, nguồn cung sẽ thiếu ổn định, ảnh hưởng đến chất lượng và uy tín thương hiệu gạo Việt. Ngoài ra, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, chi phí chuyển đổi cao và thiếu hệ thống chứng nhận phát thải đáng tin cậy cũng là những rào cản lớn đối với quá trình chuyển đổi sang sản xuất gạo chất lượng cao.

Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hùng, để nhân rộng mô hình này cần sự tham gia đồng bộ của toàn bộ chuỗi giá trị, từ nhà khoa học, hợp tác xã, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý. Khi nông dân được hỗ trợ kỹ thuật, có đầu ra ổn định và thấy rõ lợi ích kinh tế, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra nhanh chóng.

Đặc biệt, Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long được kỳ vọng tạo bước đột phá lớn. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị xuất khẩu, mà còn là nền tảng để xây dựng thương hiệu gạo quốc gia gắn với phát triển xanh. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số, cơ giới hóa, truy xuất nguồn gốc và xây dựng hệ sinh thái liên kết bền vững đóng vai trò quan trọng. Khi chuỗi sản xuất được quản lý minh bạch và đồng bộ, gạo Việt không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng khắt khe, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản lượng mà ở chất lượng, tính bền vững và giá trị thương hiệu. Gạo phát thải thấp, gạo chất lượng cao không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là “câu chuyện thương hiệu quốc gia”, giúp Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đỗ Minh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/gao-viet-nam-khang-dinh-vi-the-734684.html