Gaokao bớt 'nóng': Thanh niên Trung Quốc tìm lối đi mới

3 giờ trướcBài gốc

Gần 13 triệu học sinh Trung Quốc hôm nay bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia (gaokao). Ảnh: Tân Hoa Xã

Hôm nay, 7/6, gần 13 triệu học sinh Trung Quốc bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia (gaokao), kỳ thi được xem là một trong những cuộc sát hạch khắc nghiệt và có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, đằng sau những hình ảnh quen thuộc về phụ huynh chờ đợi ngoài cổng trường hay áp lực thi cử đè nặng lên vai học sinh, một xu hướng mới đang dần hình thành: ngày càng nhiều thanh niên Trung Quốc lựa chọn tìm kiếm tương lai ngoài con đường đại học truyền thống.

Theo số liệu Bộ Giáo dục Trung Quốc công bố, số lượng thí sinh đăng ký dự thi gaokao năm nay đạt 12,9 triệu người, giảm 450.000 so với năm 2025. Đây là năm thứ hai liên tiếp số lượng thí sinh giảm, sau khi đã giảm 70.000 người trong năm trước đó.

Áp lực gaokao không còn như trước

Trong nhiều thập kỷ, gaokao được xem là “cánh cửa đổi đời” đối với hàng triệu thanh niên Trung Quốc. Kết quả kỳ thi không chỉ quyết định cơ hội vào đại học mà còn được coi là yếu tố có thể định hình tương lai nghề nghiệp và vị thế xã hội của một cá nhân.

Tuy nhiên, áp lực xung quanh kỳ thi này đã có những thay đổi đáng kể so với một thập niên trước.

Học sinh chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia sắp tới tại một trường trung học ở Lưu Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền nam Trung Quốc, ngày 4/6/2026. Ảnh: Tân Hoa Xã

Một trong những nguyên nhân quan trọng là tỷ lệ sinh giảm kéo dài khiến số lượng học sinh trong độ tuổi đại học ngày càng ít hơn. Trong khi đó, nhiều trường đại học đã mở rộng chỉ tiêu tuyển sinh, giúp cơ hội trúng tuyển trở nên dễ dàng hơn trước.

Song yếu tố tác động mạnh mẽ hơn có lẽ nằm ở thị trường lao động.

Nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt nhiều thách thức sau giai đoạn tăng trưởng chậm lại. Tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 16 đến 24 tuổi vẫn duy trì ở mức trên 16%, trong khi khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học sẽ gia nhập thị trường lao động trong mùa hè năm nay - mức cao kỷ lục.

Những câu chuyện về các cử nhân thất nghiệp hoặc làm những công việc không tương xứng với trình độ đào tạo xuất hiện ngày càng nhiều trên truyền thông và mạng xã hội Trung Quốc. Điều này khiến không ít gia đình bắt đầu đặt câu hỏi về hiệu quả thực sự của việc đầu tư nhiều năm học tập và khoản chi phí lớn để theo đuổi bằng đại học.

Giáo dục nghề nghiệp trở thành lựa chọn hấp dẫn

Sự thay đổi trong nhận thức đã tạo động lực cho sự phát triển của hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Khác với các chương trình đại học kéo dài nhiều năm, các trường nghề và học viện kỹ thuật tập trung vào đào tạo kỹ năng thực hành, đồng thời tạo cầu nối trực tiếp hơn với thị trường lao động.

Theo truyền thông địa phương, hồi tháng 5 vừa qua, hàng trăm phụ huynh đã xếp hàng tại một trường nghề ở Bắc Kinh để đăng ký cho con em mình, dù nhà trường chỉ tuyển 30 học viên. Tại Thượng Hải, số lượng tuyển sinh tại các trường cao đẳng nghề đã tăng khoảng 15% so với ba năm trước.

Xu hướng này cũng phù hợp với định hướng của chính phủ Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh liên tục thúc đẩy giáo dục nghề nghiệp nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề trong các lĩnh vực sản xuất, công nghệ cao và dịch vụ kỹ thuật.

Đối với nhiều gia đình, đặc biệt ở các thành phố nhỏ hoặc khu vực kém phát triển hơn, việc học nghề đang được xem là lựa chọn thực tế hơn khi so sánh giữa chi phí đào tạo và khả năng tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp.

Các học sinh bước ra khỏi phòng thi sau khi hoàn thành kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia của Trung Quốc tại tỉnh Giang Tô, phía đông Trung Quốc, năm 2025. Ảnh: Tân Hoa Xã

Thị trường lao động ngày càng cạnh tranh

Sức ép trên thị trường việc làm được phản ánh qua nhiều câu chuyện gây chú ý trong thời gian gần đây.

Một ví dụ là trường hợp chủ một trang trại tại vùng đồng cỏ hẻo lánh phía nam Mông Cổ đăng tuyển hai vị trí chăn cừu. Chỉ trong thời gian ngắn, hơn 700 hồ sơ ứng tuyển đã được gửi đến.

Thông báo tuyển dụng thu hút tới 59 triệu lượt xem trên nền tảng Weibo và nhận được hồ sơ từ nhiều đối tượng khác nhau, từ nhân viên văn phòng tại Thượng Hải, Trùng Khánh cho đến công nhân và cả sinh viên mới tốt nghiệp đại học.

Câu chuyện này nhanh chóng trở thành đề tài bàn luận trên mạng xã hội bởi nó phản ánh thực trạng nhiều lao động trẻ sẵn sàng cân nhắc những công việc trước đây ít được chú ý nếu có thể mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Đại học danh tiếng vẫn là đích đến của nhiều gia đình

Dù xu hướng lựa chọn giáo dục nghề nghiệp đang gia tăng, điều đó không đồng nghĩa với việc sức hút của các trường đại học hàng đầu suy giảm.

Những cơ sở giáo dục danh tiếng như Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh hay Đại học Phúc Đán vẫn là mục tiêu mà hàng triệu học sinh và phụ huynh hướng tới. Cuộc cạnh tranh để giành một suất tại các trường này tiếp tục vô cùng khốc liệt.

Đối với nhiều gia đình Trung Quốc, gaokao vẫn là cơ hội quan trọng nhất để thay đổi cuộc sống, đặc biệt đối với học sinh đến từ các vùng nông thôn hoặc những địa phương còn khó khăn.

Phụ huynh chờ đợi bên ngoài địa điểm thi tuyển sinh đại học quốc gia tại Bắc Kinh, thủ đô Trung Quốc, ngày 7/6/2025. Ảnh: Tân Hoa Xã

Chính vì vậy, Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết đã tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh và công bằng cho kỳ thi năm nay, bao gồm việc triển khai các hệ thống giám sát thông minh nhằm ngăn chặn các hình thức gian lận công nghệ cao bằng điện thoại di động, kính thông minh và các thiết bị điện tử khác.

Một giai đoạn chuyển đổi của giáo dục Trung Quốc

Việc số lượng thí sinh gaokao giảm trong hai năm liên tiếp không chỉ phản ánh tác động của biến động nhân khẩu học mà còn cho thấy những thay đổi sâu sắc trong tư duy của thế hệ trẻ Trung Quốc.

Trong nhiều năm, thành công thường được đồng nhất với việc đỗ đại học và sở hữu một tấm bằng danh giá. Tuy nhiên, khi thị trường lao động biến động và nhu cầu kỹ năng thực tế ngày càng được đề cao, ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc bắt đầu tìm kiếm những con đường khác để xây dựng sự nghiệp.

Sự chuyển dịch này cho thấy hệ thống giáo dục Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn mới, nơi kỹ năng nghề nghiệp, khả năng thích ứng với thị trường lao động và hiệu quả đào tạo thực tiễn có thể ngày càng trở thành những thước đo quan trọng của thành công, bên cạnh thành tích học tập vốn thống trị trong nhiều thập kỷ qua.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/gaokao-bot-nong-thanh-nien-trung-quoc-tim-loi-di-moi-10419499.html