Ghi tác giả 'Khuyết danh' cho bài thơ 'Nam quốc sơn hà' là đúng với lương tri

21 giờ trướcBài gốc

Các bộ SGK hiện nay đều ghi “Khuyết danh”

Gần đây, thông tin về tác giả "bài thơ thần" Nam quốc sơn hà (Sông núi nước Nam) in trong sách giáo khoa (SGK) hiện nay được ghi là “Khuyết danh” gây nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Bên cạnh các ý kiến đồng tình và khẳng định có cơ sở thì cũng có luồng ý kiến được cho là không tôn trọng lịch sử. Bởi lâu nay không ít người cho rằng tác giả bài thơ Nam quốc sơn hà là của Lý Thường Kiệt.

Trước đó, bài thơ Nam quốc sơn hà là tác phẩm văn học bắt buộc trong Chương trình Giáo dục phổ thông môn Ngữ văn từ khoảng năm 2020 trở về trước và được ghi tác giả là Lý Thường Kiệt.

Thông tin về tác giả bài thơ "Nam quốc sơn hà" hoặc "Sông núi nước Nam" ghi "Khuyết danh" khiến nhiều ý kiến tranh luận gần đây trên mạng xã hội

Hiện nay, Chương trình Giáo dục phổ thông mới tại ba bộ SGK, thì bài thơ Nam quốc sơn hà đều đồng nhất không ghi tên tác giả là Lý Thường Kiệt mà thay bằng “Khuyết danh”.

Cụ thể, trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 9 bộ Cánh diều để tên tác giả bài thơ Nam quốc sơn hà là “Khuyết danh” giải thích về nguồn gốc bài thơ như sau:

“Bài thơ Sông núi nước Nam hiện chưa rõ tác giả, được chép trong sách Lĩnh Nam chích quái. Sách ghi việc Lê Hoàn năm 981 trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược, tương truyền đã được hai vị thần sông Như Nguyệt là Trương Hống, Trương Hát hiển linh phù trợ, ngâm bài thơ giữ không trung khiến quân giặc tan vỡ.

Sách Việt điện u linh tập, sau này được Đại Việt sử kí toàn thư chép lại, ghi việc Lý Thường Kiệt năm 1076 khi lập phòng tuyến trên sông Như Nguyệt chống lại quân Tống, một đêm quân sĩ nghe thấy trong đền tiếng thần ngâm bài thơ trên. Quả nhiên, quân Tống thảm bại. Người xưa gọi đây là Thơ thần".

"Bài thơ vốn không có nhan đề; về sau, một số sách ghi tên tác giả là Lý Thường Kiệt và đặt tên là Nam quốc sơn hà. Bài thơ được coi là "bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên" của dân tộc" - Sách Ngữ văn lớp 9 bộ Cánh Diều cho biết thêm.

Trong sách Ngữ văn lớp 8, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống và Chân trời sáng tạo cũng đưa tác phẩm Nam quốc sơn hà và ghi tác giả “Khuyết danh” với phần giải thích sau:

“Tương truyền tác giả bài thơ là Lý Thường Kiệt. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa xác định được chính xác ai là tác giả bài thơ này. Sử cũ chép rằng: năm 1077, quân Tống xâm lược nước ta, Vua Lý Nhân Tông sai Lý Thường Kiệt (1019 – 1105), một trong những danh tướng xuất sắc nhất thời Lý, đem quân chặn giặc ở phòng tuyến sông Như Nguyệt (một khúc của sông Cầu, nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Bỗng một đêm, quân sĩ chợt nghe tiếng ngâm bài thơ này trong đền thờ Trương Hống và Trương Hát (hai vị tướng giỏi thời Triệu Quang Phục). ” - sách Ngữ văn lớp 8 tập 2 bộ Chân trời sáng tạo viết.

“Bài thơ hiện chưa rõ tác giả. Nhiều tài liệu cho là của Lý Thường Kiệt. Có những ghi chép khác nhau về sự xuất hiện của bài thơ. Theo sách Lĩnh Nam chích quái, bài thơ được một vị thần ngâm đọc khiến cho quân Tống hoảng sợ, giúp Vua Lê Đại Hành đánh bại quân xâm lược năm 981. Theo sách Đại Việt sử kí toàn thư, khi Lý Thường Kiệt chặn đánh quân Tống trên sông Như Nguyệt năm 1076, bài thơ đã vang lên trong đền thơ thần sông là Trương tướng quân (tức Trương Hống và Trương Hát). Sau đó quân Tống thảm bại đúng như lời trong bài thơ.

Bài thơ vốn không có nhan đề. Tên gọi Nam quốc sơn hà là do những người biên soạn cuốn sách Hợp tuyển văn thơ Việt Nam, tập 2 (NXB Văn học, Hà Nội, 1976) đặt, lấy bốn chữ đầu tiên của bài thơ”- sách Ngữ văn lớp 8 tập 1 bộ Kết nối tri thức với cuộc sống viết.

Ghi “Khuyết danh” là cần thiết

Theo nhà thơ Trần Nhuận Minh, đây không phải lần đầu tiên tác giả của bài thơ Nam quốc sơn hà được dư luận và giới học thuật đưa ra bàn thảo, tranh luận giữa tác giả Lý Thường Kiệt và “Khuyết danh”.

Trước đây, trong SGK bài thơ ghi tác giả là Lý Thường Kiệt, sau đó có một giai đoạn đã bỏ tên Lý Thường Kiệt. Nhưng sau bài phát biểu của Tổng thống Mĩ đến thăm, bài thơ lại đề nghị ghi tác giả là Lý Thường Kiệt. Sau này, khi bộ SGK theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới đã để tên "Khuyết danh", in kèm một số thông tin như kể trên.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh đã cung cấp nhiều thông tin xoay quanh tác giả bài thơ "Nam quốc sơn hà"

Bản thân nhà thơ Trần Nhuận Minh cũng có rất nhiều bài nghiên cứu đã được đăng tải trên báo chí cùng lời đề nghị tên bài thơ này nên đề là Bài thơ thần (chú thích là theo tên gọi của dân gian) hoặc nếu đề là Nam quốc sơn hà thì ghi chú ở dưới là tên bài do người sau đặt, và tác giả không nên ghi tên ai.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh từng có đề nghị gửi lên Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Giáo sư, Tiến sĩ, Ban soạn thảo SGK mới lưu ý và xem xét đề nghị kể trên.

Từ các tài liệu đã công bố như Đại Việt sử kí toàn thư, các bài viết của các nhà nghiên cứu học thuật, các ghi chú trong SGK kể trên… thì việc để tên “Khuyết danh” cho bài thơ Nam quốc sơn hà là đúng, và đúng với lương tri, nhà thơ Trần Nhuận Minh cho biết.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh chia sẻ thêm: “Tại một hội thảo thơ trong khuôn khổ Ngày thơ Việt Nam, nhà thơ Hữu Thỉnh lúc đó là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam giao cho nhà thơ Vũ Quần Phương – Chủ tịch Hội đồng thơ và tôi – Ủy viên Hội đồng thơ (thời điểm đó), chủ trì hội thảo Thơ trung đại Việt Nam, tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hà Nội. Phó Giáo sư Bùi Duy Tân, người thầy dạy tôi dù đang nằm điều trị tại Bệnh viện Việt Xô vì ung thư giai đoạn cuối, đã nhờ con chở đến đây.

Và tại đây, sau khi thắp hương ở Thái Miếu, Phó Giáo sư Bùi Duy Tân đã xin lỗi toàn thể nhân dân Việt Nam, xin lỗi tất cả các thế hệ thầy giáo và học trò Việt Nam, vì ông là người (tích cực nhất) cùng các đồng sự của mình, đã khẳng định Lý Thường Kiệt là tác giả "Bài thơ thần" và viết điều khẳng định chắc chắn như thế vào SGK từ khoảng 50 năm nay, nghĩa là nhiều thế hệ đã lớn lên trong niềm tin không có thật đó. Ông đề nghị trả lại cho bài thơ về trước Lý Thường Kiệt khoảng 100 năm trước, ở thời Lê Hoàn”.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh cũng cho rằng Phó Giáo sư Bùi Duy Tân từng viết đến 6 bài về vấn đề này, đã được đăng báo, sau đó công bố trong công trình khoa học và được tặng Giải thưởng Nhà Nước.

Bài thơ Nam quốc sơn hà có từ trước thời Lý Thường Kiệt khoảng 96 năm, việc trả lại tên “Khuyết danh” là đúng và cần thiết, chúng ta hiện nay không nên tranh cãi nhiều làm gì nữa. Việc tác giả của “Bài thơ thần” được trả lại đúng với tên “Khuyết danh” không hề làm giảm giá trị bài thơ mà chỉ phong phú và sâu sắc hơn trong tâm hồn các thế hệ học sinh, sinh viên – nhà thơ Trần Nhuận Minh khẳng định.

HIỀN NGUYỄN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/nghe-thuat/ghi-tac-gia-khuyet-danh-cho-bai-tho-nam-quoc-son-ha-la-dung-voi-luong-tri-195899.html