'Ghiền' mùi bún mắm cua thối giữa phố núi Pleiku

3 giờ trướcBài gốc

Từ món ăn dân dã đến đặc sản phố núi

Nhắc đến ẩm thực Gia Lai, nhiều người nghĩ ngay đến phở hai tô hay ly cà phê đậm vị cao nguyên. Thế nhưng, với người sành ăn, bún mắm cua thối mới là "đặc sản gây tranh luận" khiến ai từng ghé Pleiku cũng ít nhất nghe qua – hoặc tò mò muốn thử.

Bún mắm cua thối là một dấu ấn ẩm thực riêng của Gia Lai.

Theo nhiều người cao tuổi tại Pleiku, món ăn này không phải đặc sản bản địa nguyên thủy mà theo chân dòng người di cư từ vùng duyên hải phía Đông Gia Lai (Bình Định cũ) lên cao nguyên vào khoảng giữa thế kỷ XX.

Khi ấy, những lao động miền biển ngược đèo lên lập nghiệp, mở rẫy, mang theo cả ký ức quê nhà trong những món ăn giản dị, dễ chế biến và phù hợp với khí hậu se lạnh vùng cao.

Trong số đó có món bún chan nước cua lên men. Cua đồng được giã nhuyễn, lọc lấy nước rồi ủ tự nhiên qua đêm hoặc vài ngày. Quá trình lên men tạo nên mùi nồng đặc trưng, khiến người ta gọi vui là "bún mắm cua thối" để phân biệt với các món bún cua khác.

Thuở ban đầu, món ăn rất đơn sơ, gồm bún tươi, nước cua, ít rau sống và ớt cay. Nhưng chính sự mộc mạc ấy lại giúp những người lao động xa quê giữ lại hương vị quen thuộc giữa vùng đất mới. Dần dần, món ăn được người dân phía Tây Gia Lai tiếp nhận, biến tấu và trở thành một phần ký ức ẩm thực của phố núi.

Ngày nay, dọc các tuyến đường như Phan Đình Phùng, Lê Duẩn hay khu chợ nhỏ Phùng Hưng ở Pleiku, không khó để bắt gặp những quán bún mắm cua đông khách, nơi thực khách địa phương và du khách cùng trải nghiệm một "thử thách vị giác" độc đáo.

Bún mắm cua thối không phải đặc sản bản địa nguyên thủy của phố núi Pleiku, mà theo chân dòng người di cư từ vùng duyên hải phía Đông Gia Lai (Bình Định cũ) lên cao nguyên vào khoảng giữa thế kỷ XX.

Mùi vị gây tranh cãi nhưng dễ khiến người ta… ghiền

Điểm khiến bún mắm cua thối trở nên khác biệt chính là nước dùng. Sau khi lên men, nước cua chuyển sang màu xám đục, tỏa mùi khá mạnh. Với người chưa quen, đây là rào cản lớn. Nhưng với người đã "nhập môn", đó lại là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn khó thay thế.

Quy trình chế biến đòi hỏi sự tỉ mỉ. Cua đồng được làm sạch, giã nhuyễn, lọc nước rồi ủ đến khi dậy mùi mới đem nấu. Nước dùng thường được kết hợp với măng tre thái mỏng và thịt ba chỉ xào săn, nấu liu riu để tạo vị ngọt sâu và độ đậm đà đặc trưng.

Tô bún mắm cua thối thường nhỏ, nước chan xâm xấp như mì Quảng. Bên trên là da heo chiên giòn hoặc bánh phồng tôm, hành phi, ớt băm và rau sống. Khi trộn đều, vị cay nồng, mặn mà xen chút chua nhẹ hòa quyện, khiến nhiều người từ e dè chuyển sang "ghiền" lúc nào không hay.

Một quán bún mắm cua thối khá nổi tiếng ở phố núi Pleiku

Ẩm thực luôn phản chiếu hành trình dịch chuyển của con người. Từ món ăn của cư dân xứ biển, bún mắm cua thối đã được người phố núi Pleiku biến đổi theo khẩu vị địa phương, thêm trứng vịt, chả hay tóp mỡ, tạo nên phiên bản vừa quen vừa lạ.

Người Gia Lai thường nói vui: đến phố núi mà chưa thử bún mắm cua thối thì chưa hiểu hết nơi này. Trong những ngày mưa lạnh, ngồi bên tô bún nóng hổi, mùi mắm cua thoảng trong làn khói, thực khách dễ cảm nhận sự ấm áp rất riêng của ẩm thực cao nguyên – thứ hương vị có thể gây tranh cãi nhưng lại khiến người ta nhớ mãi.

Đức Anh

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/ghien-mui-bun-mam-cua-thoi-giua-pho-nui-pleiku-196260217164259692.htm