(KTSG Online) - Cuộc xung đột tại Trung Đông đã tác động rõ rệt đến ngành sản xuất Việt Nam khi làm chi phí đầu vào tăng mạnh, kéo theo giá bán hàng tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 15 năm.
Ngành gạo ‘gánh’ áp lực kép: chi phí lên, thị trường xuống
Doanh nghiệp Việt bắt đầu chịu áp lực vì cước tăng, giao hàng kéo dài
S&P Global cho biết giá bán hàng hóa tăng mạnh nhất trong gần 15 năm Ảnh minh họa: LH
Theo báo cáo Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 3-2026 do S&P Global công bố, chi phí đầu vào tăng mạnh đã khiến giá bán đầu ra tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4-2011. Nguyên nhân chủ yếu là giá dầu tăng do chiến tranh ở Trung Đông, khiến chi phí nhiên liệu, vận tải và cước phí logistics tăng theo.
Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 3 vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm, đạt 51,2 điểm, cho thấy điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện tháng thứ chín liên tiếp. Tuy nhiên, chỉ số này đã giảm mạnh so với mức 54,3 điểm của tháng 2, cho thấy tốc độ cải thiện của ngành sản xuất đã chậm lại đáng kể và là mức cải thiện yếu nhất kể từ tháng 9 năm ngoái.
Áp lực chi phí tăng đã làm hạn chế nhu cầu thị trường. Tổng số lượng đơn đặt hàng mới vẫn tăng nhưng tốc độ tăng chỉ ở mức nhẹ và là yếu nhất kể từ tháng 9-2025. Một số doanh nghiệp cho biết khách hàng đã đặt hàng sớm để tránh giá tăng trong thời gian tới. Trong khi đó, nhu cầu từ thị trường quốc tế suy yếu khiến số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm đáng kể sau khi ổn định trong tháng 2.
Sản lượng sản xuất tiếp tục tăng tháng thứ 11 liên tiếp, nhưng tốc độ tăng đã giảm nhiều và là mức tăng thấp nhất kể từ tháng 6-2025. Trước áp lực chi phí và nhu cầu yếu đi, các doanh nghiệp trở nên thận trọng hơn trong việc mua nguyên vật liệu, khiến hoạt động mua hàng hóa đầu vào giảm đáng kể và chấm dứt chuỗi tăng kéo dài tám tháng trước đó. Tồn kho hàng mua cũng giảm trong tháng.
Dữ liệu khảo sát PMI tháng 3 được thu thập từ ngày 12 đến ngày 23-3-2026, dựa trên phản hồi của khoảng 400 nhà sản xuất tại Việt Nam.
Một điểm đáng chú ý khác là thời gian giao hàng của nhà cung cấp bị kéo dài với mức độ lớn nhất trong bốn năm, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng gây chậm trễ trong vận tải và logistics.
Áp lực chi phí và nhu cầu chậm lại cũng ảnh hưởng đến thị trường lao động khi số lượng việc làm trong ngành sản xuất giảm lần đầu tiên trong sáu tháng. Một số doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn trong việc thay thế nhân viên nghỉ việc và giảm số lượng lao động thời vụ.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho biết khảo sát PMI tháng 3 cho thấy những tác động ban đầu của chiến tranh Trung Đông đối với ngành sản xuất Việt Nam, đặc biệt thông qua giá dầu và chuỗi cung ứng. Chi phí đầu vào tăng nhanh đã kéo theo giá bán tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 15 năm, cho thấy các doanh nghiệp đang chịu ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể từ biến động địa chính trị.
Niềm tin kinh doanh trong ngành sản xuất cũng giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng do lo ngại về tác động của chiến tranh đến nhu cầu, giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu toàn cầu. Tuy vậy, các doanh nghiệp vẫn kỳ vọng sản lượng sẽ tăng trong năm tới nếu nhu cầu cơ bản duy trì ổn định.
L. Hoàng