Báo cáo từ Hiệp hội Mía Đường Việt Nam (VSSA) cho thấy một nghịch lý đang diễn ra trên thị trường: trong khi giá đường thế giới liên tục lập đỉnh trong tháng 3/2026, giá đường nội địa lại rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 3 năm qua. Sức ép từ nguồn cung dồi dào, đường nhập lậu và sự chiếm lĩnh của đường lỏng (HFCS) đang đẩy ngành mía đường trong nước vào thế khó.
Diễn biến trái chiều giữa thị trường thế giới và Việt Nam
Theo tổ chức ISO, tháng 3 chứng kiến xu hướng tăng giá mạnh trên thị trường kỳ hạn đối với cả đường thô và đường trắng. Giá đường thô trung bình hàng ngày theo chỉ số ISA tăng lên 15 USD/pound, mức cao nhất trong 5 tháng. Tương tự, chỉ số đường trắng trung bình đạt 432,69 USD/tấn, tăng đáng kể so với mức 405,07 USD/tấn của tháng trước.
Nguồn: VSSA
Nguyên nhân chính được xác định là do ảnh hưởng từ các xung đột địa chính trị tại khu vực Vịnh Ba Tư, khiến giá dầu tăng mạnh và gây lo ngại về chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, tại thị trường Việt Nam, giá đường kính trắng hiện chỉ dao động từ 15.800 – 16.600 đồng/kg và đường tinh luyện khoảng 17.000 – 17.600 đồng/kg. Đây là mức giá thấp nhất ghi nhận được trong 3 năm qua.
Nguồn: VSSA
Áp lực từ nguồn cung nội địa và đường nhập lậu
VSSA nhận định lượng đường hiện nay rất dồi dào do ngành đang ở chính vụ sản xuất 2025/26, kết hợp với lượng đường tồn kho từ vụ trước chưa tiêu thụ hết. So với các quốc gia trong khu vực như Philippines, Indonesia và Trung Quốc, đường Việt Nam hiện có mức giá rẻ nhất.
Đường thế giới tăng trong tháng 3, giá nội địa thấp nhất 3 năm
Bên cạnh đó, tình trạng đường nhập lậu không hóa đơn chứng từ từ Campuchia và Lào tiếp tục tràn vào thị trường. Tại Phường Hồng Ngự, Tỉnh Đồng Tháp, lực lượng chức năng vừa khởi tố vụ án sản xuất hàng giả liên quan đến việc sang chiết hơn 10 tấn đường không rõ nguồn gốc. Tình trạng đường "3 không" (không nhãn mác, không nguồn gốc, không hạn sử dụng) bán tràn lan tại các chợ đầu mối và mạng xã hội đang gây lũng đoạn giá thành.
Sự lấn lướt của đường lỏng HFCS
Một yếu tố quan trọng khác khiến đường sản xuất từ mía khó tiêu thụ là sự trỗi dậy của đường lỏng siro ngô (HFCS). Trong tháng 3/2026, Việt Nam nhập khẩu tới 19.444 tấn HFCS. Các doanh nghiệp sản xuất nước giải khát – vốn là khách hàng truyền thống của đường tinh luyện – đang chuyển sang sử dụng loại nguyên liệu này để tối ưu chi phí.
Dự báo thị trường thời gian tới
Dự báo trong tháng 5/2026, giá đường trong nước có thể tiếp tục duy trì ở mức thấp nếu không có các biện pháp kiểm soát quyết liệt đối với đường nhập lậu và các hành vi trốn thuế qua thanh toán tiền mặt. Mặc dù chất lượng đường nội địa tốt và giá rẻ, nhưng việc thừa cung và sự cạnh tranh không lành mạnh đang khiến các nhà máy đường trong nước gặp nhiều thách thức trong khâu tiêu thụ.
PHỐ HỘI