Giá gạo bật tăng, VFA đề xuất 3 giải pháp nâng quyền định giá gạo Việt

2 giờ trướcBài gốc

Giá gạo Việt dẫn đầu nhóm 5 nước xuất khẩu lớn nhất thế giới

Sau hơn một năm giảm sâu, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã tăng trở lại nhờ nhu cầu nhập khẩu phục hồi và lo ngại thiếu hụt nguồn cung tại nhiều quốc gia. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), hiện, gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 513-517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD so với tháng trước. Gạo thơm 5% tấm dao động 510-520 USD/tấn, tăng 25-30 USD, tương đương mức tăng 5-7%.

Sau hơn một năm giảm sâu, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tăng trở lại nhờ nhu cầu nhập khẩu phục hồi và lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Ảnh minh họa

So với cùng kỳ năm ngoái, giá gạo 5% tấm hiện cao hơn khoảng 100 USD/tấn, tương đương mức tăng khoảng 25%. Các dòng gạo 100% tấm và 25% tấm cũng tăng khoảng 15%, dù riêng gạo Jasmine vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Trên thị trường thế giới biến động nhẹ. Giá gạo 5% tấm tại Thái Lan tăng 3 USD/tấn dao động 396 - 400 USD/tấn, gạo 100% tấm tăng 1 USD/tấn dao động từ 368 - 372 USD/tấn. Tại Ấn Độ, giá gạo 5% tấm giảm 1 USD/tấn dao động ở mức 345 - 349 USD/tấn, gạo 100% tấm chào bán 280 - 284 USD/tấn.

Hiện giá chào bán gạo Việt Nam đang cao nhất trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Theo các doanh nghiệp, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng, đặc biệt là nhóm gạo thơm và gạo chất lượng cao đang chiếm tỷ trọng lớn hơn trong xuất khẩu.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa gạo nội địa cũng phục hồi từ đầu tháng 5. Giá lúa tăng khoảng 200-300 đồng/kg so với cuối tháng 4, trong khi giá gạo tăng 300-500 đồng/kg tùy loại.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 hiện được thu mua quanh mức 6.100-6.300 đồng/kg, còn IR 50404 dao động 5.400-5.500 đồng/kg. Nguồn cung lúa tại nhiều địa phương như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ hay Vĩnh Long không còn dồi dào như trước, trong khi nhiều kho đã bắt đầu hỏi mua lúa khô Đài Thơm 8 và Japonica.

Đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Đồng Tháp cho biết, đà tăng giá hiện nay đến từ nhiều yếu tố cùng lúc. Ngoài nhu cầu nhập khẩu tăng trở lại, xung đột Trung Đông dẫn đến biến động chi phí đầu vào, kéo giá thành sản xuất tăng, giá gạo xuất khẩu buộc phải điều chỉnh theo.

Chia sẻ tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VFA, cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,33 triệu tấn gạo, thu về khoảng 1,5 tỷ USD. Riêng Philippines chiếm khoảng 1,5 triệu tấn. Dù vậy, giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 468 USD/tấn, giảm khoảng 10% so với mức bình quân năm 2025 và là mức thấp nhất trong khoảng 5 năm trở lại đây.

Theo VFA, nguyên nhân lớn nhất nằm ở yếu tố tâm lý thị trường. Chỉ cần xuất hiện thông tin Philippines giảm nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp lập tức bán ra ồ ạt để giữ thị phần và giải phóng hàng tồn kho, kéo giá giảm sâu trong thời gian ngắn.

Hệ quả là doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn, nông dân chịu thiệt lớn nhất, trong khi phần lớn giá trị gia tăng lại rơi vào khâu trung gian thu gom. Từ thực tế này, VFA cho rằng điểm yếu lớn nhất của ngành lúa gạo hiện nay là nông dân chưa có khả năng điều tiết thị trường và chưa chủ động được thời điểm bán hàng.

3 kiến nghị từ VFA nhằm nâng tầm gạo Việt

Để nâng cao vị thế hạt gạo Việt Nam, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, nâng cao vai trò chủ động của người nông dân trong chuỗi giá trị lúa gạo. Theo đó, cần thúc đẩy cơ chế để nông dân có thể trữ lúa thông qua liên kết với hợp tác xã hoặc lưu trữ ngay tại hệ thống kho của doanh nghiệp xuất khẩu.

VFA đề xuất các hợp tác xã và doanh nghiệp phối hợp với ngân hàng xây dựng cơ chế ứng vốn phù hợp cho nông dân sau thu hoạch. Khi có khả năng lưu trữ và chủ động lựa chọn thời điểm bán hàng, người nông dân mới có thể hưởng lợi tốt hơn từ chính sản phẩm mình làm ra.

Theo Hiệp hội, khi lợi nhuận được cải thiện, nông dân sẽ có điều kiện đầu tư trở lại cho giống, chất lượng và sản xuất sạch, qua đó tạo nền tảng cho ngành lúa gạo phát triển bền vững.

Thứ hai, tiếp tục tháo gỡ khó khăn về thị trường xuất khẩu và logistics. VFA cho biết hai thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam là Trung Quốc và Philippines hiện vẫn quản lý nhập khẩu bằng nhiều cơ chế chính sách như hạn ngạch, danh sách doanh nghiệp được phép xuất khẩu hay giấy phép FBF.

Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tăng cường trao đổi với phía Trung Quốc và Philippines nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thương mại gạo. Đồng thời, cần tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là khu vực châu Phi, nơi được đánh giá còn nhiều dư địa cho gạo Việt Nam.

Bên cạnh đó, VFA cũng đề nghị tháo gỡ các khó khăn về logistics khi chi phí vận chuyển, tình trạng thiếu container rỗng, cắt giảm tuyến tàu và biến động phụ phí đang làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu gạo.

Hiệp hội kiến nghị các cơ quan chức năng làm việc với các hãng tàu để ổn định lịch trình vận chuyển, hạn chế cắt giảm tuyến và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận container rỗng trong giai đoạn cao điểm. Đồng thời, tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng logistics tại Đồng bằng sông Cửu Long, phát triển hệ thống kho bãi và vận tải thủy phục vụ xuất khẩu gạo.

Thứ ba, xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt gạo Việt Nam. Theo VFA, dù Việt Nam đã có nhiều giống lúa thơm chất lượng cao được thế giới công nhận nhưng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế vẫn chưa tương xứng với chất lượng thực tế.

Để nâng cao quyền định giá, Hiệp hội cho rằng cần chú trọng bảo đảm tính thuần chủng của giống lúa, kiểm soát chất lượng đồng bộ, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu cho từng dòng gạo đặc sản Việt Nam. “Ngành gạo Việt Nam không thể mãi mạnh về sản lượng nhưng yếu về quyền định giá”, ông Đỗ Hà Nam nhấn mạnh.

Ngoài các giải pháp về thị trường và thương hiệu, về phía Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam cũng cảnh báo nguy cơ “siêu” El Nino từ nửa cuối năm 2026 có thể tác động mạnh đến sản xuất lúa tại Đông Nam Á.

Trong bối cảnh biến động giá nguyên liệu đầu vào và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam đề xuất tiếp tục triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại Đồng bằng sông Cửu Long nhằm giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng thích ứng và nâng sức cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Năm 2025 là một năm rất đáng ghi nhận của ngành lúa gạo Việt Nam. Việt Nam xuất khẩu khoảng 8,06 triệu tấn gạo, vươn lên trở thành quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, vượt Thái Lan. Từ chỗ cạnh tranh chủ yếu bằng số lượng và giá thấp, gạo Việt Nam đã từng bước chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/gia-gao-bat-tang-vfa-de-xuat-3-giai-phap-nang-quyen-dinh-gia-gao-viet-455866.html