Gia Lai mở 'mỏ vàng xanh', kỳ vọng bứt phá tăng trưởng hai con số

6 giờ trướcBài gốc

Tiềm năng lớn, lợi thế đa dạng

Công cuộc hợp nhất lịch sử giữa Bình Định và Gia Lai đã đặt tỉnh Gia Lai mới trước những thay đổi mang tính thời cơ lớn. Trong đó, kinh tế rừng, đặc biệt là tín chỉ carbon được kỳ vọng là cú hích tăng trưởng khi tỉnh sở hữu hơn 1,03 triệu ha đất có rừng, lớn nhất Tây Nguyên và xếp thứ 4 cả nước.

Gia Lai có diện tích rừng tự nhiên trên 692.000 ha - đứng đầu Tây Nguyên và xếp thứ 4 trong cả nước

Ông Nguyễn Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, cho hay, với diện tích rừng tự nhiên chiếm trên 692.000 ha, tỷ lệ che phủ trên 45%, đây lợi thế đặc biệt bởi rừng tự nhiên có khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon ổn định theo thời gian. Đáng chú ý, tỉnh còn có Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng rộng hơn 413.000 ha, được UNESCO công nhận năm 2021 đây là một trong những nền tảng lý tưởng để phát triển kinh tế rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và tín chỉ carbon.

Ngoài lâm nghiệp, như TS. Trần Du Lịch nhận định, Gia Lai còn có tiềm năng lớn với nông nghiệp khi sở hữu hơn1 triệu ha đất nông nghiệp với các vùng chuyên canh cà phê, hồ tiêu, cao su, dừa có thể áp dụng mô hình nông nghiệp tái sinh để vừa nâng cao năng suất, vừa tăng khả năng hấp thụ carbon. Cùng với đó là tiềm năng về năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời…

Các vùng chuyên canh cây công nghiệp cũng là lợi thế để Gia Lai tham gia vào thị trường tín chỉ carbon

Theo phân tích của các chuyên gia, với mức hấp thụ trung bình 5 tấn CO₂/ha/năm, với diện tích đang có, rừng Gia Lai có thể hấp thụ xấp xỉ 4,9 triệu tấn CO₂ mỗi năm. Với mức giá giao dịch khoảng 10 USD/tấn CO2, giá trị kinh tế có thể đạt hàng chục triệu USD mỗi năm. "Đây là tiềm năng thực sự, song cần được khai thác thận trọng, bền vững và đúng quy định", ông Hoan nhấn mạnh.

Năng lượng tái tạo cũng là tiềm năng lớn của tỉnh này

Hiện Gia Lai là một trong các tỉnh thuộc phạm vi chuyển nhượng trong Ý định thư giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Tổ chức Emergent thuộc Liên minh Giảm phát thải và Tăng cường Tài chính Lâm nghiệp (LEAF). Nhiều doanh nghiệp lớn như EcoTree, CT Group cũng đã đề xuất thí điểm các mô hình tín chỉ carbon trên địa bàn tỉnh.

Khai mở thị trường triệu đô

Quý I/2026, thống kê từ ngành chức năng, lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp đóng góp 3,75% trong tổng số 8,51% GRDP tỉnh Gia Lai. Tuy nhiên dư địa tăng trưởng đang dần thu hẹp khi diện tích trồng trọt bị ảnh hưởng bởi các dự án hạ tầng, chăn nuôi còn nhiều khó khăn, thủy sản chịu áp lực biến động giá. Trong bối cảnh đó, lâm nghiệp đặc biệt là tín chỉ carbon nổi lên như nhân tố mới thúc đẩy tăng trưởng toàn ngành.

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh với diện tích 42.000 ha, trong đó phần lớn là diện tích rừng tự nhiên sẽ là tạo ra một nguồn thu lớn nếu thị trường tín chỉ carbon được vận hành

"Sau sáp nhập, lãnh đạo tỉnh đã khảo sát về dư địa phát triển nông nghiệp đã đưa ra định hướng kinh tế rừng gắn với chuỗi giá trị từ rừng trồng gỗ lớn với cây trồng đa mục đích, đa giá trị kinh tế đang là hướng đi của tỉnh. Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch phát triển rừng gỗ lớn, trong đó có sự lựa chọn 26 cây trồng đa giá trị để áp dụng theo mô hình "lấy ngắn nuôi dài", hướng tới việc phát triển rừng bền vững gắn với tín chi carbon", ông Hoan cho hay.

Theo ông Hoan, sau khi đánh giá về dư địa phát triển của ngành, ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh đã chỉ đạo nghiên cứu hướng phát triển rừng gắn với tín chỉ carbon. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang triển khai Chương trình LEAF/LEAD về giảm phát thải tại khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, mở ra cơ hội tạo nguồn thu mới cho Gia Lai.

Trên địa bàn tỉnh, các hoạt động khảo sát, xác minh giảm phát thải đã được nhiều tổ chức quốc tế và doanh nghiệp trong nước triển khai. Đây là những tín hiệu cho thấy thị trường carbon đang thực sự hình thành.

Không chỉ rừng tự nhiên, ngành nông nghiệp tỉnh Gia Lai đang khuyến khích các chủ rừng đầu tư vào rừng gỗ lớn kéo dài thời gian khai thác gắn với tín chỉ carbon

Trên cơ sở đó, đối với tín chỉ carbon, tỉnh sẽ từng bước xây dựng và triển khai các dự án thí điểm, hoàn thiện cơ chế quản lý, đo đạc và chia sẻ lợi ích, hướng tới tham gia thị trường carbon trong nước và quốc tế.

Tín chỉ carbon - lợi ích kép trong bảo vệ rừng

Dù chưa có dự án chính thức, tuy nhiên với tiềm năng và lợi thế đã được xác định, chính quyền tỉnh Gia Lai bắt đầu chủ động để đón cơ hội lớn từ tiềm năng của "mỏ vàng xanh" này. Tín chỉ carbon không đơn thuần chỉ mang lại nguồn thu trước mắt mà còn tạo "lợi ích kép" trong phát triển và bảo vệ rừng. Đó là khi tín chỉ carbon được vận hành rộng rãi, nó không chỉ tạo lợi nhuận cho chủ rừng mà còn là động lực bảo vệ rừng bền vững, đặc biệt với các vườn quốc gia, khu bảo tồn và rừng đặc dụng.

Ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh, nhận định: "Tạo nguồn thu từ tín chỉ carbon đã được đặt ra từ lâu nhưng chưa triển khai được. Nếu thị trường vận hành ổn định, đây sẽ là nguồn lực tài chính lớn để tái đầu tư vào quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Nguồn thu này sẽ hỗ trợ trực tiếp công tác phòng cháy chữa cháy, tuần tra bảo vệ, đầu tư hạ tầng, đồng thời tăng thu nhập cho người dân nhận khoán bảo vệ rừng, từ đó khuyến khích họ gắn bó hơn với rừng".

Lực lượng chức năng tuần tra bảo vệ rừng

Theo ông Thắng, hiện đơn vị đang giao khoán gần 19.000 ha trong tổng số diện tích đang quản lý hơn 42.000 ha cho 17 cộng đồng và 29 nhóm hộ, tổng cộng gần 900 hộ dân vùng đệm. Nếu thị trường carbon được khai mở, không chỉ trực tiếp mang lại nguồn thu các đơn vị quản lý, doanh nghiệp tái đầu tư mà còn giúp người dân – cộng đồng địa phương gần rừng tích cực hơn nữa trong việc chung tay bảo vệ rừng.

Tương tự ở góc độ doanh nghiệp, Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn đang chủ động chuyển đổi từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn kết hợp khai thác tín chỉ carbon. Giai đoạn 2026–2030, công ty đặt mục tiêu duy trì 1.000 ha rừng gỗ lớn, nâng chu kỳ kinh doanh 10–12 năm, trồng xen cây bản địa và liên kết cộng đồng tham gia nhận khoán bảo vệ rừng.

Diện tích rừng gỗ lớn xen cây bản địa của Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn

Ông Nguyễn Ngọc Đạo, Chủ tịch HĐQT công ty, chia sẻ: "Về kỹ thuật, chúng tôi đã sẵn sàng nhờ kinh nghiệm từ dự án SFM. Rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là chờ quy định cụ thể từ Nhà nước để triển khai chính thức và đồng bộ". Ông Đạo cũng nhận định rằng, nguồn thu từ tín chỉ carbon sẽ cải thiện sinh kế người dân, giảm áp lực lên rừng và gián tiếp thúc đẩy cộng đồng chung tay bảo vệ rừng tốt hơn.

Để biến tiềm năng thành hiện thực, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định ưu tiên khai thác tín chỉ carbon từ rừng tự nhiên theo cơ chế REDD+ và quản lý rừng bền vững nhằm khai thác lợi thế từ diện tích hơn 692.000 ha rừng tự nhiên và khung chính sách quốc gia. Song song đó, tỉnh sẽ triển khai Kế hoạch hành động thích ứng Quy định không gây mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) và thí điểm nông nghiệp tái sinh tại các vùng chuyên canh, xây dựng chuỗi giá trị có sự tham gia của người nông dân.

"Chúng tôi và cả người dân nhận giao khoán bảo vệ rừng rất mong chờ tín hiệu tích cực từ thị trường tín chỉ carbon. Có thêm nguồn thu này, nghĩa là đơn vị quản lý có thêm tài chính để tái đầu tư cho các hoạt động bảo vệ rừng, tăng thu nhập cho cộng đồng tham gia bảo vệ rừng. Điều này góp phần khuyến khích người tích cực tham gia bảo vệ rừng, từ đó giảm tác động lên hệ sinh thái rừng.

Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng số 8 tuần tra bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh

Đây cũng là cách mà lâu nay chúng ta đang nói về việc bảo vệ bền vững rừng tự nhiên, khai thác các giá trị khác từ rừng. Như trạm chúng tôi hiện đang quản lý 2 tiểu khu với diện tích 2.300 ha, trong đó có 850 ha giao cho tổ cộng đồng ở làng Hiêr xã Ayun và 300 ha cho cộng đồng ở làng Kon Dốt xã Đăk sơmei", ông Trần Văn Thu, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng số 8 thuộc Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh.

Nguyễn Thị Thu Dịu

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/gia-lai-mo-mo-vang-xanh-ky-vong-but-pha-tang-truong-hai-con-so-2042604131839437.htm