Gia tăng 'nguyên khí quốc gia'

8 giờ trướcBài gốc

Cảm hứng từ bác sĩ nội trú

Đầu tháng 9-2025, đoạn clip ghi lại sự kiện “Match Day”, một sự kiện truyền thống của Trường Đại học Y Hà Nội, bất ngờ lan tỏa khắp mạng xã hội. Hàng ngàn bình luận ví “xem còn cuốn hơn thi hoa hậu”, “vẻ đẹp của tri thức”, “tinh hoa đất nước hội tụ ở đây”,... để lại trên các nhóm mạng xã hội.

Phía sau mỗi tiếng hô vang chọn chuyên ngành là một hành trình khổ luyện nghiêm cẩn và đầy thử thách. Một sự kiện học thuật thuần túy đã chạm tới cảm xúc xã hội, bởi nó phản chiếu khát vọng về nhân tài và giá trị cống hiến.

Nữ bác sĩ hô vang họ tên và chọn chuyên ngành Bác sĩ nội trú tại sự kiện truyền thống “Match Day” Trường Đại học Y Hà Nội, ngày 9-9-2025

Tại Match Day, mỗi thí sinh được gọi theo thứ tự điểm thi và có 30 giây để hô vang chuyên ngành mà mình mong muốn. Người có điểm cao nhất được quyền chọn trước; khi chỉ tiêu của một chuyên ngành đã đủ, cánh cửa lập tức đóng lại, buộc những thí sinh phía sau chuyển sang lựa chọn khác. Cơ chế ấy vừa minh bạch, vừa khắc nghiệt, nhưng cũng chính là sân chơi rõ ràng nhất của nguyên tắc lấy năng lực thực chất làm thước đo.

Để bước vào con đường bác sĩ nội trú, ứng viên phải tốt nghiệp ngành y khoa, y học cổ truyền hoặc răng hàm mặt loại khá giỏi, dưới 27 tuổi và chỉ được thi một lần duy nhất trong đời. Ba năm đào tạo toàn thời gian tại trường và bệnh viện là một quá trình “khổ luyện thành tài”, với cường độ làm việc khắc nghiệt, yêu cầu chuyên môn cao và kỷ luật nghiêm ngặt.

Sau khi tốt nghiệp, bác sĩ nội trú có thể hành nghề ngay mà không cần thêm bậc đào tạo nào khác. Chính những chuẩn mực cao và chỉ tiêu hạn chế ấy đã khiến nội trú trở thành “con đường tinh hoa”, dành cho những người xuất sắc nhất.

Đây là mô hình đào tạo đặc thù, lựa chọn những sinh viên tốt nhất ngành y, xuất phát từ Pháp, sau đó lan rộng ra các nước châu Âu, Mỹ và khắp thế giới. Việt Nam hiện có 13 trường đào tạo bác sĩ nội trú. Từ năm 1974, Trường Đại học Y Hà Nội đã được Bộ Y tế giao đào tạo bác sĩ nội trú.

Sau hơn 50 năm qua, trường đã đào tạo hơn 5.000 bác sĩ nội trú, nhiều người trở thành lãnh đạo, chuyên gia đầu ngành của Bộ Y tế, bệnh viện trung ương và tỉnh, góp phần nâng tầm y học Việt Nam trên bản đồ y học quốc tế.

Theo GS Tạ Thành Văn, nguyên Hiệu trưởng, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Y Hà Nội, kỳ thi nội trú vẫn luôn được coi là thước đo uy tín bậc nhất của ngành y.

Câu chuyện đào tạo bác sĩ nội trú đã được đưa ra tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV vừa qua. Nhiều đại biểu nhấn mạnh, đây là mô hình đào tạo tinh hoa, nên có cơ chế và chính sách tương xứng.

Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn, đầu tư cho giáo dục đại học hôm nay chính là đầu tư cho trí tuệ, sức mạnh và vị thế của Việt Nam trong tương lai.

Bộ GD-ĐT đang chuẩn hóa chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đối sánh với các trường đại học có thứ hạng cao trên thế giới; đào tạo được gắn chặt với nhu cầu phát triển của nền kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành công nghệ chiến lược; tri thức và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng quốc gia.

Các trường đại học được khuyến khích hình thành trung tâm nghiên cứu mạnh, doanh nghiệp khởi nguồn và mạng lưới hợp tác quốc tế sâu rộng. Mục tiêu là để giáo dục đại học trở thành trung tâm tri thức của quốc gia, nơi ươm tạo nhân tài, lan tỏa tri thức mới và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Mỗi giảng đường đại học cần trở thành không gian khai phóng tri thức, nuôi dưỡng nhân cách và khơi dậy khát vọng cống hiến, để hình thành lớp trí thức Việt Nam mới, độc lập trong tư duy, tự tin trong hội nhập và kiên định với lý tưởng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Đào tạo nhân tài cho các lĩnh vực

Nhiều người liên hệ, nếu sự kiện “Match Day” của Trường Đại học Y Hà Nội là nơi hội tụ tinh hoa của tuổi 24 (sau 6 năm học y đa khoa) thì Đại học Bách khoa Hà Nội là nơi hội tụ tinh hoa của tuổi 18 (thí sinh đại học) ở các ngành công nghệ.

Riêng năm 2025, hàng loạt học sinh đoạt huy chương Olympic quốc tế, thủ khoa các khối A00, A01 toàn quốc… đều chọn học Đại học Bách khoa Hà Nội, ở các ngành mũi nhọn như Kỹ thuật điều khiển - tự động hóa, Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo…

Theo PGS-TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, trường đang dần hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm đào tạo công nghệ và công nghiệp chiến lược hàng đầu, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo dẫn đầu cả nước, định hướng vào Tốp 150 châu Á.

Nhìn rộng hơn, nhà nước đã có cơ chế ưu tiên cho văn hóa, nghệ thuật, thể thao và một số lĩnh vực đặc thù, nhưng nhiều ngành then chốt vẫn thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực chất lượng cao.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi, chúng ta nên có chính sách vượt trội để thu hút và giữ chân nhân tài cho các ngành chiến lược như khoa học biển, khoa học trái đất, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ bán dẫn, an ninh mạng, năng lượng nguyên tử và các ngành khoa học xã hội - nhân văn đặc thù.

“Cần có quy định về cơ chế học bổng toàn phần gắn với cam kết phục vụ đất nước; thiết lập quỹ phát triển tài năng đặc thù hỗ trợ nghiên cứu sinh, nhà khoa học trẻ; cơ chế lương, đãi ngộ đặc biệt có sức cạnh tranh với khu vực tư nhân và quốc tế. Song song đó, cần ưu tiên bố trí ngân sách và thu hút đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ đào tạo và nghiên cứu trong các ngành, lĩnh vực, chiến lược trọng điểm”, ông Tạ Đình Thi đề xuất.

Ở góc nhìn khác, PGS-TS Tạ Hải Tùng, Hiệu trưởng Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông (Đại học Bách khoa Hà Nội), nhấn mạnh để đào tạo tinh hoa, phải có môi trường đào tạo tốt, có cơ chế thu hút tài năng nước ngoài về kiến quốc; tạo cơ hội cho tài năng trong nước phát triển; dùng tài năng bản địa để thu hút các tập đoàn quốc tế đến tạo dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo…

GS-TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chia sẻ, việc đào tạo tinh hoa, nhân lực cao cho các ngành, lĩnh vực, nhất là ngành, lĩnh vực then chốt, hoàn toàn có thể giải quyết được. Hàn Quốc, Singapore, Australia hay Liên minh châu Âu đã thành công với các chính sách học bổng mục tiêu, đặt hàng đào tạo, cam kết việc làm và tái định vị hình ảnh ngành nghề. Khi chính sách đủ mạnh và dài hạn, ngay những lĩnh vực “kém hấp dẫn” cũng có thể thu hút người giỏi, đào tạo được nhân tài.

Sau 40 năm đổi mới, nước ta đã vươn lên nhóm nước thu nhập trung bình cao. Để trong 15-20 năm tới trở thành quốc gia thu nhập cao, giàu có và hạnh phúc, yếu tố quyết định không gì khác ngoài con người, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ thành công của mô hình bác sĩ nội trú, đã đến lúc chúng ta có một tư duy chính sách mạnh mẽ hơn: đầu tư có trọng điểm cho đào tạo tinh hoa ở các ngành then chốt, coi nhân tài là “tài sản chiến lược” của quốc gia. Khoảng trống chính sách ấy, nếu sớm được lấp đầy kịp thời, sẽ trở thành bệ phóng giúp gia tăng “nguyên khí quốc gia”, giúp đất nước bứt phá trong kỷ nguyên mới.

PHAN THẢO

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/gia-tang-nguyen-khi-quoc-gia-post838650.html