Doanh nghiệp nỗ lực tối ưu hóa chi phí vận hành
Cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông leo thang đã và đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn đầy biến động. Tại thị trường trong nước, đợt điều chỉnh giá xăng dầu trong kỳ điều hành 7/3/2026 đã ghi nhận mức tăng mạnh. Cụ thể, giá xăng E5RON92 tăng 3.777 đồng/lít, lên mức 25.226 đồng/lít; xăng RON95-III tăng 4.707 đồng/lít, lên mức 27.047 đồng/lít; đáng chú ý, dầu diesel tăng 7.207 đồng/lít, lên mức 30.239 đồng/lít; dầu hỏa tăng 8.490 đồng/lít lên mức 35.091 đồng/lít. Sức nóng từ giá nhiên liệu đang lan tỏa nhanh chóng đến mọi ngóc ngách của nền kinh tế, đặc biệt với các ngành sử dụng nhiều năng lượng như vận tải, logistics…
Lực lượng chức năng kiểm tra kinh doanh xăng dầu. Ảnh: Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước
Xăng dầu là "mạch máu" của ngành vận tải, chiếm tới 30 - 40% chi phí vận hành. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam Nguyễn Công Hùng, giá xăng dầu tăng đột biến tạo áp lực cực lớn lên các doanh nghiệp taxi, xe khách và vận tải hàng hóa. Tuy nhiên, doanh nghiệp không dễ tăng giá cước ngay lập tức, bởi tính cạnh tranh thị trường và quy định đăng ký giá.
Trong tình thế "tiến thoái lưỡng nan" khi biên lợi nhuận bị thu hẹp, thậm chí phải cắt giảm chuyến, các doanh nghiệp vận tải buộc phải chủ động tìm kiếm giải pháp để tối ưu hóa vận hành. “Nhiều doanh nghiệp lên phương án giảm xe chạy rỗng, điều phối xe hợp lý, ứng dụng công nghệ để điều xe và tối ưu quãng đường di chuyển. Cùng với đó, chuyển đổi sang phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc xe điện trong dài hạn; tăng cường quản trị chi phí nội bộ để giảm áp lực lên giá cước”, ông Hùng cho biết.
Bà Trần Thụy Thùy Trâm, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Đoan Việt, cho biết doanh nghiệp vừa hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ xăng dầu vừa kinh doanh vận tải. Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Bộ Công Thương về bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, doanh nghiệp đã chủ động xây dựng phương án dự phòng nguồn hàng từ trước Tết để duy trì hoạt động ổn định.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nhiều cửa hàng bán lẻ đang gặp khó khăn khi giá nhập xăng dầu gần bằng giá bán lẻ niêm yết, trong khi mức chiết khấu từ khâu phân phối về bán lẻ ở mức 0 đồng. Theo phản ánh từ thị trường, cũng có thời điểm một số nơi ghi nhận giá nhập cao hơn giá bán lẻ, khiến hoạt động kinh doanh của hệ thống bán lẻ gặp nhiều áp lực. Điều này khiến các doanh nghiệp bán lẻ phải bù chi phí kinh doanh để duy trì hoạt động và bảo đảm nguồn cung cho thị trường.
Theo bà Trâm, các doanh nghiệp bán lẻ vẫn đang nỗ lực duy trì bán hàng liên tục theo đúng quy định, tuy nhiên nếu tình trạng chiết khấu 0 đồng kéo dài, áp lực tài chính sẽ ngày càng gia tăng đối với hệ thống bán lẻ. “Chúng tôi rất mong các cơ quan quản lý sớm có giải pháp điều tiết phù hợp, nhằm bảo đảm sự hài hòa lợi ích giữa các khâu trong chuỗi cung ứng xăng dầu, giúp các cửa hàng bán lẻ duy trì hoạt động ổn định, qua đó góp phần bảo đảm nguồn cung cho thị trường”.
Kiểm soát chặt, tránh giá cả “té nước theo mưa”
Dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế, đợt tăng giá xăng dầu lần này có tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng, các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như vận tải, đánh bắt xa bờ hay khai thác than có thể chứng kiến giá thành tăng từ 9 - 10%, tạo áp lực "vòng 2" lên giá hàng hóa dịch vụ tiêu dùng.
Nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng giá xăng dầu để tăng giá bất hợp lý, ông Thỏa kiến nghị cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc niêm yết giá và đăng ký giá của doanh nghiệp. Cuộc xung đột Trung Đông không biết khi nào kết thúc. Do vậy, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, các cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp phải có kịch bản ứng phó. Yêu cầu xuyên suốt là phải bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống, không để đứt đoạn. Muốn vậy, phải chủ động nguồn nội lực để không tạo ra sự đứt gãy nguồn cung. “Cần phải tập trung vào các nhà máy sản xuất dầu trong nước (hiện đang bảo đảm khoảng 80% nguồn cung). Trong thời gian này, hai nhà máy lọc dầu cần bảo đảm công suất tối đa. Ngoài ra, phải kiên quyết bảo đảm dự trữ lưu thông bắt buộc”.
Về phía tiêu dùng, phải thực hiện nghiêm ngặt việc tiết kiệm, sử dụng nhiên liệu có hiệu quả, cùng với chuyển đổi sử dụng năng lượng trong các ngành. Song song, “cần đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu thông qua việc có chủ trương cụ thể, và phải được tính toán, hạch toán vào giá (thể hiện trong tính giá cơ sở của Bộ Công Thương) thì doanh nghiệp mới dám làm”, ông Thỏa đề xuất.
Chia sẻ ý kiến trên, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính Nguyễn Đức Độ nhận định, tác động của giá xăng dầu lên nền kinh tế sẽ phụ thuộc vào thời gian xung đột Trung Đông kéo dài hay ngắn. Theo ông, để kiềm chế tác động của tăng giá xăng dầu với CPI, có thể thông qua Quỹ bình ổn hoặc công cụ thuế. Ông Độ tin tưởng vào khả năng kiểm soát lạm phát của Chính phủ nhờ kinh nghiệm điều hành khi giá dầu vượt 100 USD/thùng trước đây, với điều kiện các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp lên kịch bản ứng phó kịp thời, đồng thời thực hiện nghiêm theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương và các bộ liên quan trong duy trì nguồn cung xăng dầu, kiểm soát giá cả.
Trên thực tế, trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông, Bộ Công Thương đã nhanh chóng “kích hoạt” các kịch bản ứng phó, trong đó có trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu vì đây là “mạch máu” của nền kinh tế.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, để tránh đứt gãy nguồn cung do rủi ro vận tải quốc tế, cần phải đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Hiện, Bộ đang thúc đẩy các doanh nghiệp đầu mối tăng cường ký kết hợp đồng dài hạn với các đối tác tại Đông Nam Á, Australia và Mỹ để bù đắp nếu tuyến đường qua Trung Đông bị gián đoạn. Về phía các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì nghiêm túc mức dự trữ lưu thông theo quy định, sẵn sàng ứng phó trong tình huống nguồn cung thế giới bị thắt chặt. Trong nước, giữ ổn định sản xuất, các nhà máy ưu tiên điều tiết nguồn hàng cho thị trường nội địa.
Song song, Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong điều hành giá các mặt hàng quan trọng như điện và xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Bộ cũng theo dõi sát diễn biến giá khí đốt, sắt thép và các vật tư đầu vào quan trọng khác để chủ động đề xuất biện pháp bình ổn khi cần thiết.
Đan Thanh