Giảm giá nhưng có đủ xăng để bán ?
Thời gian qua, giá xăng tăng nóng do tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông, có lúc lên tới khoảng 30.000 đồng/lít. Sau gần một tháng tăng giá liên tục, đến hôm nay (12/3), giá xăng đột ngột quay đầu giảm mạnh - khoảng gần 4.000 đồng/lít, giá dầu hỏa giảm tới gần 8.000 đồng/lít.
Nguyên nhân là do Liên bộ Công Thương - Tài chính đã chi sử dụng Quỹ bình ổn giá với các mặt hàng xăng dầu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, xăng RON 95-III, dầu hỏa và mazut cùng có mức chi quỹ là 4.000 đồng/lít, còn dầu diesel 5.000 đồng/lít. Đồng thời, Chính phủ cũng đã huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác nhằm đảm bảo nguồn cung trước mắt. Với lượng dầu thô này và bổ sung tới đây, ước tính nguồn cung xăng dầu đảm bảo tương đương 30-45 ngày tiêu thụ.
Đa số người dân di chuyển bằng xe xăng.
Mặc dù việc thực hiện chi Quỹ bình ổn xăng dầu đã giải quyết nỗi lo trước mắt cho người dân nhưng đối với doanh nghiệp bán lẻ, nỗi lo vẫn còn đó. Theo ông Nguyễn Xuân Thắng – Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, các biến động giảm giá trong nước hoàn toàn đến từ quỹ bình ổn, đầu mối xả hàng trong khi không có bất kì tín hiệu nguồn cung được khôi phục. Điều này có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng tiếp theo nếu không có sự điều hành hợp lý, kịp thời.
"Khi trích quỹ để giảm giá tăng sốc cần đảm bảo doanh nghiệp có chiết khấu tốt sau kì điều chỉnh. Điều quan trọng nhất vẫn là việc giảm giá xong nguồn hàng rồi vẫn bị giới hạn nguồn cung. Cùng với chiết khấu bằng 0, việc chi quỹ kéo giảm giá khiến doanh nghiệp gặp khó” – ông Thắng nói thêm.
Do vậy, để tránh đứt gãy nguồn cung, theo ông Thắng, thay vì sử dụng quỹ để giảm giá bán, nên dùng số tiền này vào việc tăng nguồn hàng để ổn định thị trường. Nếu tăng nguồn cung, giá vẫn sẽ ổn định còn thị trường bền vững, không đứt gãy.
Các cửa hàng xăng dầu mong có đủ nguồn cung về lâu dài.
“Trước mắt phải mở rộng nhanh chóng nguồn xăng dầu từ nội địa, từ các khu vực không ảnh hưởng giao tranh. Bên cạnh đó, sử dụng quỹ bình ổn để gia tăng thêm sản lượng xăng dầu; gia tăng chiết khấu, lợi nhuận cho doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu để giữ giá xăng dầu hợp lý, giữ vững hệ thống bán lẻ…” – ông Nguyễn Xuân Thắng kiến nghị.
Xây dựng an ninh năng lượng lâu dài
Theo chuyên gia kinh tế - TS Giang Chấn Tây, khi cơ quan điều hành sử dụng quỹ bình ổn để kéo giá bán lẻ trong nước xuống thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực, chênh lệch giá lớn có thể làm gia tăng nguy cơ buôn lậu xăng dầu qua biên giới. Khi đó, mục tiêu hỗ trợ người tiêu dùng trong nước đôi khi lại vô tình tạo lợi thế cho các hoạt động buôn lậu. Hệ quả là các doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp càng gặp khó khăn, trong khi dòng chảy xăng dầu bất hợp pháp lại có cơ hội sinh lợi.
Do vậy, TS Giang Chấn Tây kiến nghị, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng khó lường, một giải pháp quan trọng là xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược ở quy mô quốc gia.
Cần bảo đảm nguồn cung xăng dầu bền vững trong mọi thời điểm
Hiện nay, phần lớn lượng dự trữ xăng dầu tại Việt Nam do các doanh nghiệp đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh. Cách làm này giúp giảm gánh nặng ngân sách, nhưng về bản chất vẫn là dự trữ mang tính thương mại, chưa phải dự trữ năng lượng chiến lược của quốc gia.
Một phương án có thể xem xét là xây dựng hệ thống kho dự trữ có khả năng bảo đảm nguồn cung khoảng 60 ngày, tương đương khoảng 3,6 tỷ lít xăng dầu, tức khoảng 3,6 triệu m³ sức chứa.
Theo kinh nghiệm các dự án kho xăng dầu lớn trên thế giới, suất đầu tư bình quân khoảng 300 USD cho mỗi mét khối sức chứa. Với quy mô nêu trên, tổng chi phí xây dựng hệ thống kho dự trữ ước tính khoảng 1,1 tỷ USD.
“Nếu đặt con số này trong tương quan đầu tư hạ tầng quốc gia, đây không phải là khoản chi quá lớn. Trong khi đó, giá trị của một kho dự trữ năng lượng không nằm ở chi phí đầu tư ban đầu mà ở khả năng bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc nguồn cung” – TS Giang Chấn Tây cho biết./.
Hoàng Minh/VOV-TP.HCM