Giá xăng tăng: 'Cú hích' cho lối sống xanh và tiết kiệm

3 giờ trướcBài gốc

9h sáng, một showroom xe điện trên đường Phạm Văn Đồng (TP.HCM) đông khách hơn thường ngày. Một người đàn ông ngoài 30 tuổi đứng trước chiếc xe máy điện, tay cầm điện thoại, mở ứng dụng tính toán chi phí. Anh lật qua lật lại giữa hai con số, tiền xăng mỗi tháng và tiền điện dự kiến.

“Trước giờ chưa bao giờ nghĩ sẽ đổi xe. Nhưng giờ thì bắt đầu thấy đáng để tính", anh nói.

Xe xăng không còn là lựa chọn mặc định

Trong nhiều năm, xe ô tô, xe máy chạy xăng gần như là lựa chọn hiển nhiên, không cần suy nghĩ của người Việt. Nhanh, tiện và quen thuộc. Tuy nhiên, khi giá xăng tăng mạnh trong thời gian ngắn, sự “hiển nhiên” này bắt đầu lung lay.

Tại showroom, nhân viên bán hàng cho biết lượng khách đến tìm hiểu xe điện tăng rõ rệt trong những tuần gần đây. Không phải ai cũng mua ngay, nhưng phần lớn đều có điểm chung, đó là họ bắt đầu so sánh.

Lượng khách tìm mua xe điện tăng rõ rệt trong thời gian gần đây.

"Khách bắt đầu so chi phí vận hành, chi phí bảo dưỡng tổng chi tiêu dài hạn...", nhân viên showroom cho hay.

Nhiều khách hàng cho biết, trước đây chỉ cần nhìn giá xe, giờ phải nhìn cả 2 - 3 năm sau. Anh Hoàn Hữu (26 tuổi, nhân viên công nghệ) là một trong những người đã quyết định đổi xe giữa "bão giá xăng". Chiếc xe máy cũ của anh tiêu tốn khoảng 1 triệu đồng tiền xăng mỗi tháng. Sau khi chuyển sang xe điện, chi phí sạc giảm xuống còn khoảng 300.000 đồng.

Quyết định của anh không đến ngay lập tức. Nó bắt đầu từ những lần đổ xăng “thấy xót”.

“Mấy nay thấy giá xăng tăng, đổ 100 nghìn vẫn chưa đầy bình. Mỗi lần như vậy tôi lại nghĩ, có cách nào khác không? Rồi đi giữa đường, thấy nhiều xe ôm công nghệ chạy xe điện, tôi bắt đầu tính toán", anh Hữu nói.

Một lý do khác khiến quyết định của anh được "chốt" nhanh hơn, đó là lượng khí CO2 khổng lồ từ hơn 50 triệu xe máy đang lưu hành tại Việt Nam thải ra môi trường. Lượng xe máy xăng này “đốt" hơn 5 tỷ USD xăng dầu, ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường và sức khỏe người dân.

"Vừa tiết kiệm tiền, vừa có giúp cuộc sống xanh hơn thì tại sao còn phải đắn đo", anh nói.

Không chỉ xe điện, một xu hướng khác cũng bắt đầu xuất hiện, đó là người dân tìm đến các phương tiện công cộng.

Tại một trạm xe buýt ở phường Sài Gòn vào giờ cao điểm, lượng người chờ xe có dấu hiệu tăng lên. Không đông đột biến, nhưng đủ để những người thường xuyên đi nhận ra sự khác biệt.

Chị Mai (28 tuổi, nhân viên văn phòng) trước đây gần như không đi xe buýt vì “thấy bất tiện, phải chờ, phải đi bộ". Nhưng gần đây, chị thử đi lại. “Đi vài lần thì thấy cũng không tệ như mình nghĩ", chị nói.

Nhiều người chọn đi phương tiện công cộng để giảm chi phí di chuyển.

Hiện tại, chị chọn đi xe buýt 2 - 3 ngày mỗi tuần, kết hợp với xe máy cho những ngày cần di chuyển nhiều. Không phải thay hoàn toàn, nhưng theo chị, giảm được là tốt.

Tại ga Metro số 1, nhiều người bắt đầu bàn tán về sự xuất hiện của những vị khách "trung lưu". Trong số đó có anh Phúc (38 tuổi, nhân sự cấp cao tại một công ty xuất nhập khẩu ở phường Sài Gòn). Ít ai nghĩ rằng, chỉ vài tuần trước, anh vẫn lái ô tô riêng đi làm mỗi ngày.

“Trước đây mình quen rồi, cứ lên xe là đi. Kẹt xe cũng chịu, miễn là thoải mái", anh kể.

Quãng đường từ nhà ở phường Thủ Đức vào trung tâm khoảng 10km, nếu đi vào giờ cao điểm có thể mất hơn một giờ. Nhưng điều khiến anh bắt đầu suy nghĩ lại không phải là thời gian, mà là chi phí - sự lãng phí không cần thiết.

“Tiền xăng mỗi tháng tầm 5 triệu, chưa kể gửi xe, hao mòn. Đến công ty đi đâu thì có xe công ty chở, thành ra việc chạy xe đi làm của tôi rất lãng phí. Thú thật trước đây tôi không để ý, nhưng khi giá xăng tăng, nhân viên than thở nhiều thì tự nhiên thấy con số đó không đáng để mất", anh chia sẻ.

Ban đầu, anh chỉ thử đi metro vài lần, chủ yếu vì tò mò. Nhưng đi rồi thì thấy có cái hay.

Hành khách đi metro ngày càng đông.

"Không kẹt xe, không phải tìm chỗ đậu xe, không phải căng thẳng mỗi khi đường đông. Lúc đầu hơi bất tiện vì phải căn giờ, nhưng sau vài hôm thì quen", anh kể.

Hiện tại, anh Phúc đi metro tới công ty mỗi ngày, chỉ sử dụng ô tô khi cần đi xa hoặc chở gia đình. “Không phải bỏ hẳn xe hơi. Nhưng mình không còn thấy cần dùng nó mỗi ngày nữa", anh nói thêm.

"Cú hích" từ áp lực lớn

Những lựa chọn như của anh Hoàng, chị Mai, hay anh Phúc, nếu nhìn riêng lẻ, có thể chưa đủ để tạo ra thay đổi lớn. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh rộng hơn, đó có thể là dấu hiệu của một xu hướng.

Trong nhiều năm, những khái niệm như “tiêu dùng xanh”, “giao thông bền vững” thường được nhắc đến như một mục tiêu dài hạn. Nhưng thực tế cho thấy, những thay đổi lớn đôi khi không đến từ nhận thức, mà đến từ áp lực.

Giá xăng tăng là một áp lực như vậy. Nó buộc người ta phải nghĩ khác, buộc phải thử những lựa chọn khác, buộc phải thay đổi - dù ban đầu có thể không muốn.

Nhiều chuyên gia về đô thị nhận định, giá xăng cao thường tạo ra những thay đổi hành vi ban đầu. Nếu duy trì đủ lâu, những thay đổi này có thể trở thành thói quen.

Điều này từng xảy ra ở nhiều quốc gia: Khi chi phí nhiên liệu tăng, người dân chuyển sang phương tiện tiết kiệm hơn; Khi thói quen hình thành, nhu cầu thị trường thay đổi, cũng là cơ hội cho những mô hình mới. Không chỉ người tiêu dùng, các doanh nghiệp cũng bắt đầu nhìn thấy cơ hội trong sự thay đổi này.

TS Nguyễn Xuân Thủy, chuyên gia giao thông cho rằng, giá xăng tăng chính là tiền đề giúp người dân đưa ra định hướng và lựa chọn phương tiện vận tải hành khách công cộng hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu xanh. Trong bối cảnh vận tải công cộng tại các thành phố lớn đang phát triển, ngoài mạng lưới xe buýt phủ rộng khắp còn có đường sắt trên cao sẽ tạo thêm điều kiện cho người dân đi lại thuận tiện.

"Giá xăng cao, đi lại chi phí tăng lên, việc chuyển sang phương tiện công cộng vừa giảm bớt ùn tắc vừa giảm ô nhiễm vừa giảm chi phí. Hoặc có thể sử dụng xe đạp ở cự ly ngắn từ 3 - 4 cây số trở lại. Giải pháp thứ hai là người dân từng bước chuyển sang phương tiện xanh như xe điện để người dân có phương tiện đi lại khi giá xăng tăng cao và giảm ô nhiễm môi trường", TS Nguyễn Xuân Thủy nói.

Theo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 Bến Thành - Suối Tiên, từ đầu tháng 3 đến nay (24/3), khách đi metro tăng mạnh, đạt gần 70.000 lượt mỗi ngày.

Cụ thể, tuần 7 - 13/3 ghi nhận gần 468.000 lượt, tăng khoảng 12% so với tuần trước. Đến giai đoạn 17 - 23/3, lượng khách đạt hơn 486.000 lượt, tương đương gần 70.000 lượt mỗi ngày.

Không chỉ metro, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM cho biết nhu cầu đi xe buýt cũng tăng. Tính chung hai loại hình, bình quân mỗi ngày có khoảng 340.000 lượt khách, tăng 35% so với cuối tháng 2 và cao hơn 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Ngành giao thông nhận định, giá xăng dầu tăng khiến người dân có xu hướng chuyển sang phương tiện công cộng.

Chính phủ khuyến khích giao thông điện

Ngày 20/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành chỉ thị về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Theo đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng để giảm rủi ro về nguồn cung, chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đi kèm là yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Bên cạnh việc việc cần xem tiết kiệm năng lượng là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cung ứng năng lượng khi thị trường biến động, công điện cũng nêu việc cần thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.

Trong bối cảnh này, sẽ cần thiết phải phát triển hạ tầng trạm sạc điện; nghiên cứu cơ chế, chính sách khuyến khích sản xuất và sử dụng xe điện; từng bước chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng và phương tiện công vụ sang sử dụng điện.

Thy Huệ

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/gia-xang-tang-cu-hich-cho-loi-song-xanh-va-tiet-kiem-ar1009050.html