Giải bài toán cho thị trường vật liệu xây dựng:Cần giải pháp đồng bộ

2 giờ trướcBài gốc

Trước biến động giá vật liệu xây dựng, nhiều nhà thầu rơi vào thế khó: dừng thi công sẽ vi phạm hợp đồng, còn tiếp tục phải chấp nhận giảm, thậm chí mất lợi nhuận; không ít đơn vị buộc phải chấp nhận hòa vốn khi thực hiện các dự án nhà ở tư nhân. Trong ảnh: Thi công nhà ở riêng lẻ trên địa bàn phường Hòa Khánh. Ảnh: TRỌNG HÙNG

Khơi thông nguồn cung, minh bạch thị trường

Theo các nhà thầu xây dựng, nguyên nhân cốt lõi khiến giá vật liệu tăng cao thời gian qua là mất cân đối cung - cầu. Nhu cầu tăng mạnh khi nhiều dự án hạ tầng, khu công nghiệp, khu đô thị triển khai đồng loạt, trong khi nguồn cung đất đắp, cát, đá chưa theo kịp. Thực tế, nhiều mỏ khoáng sản đã hết hạn nhưng chậm gia hạn; thủ tục cấp phép mỏ mới kéo dài; quy hoạch chưa sát thực tiễn, khiến nguồn cung bị “tắc nghẽn” từ gốc.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố Đà Nẵng hiện có 80 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, trong đó 34 giấy phép khai thác đá với tổng công suất mỗi năm khoảng 3,39 triệu mét khối; ngoài ra có 4 mỏ đang làm thủ tục cấp phép với công suất mỗi năm dự kiến hơn 736.000m3. Tuy nhiên, nguồn cung này mới đáp ứng khoảng 70% nhu cầu năm 2026; đất san lấp thiếu hơn 3 triệu mét khối.

UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 990/QĐ-UBND phê duyệt 40 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản để cung cấp vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình, dự án trên địa bàn. Trong đó có 6 khu vực mỏ đất san lấp với tổng diện tích 214,8ha, trữ lượng dự kiến khoảng 21,6 triệu mét khối; 11 mỏ cát, sỏi có tổng diện tích khoảng 297,9ha, tổng trữ lượng khoảng 9,7 triệu mét khối; 23 mỏ đá có tổng diện tích hơn 125ha, tổng trữ lượng khoảng 25,7 triệu mét khối đá và khoảng 1,3 triệu mét khối đất tầng phủ.

Không chỉ thiếu về sản lượng, khâu lưu thông cũng gặp vướng mắc. Ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc Công ty CP Hy Mã cho biết, có thời điểm vật liệu “có nhưng không đến được công trường” do chi phí vận chuyển cao, thiếu thông tin thị trường và hạn chế kết nối giữa các địa phương. Điều này cho thấy, bên cạnh tăng nguồn cung, việc tổ chức lại hệ thống vận chuyển, phân phối và chia sẻ dữ liệu thị trường là yếu tố rất quan trọng.

Song song đó, minh bạch thông tin giá là điều kiện tiên quyết để thị trường vận hành ổn định. Các ban quản lý dự án cho rằng, việc chậm công bố hoặc công bố giá không sát thực tế khiến các bên lúng túng trong lập dự toán, điều chỉnh hợp đồng và thanh quyết toán. Do đó, cơ quan quản lý cần rút ngắn chu kỳ công bố giá, cập nhật theo diễn biến thị trường, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý.

Trong bối cảnh giá biến động mạnh, đối với các dự án đầu tư công, cần áp dụng cơ chế điều chỉnh đơn giá linh hoạt theo biến động thị trường; đẩy nhanh thanh toán, giải ngân để hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp. Đồng thời khuyến khích các nhà thầu chủ động đa dạng hóa nguồn cung, ký kết hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp nhằm giảm thiểu rủi ro.

Nhiều dự án đứng trước nguy cơ chậm tiến độ do giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng biến động và vướng mắc giải phóng mặt bằng. Trong ảnh: Dự án tuyến đường Trục 1 Tây Bắc thi công cầm chừng vì vướng mặt bằng. Ảnh: TRỌNG HÙNG

Đồng bộ giải pháp để ổn định

Trước nguy cơ thiếu hụt vật liệu, thành phố Đà Nẵng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bổ sung và ổn định nguồn cung. Cụ thể, có 9 giấy phép khai thác đá với tổng công suất mỗi năm hơn 1,17 triệu mét khối đã hết hạn nhưng vẫn còn trữ lượng, cần sớm được gia hạn hoặc cấp lại để tránh đứt gãy nguồn cung. Song song đó, thành phố đẩy nhanh công tác thăm dò, đấu giá quyền khai thác tại 53 khu vực mỏ mới, đồng thời áp dụng các cơ chế đặc thù theo quy định của Chính phủ nhằm rút ngắn thời gian cấp phép.

Ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Sở đang đôn đốc doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, tham mưu tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản để kịp thời bổ sung nguồn vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm. Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường liên kết vùng trong khai thác và cung ứng vật liệu. Việc kết nối với các địa phương lân cận có nguồn tài nguyên dồi dào sẽ giúp giảm áp lực thiếu hụt cục bộ, đồng thời tối ưu chi phí vận chuyển nếu được tổ chức hợp lý. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu số về cung - cầu vật liệu xây dựng, công khai cho doanh nghiệp tiếp cận, qua đó nâng cao tính minh bạch và khả năng điều phối thị trường.

Ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng cho rằng, tình trạng thiếu hụt vật liệu không chỉ cát mà còn lan sang đất, đá san lấp, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công. Về lâu dài, cần giảm phụ thuộc vào tài nguyên tự nhiên bằng cách phát triển mạnh vật liệu thay thế như cát nhân tạo, vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng; đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất vật liệu nhằm tiết kiệm tài nguyên và giảm giá thành. Cùng với đó, việc tối ưu hệ thống logistics, từ khai thác đến vận chuyển và phân phối, sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, qua đó hạ giá thành vật liệu.

Sau sáp nhập, thành phố Đà Nẵng không thiếu trữ lượng vật liệu như cát, đá… nhưng lại “tắc” ở khâu cấp phép và tổ chức khai thác. Trong ảnh: Một điểm tập kết ở phường Hòa Khánh, lượng cát còn rất ít để bán và giá cũng được đẩy lên khá cao so với đầu năm 2026. Ảnh: TRỌNG HÙNG

Các chuyên gia kinh tế cũng nhấn mạnh vai trò của công tác dự báo và điều hành thị trường. Thay vì chỉ phản ứng khi giá biến động, cơ quan quản lý cần chủ động xây dựng các kịch bản từ sớm, bao gồm dự báo nhu cầu theo từng giai đoạn, quy hoạch nguồn cung phù hợp và thiết lập cơ chế điều tiết linh hoạt.

Ổn định thị trường vật liệu xây dựng không chỉ nhằm “hạ nhiệt” giá trong ngắn hạn mà còn là điều kiện then chốt để bảo đảm tiến độ các công trình, nhất là trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và thu hút nguồn lực phát triển. Khi các “điểm nghẽn” về nguồn cung, cơ chế và điều phối được tháo gỡ đồng bộ, thị trường sẽ dần ổn định, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

PHƯƠNG ANH

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/giai-bai-toan-cho-thi-truong-vat-lieu-xay-dung-can-giai-phap-dong-bo-3332719.html