'Giai đoạn vàng' giúp trẻ phát triển trí thông minh

2 giờ trướcBài gốc

Những năm đầu đời thường được gọi là “giai đoạn vàng” phát triển trí thông minh của trẻ. Đây là thời điểm não bộ phát triển nhanh nhất trong cả cuộc đời, tạo nền tảng cho khả năng học tập, ghi nhớ, giao tiếp, cảm xúc và hành vi sau này.

Những năm đầu đời là giai đoạn vàng phát triển não bộ của trẻ. Ảnh: Shutterstock.

Giai đoạn "vàng" phát triển não bộ

Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), khoảng 80-90% cấu trúc não bộ được hình thành trước 5 tuổi, đặc biệt mạnh mẽ trong 1.000 ngày đầu đời, tính từ khi mang thai đến khoảng 2 tuổi.

Ngay từ khi còn trong bụng mẹ, não bộ thai nhi đã bắt đầu hình thành hàng tỷ tế bào thần kinh. Sau khi chào đời, tốc độ phát triển này diễn ra cực kỳ nhanh chóng.

Các chuyên gia cho biết trong những năm đầu đời, não bộ trẻ có thể tạo ra hơn một triệu kết nối thần kinh mới mỗi giây. Những kết nối này giúp trẻ học cách nhận biết âm thanh, ghi nhớ khuôn mặt, phản ứng với cảm xúc, phát triển ngôn ngữ và dần hiểu thế giới xung quanh.

Điều đặc biệt là não bộ trẻ nhỏ phát triển không chỉ nhờ yếu tố di truyền mà còn phụ thuộc rất lớn vào môi trường sống và trải nghiệm hàng ngày.

Những hành động tưởng chừng đơn giản như ôm ấp, trò chuyện, đọc sách, chơi cùng con hay đáp lại tiếng khóc đều góp phần kích thích các kết nối thần kinh phát triển mạnh hơn. Khi trẻ thường xuyên được tương tác tích cực, não bộ sẽ có nhiều cơ hội củng cố các vùng liên quan đến ngôn ngữ, cảm xúc và kỹ năng xã hội.

Ngược lại, nếu trẻ sống trong môi trường thiếu tương tác, thường xuyên căng thẳng hoặc bị bỏ mặc cảm xúc, sự phát triển não bộ cũng có thể bị ảnh hưởng.

Nhiều nghiên cứu cho thấy stress kéo dài ở trẻ nhỏ có thể làm tăng hormone cortisol, từ đó tác động đến vùng não liên quan đến trí nhớ, cảm xúc và khả năng học tập. Đây cũng là lý do các chuyên gia ngày càng nhấn mạnh vai trò của việc chăm sóc tinh thần bên cạnh dinh dưỡng thể chất trong những năm đầu đời.

Những yếu tố giúp não bộ trẻ phát triển tốt hơn

Theo Medical News Today, dinh dưỡng là yếu tố đặc biệt quan trọng trong “giai đoạn vàng” này vì não bộ tiêu thụ rất nhiều năng lượng để phát triển. Các vi chất như DHA, sắt, kẽm, iốt, choline, vitamin B12 hay protein đều tham gia vào quá trình hình thành tế bào thần kinh, bao myelin và dẫn truyền tín hiệu trong não.

Đây cũng là lý do trẻ nhỏ cần chế độ ăn đa dạng với cá béo, trứng, sữa, thịt đỏ, các loại đậu, rau xanh và trái cây thay vì chỉ tập trung vào một vài loại thực phẩm bổ sung. Nếu việc thiếu hụt kéo dài, trẻ có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, tập trung và học hỏi. Ví dụ, thiếu sắt trong giai đoạn sớm có thể liên quan đến chậm phát triển ngôn ngữ và giảm khả năng chú ý ở trẻ nhỏ.

Giấc ngủ cũng là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển não bộ trẻ em. Trong lúc ngủ, não bộ không hoàn toàn nghỉ ngơi mà vẫn tiếp tục xử lý thông tin, củng cố trí nhớ và hỗ trợ phát triển thần kinh.

Trẻ ngủ không đủ giấc hoặc thường xuyên thức khuya có thể dễ cáu gắt, giảm tập trung và ảnh hưởng đến khả năng học hỏi. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, việc duy trì lịch ngủ đều đặn có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển trí não lâu dài.

Ngoài ra, theo Mayo Clinic, vận động và vui chơi cũng giúp não bộ trẻ phát triển toàn diện hơn. Khi trẻ chạy nhảy, cầm nắm đồ vật, leo trèo hay khám phá môi trường xung quanh, nhiều vùng não liên quan đến vận động, cảm giác và tư duy sẽ được kích hoạt đồng thời. Đây là lý do các chuyên gia khuyến khích trẻ nhỏ được vui chơi tự do, hạn chế tiếp xúc màn hình quá sớm và dành nhiều thời gian tương tác trực tiếp với con người thật.

Tuy nhiên, “giai đoạn vàng” không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải cho trẻ học chữ từ sớm hay tham gia quá nhiều lớp kỹ năng. Não bộ trẻ nhỏ phát triển tốt nhất khi được sống trong môi trường an toàn, có cảm xúc tích cực, được ngủ đủ, ăn uống đầy đủ và có cơ hội khám phá tự nhiên phù hợp với lứa tuổi.

Những trải nghiệm đơn giản nhưng lặp lại đều đặn mỗi ngày thường có ý nghĩa với sự phát triển não bộ lâu dài hơn nhiều so với việc nhồi nhét kiến thức quá sớm.

Kỳ Duyên

Nguồn Znews : https://znews.vn/giai-doan-vang-giup-tre-phat-trien-tri-thong-minh-post1652269.html