Giải mã sức mạnh vũ khí Nga dùng trong tập trận phong tỏa Bắc Cực

4 giờ trướcBài gốc

Hoạt động quân sự này minh chứng cho sự dịch chuyển trong học thuyết tác chiến trên biển của Nga - nơi công nghệ tên lửa hành trình tốc độ cao kết hợp cùng chiến thuật cơ động đang tạo ra một vùng cấm truy cập vững chắc tại khu vực Bắc Cực.

Hệ thống tên lửa Bastion-P (K-300P) của Nga. Ảnh: Quân đội Nga

Công nghệ tên lửa Oniks

Trái tim của hệ thống Bastion-P (K-300P) chính là tên lửa hành trình chống hạm P-800 Oniks (phiên bản xuất khẩu là Yakhont). Đây là một trong những loại tên lửa chống hạm nguy hiểm nhất thế giới hiện nay nhờ sự kết hợp giữa tốc độ cực cao và quỹ đạo bay phức tạp.

Về thông số kỹ thuật, Oniks sử dụng động cơ ramjet (động cơ phản lực dòng thẳng) cho phép duy trì tốc độ siêu thanh ổn định ở mức Mach 2.5 (khoảng 3.000km/h). Ở độ cao lớn, tên lửa có thể đạt tầm bắn lên tới 300 - 600 km tùy biến thể. Tuy nhiên, điểm đáng sợ nhất nằm ở giai đoạn cuối của hành trình: khi cách mục tiêu vài chục km, tên lửa hạ độ cao xuống chỉ còn 10 - 15 m so với mặt nước biển. Với tốc độ siêu thanh ở độ cao cực thấp, việc các hệ thống phòng thủ trên tàu chiến phát hiện và đánh chặn thành công Oniks là một thách thức cực lớn về mặt kỹ thuật, ngay cả với hệ thống Aegis của Mỹ.

Tên lửa Oniks rời bệ phóng trong một cuộc diễn tập của Nga. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga

Oniks còn được trang bị hệ thống dẫn đường thông minh "bắn và quên". Khi được phóng theo loạt (salvo), các tên lửa có khả năng liên lạc với nhau, tự động phân chia mục tiêu dựa trên tầm quan trọng để tránh tình trạng nhiều tên lửa cùng đánh vào một tàu nhỏ trong khi bỏ sót tàu sân bay.

Khả năng cơ động vượt địa hình và triển khai siêu tốc

Hệ thống Bastion được thiết kế trên khung gầm xe tải đặc chủng MZKT-7930 (8x8), cho phép nó di chuyển linh hoạt trên nhiều loại địa hình từ đầm lầy đến đồi núi. Điều này tạo ra lợi thế chiến thuật cực lớn: Bastion không cần các bệ phóng cố định vốn dễ bị vệ tinh đối phương phát hiện.

Về mặt vận hành, một đơn vị Bastion có thể triển khai từ trạng thái hành quân sang sẵn sàng chiến đấu chỉ trong vòng dưới 5 phút. Sau khi khai hỏa, xe phóng có thể lập tức rời khỏi vị trí để tránh đòn phản công từ đối phương. Mỗi xe phóng mang theo 2 ống phóng thẳng đứng, cho phép khai hỏa liên tiếp trong thời gian ngắn. Khoảng cách giữa các xe phóng trong một đội hình có thể lên tới hàng chục km, nhưng vẫn được kết nối thông qua hệ thống chỉ huy và điều khiển tập trung, giúp bao phủ một đường bờ biển dài hàng trăm km.

Video Nga triển khai hệ thống tên lửa Bastion trong cuộc diễn tập của lực lượng Hạm đội Phương Bắc tại Bắc Cực. Video: Quân đội Nga

Chiến lược A2/AD và vai trò trong xung đột hiện đại

Trong tư duy quân sự của Nga, Bastion không đơn thuần là vũ khí phòng thủ bờ biển. Nó là một phần của mạng lưới chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) đa tầng. Khi kết hợp cùng hệ thống phòng không S-400 và tên lửa tầm ngắn Iskander, Bastion tạo ra một "vùng cấm" mà bất kỳ nhóm tác chiến tàu sân bay nào của đối phương cũng phải e dè khi muốn tiếp cận gần bờ biển Nga.

Thực tế tại các cuộc diễn tập gần đây tại vùng Kaliningrad hay Crimea, Nga đã chứng minh khả năng tích hợp dữ liệu từ máy bay không người lái (UAV) và radar đường chân trời (Over-the-horizon radar) để cung cấp mục tiêu cho Bastion. Điều này giúp hệ thống có thể tiêu diệt mục tiêu nằm ngoài tầm nhìn trực tiếp của radar nội tại trên xe chỉ huy.

Đáng chú ý, dù là hệ thống chống hạm, Nga đã thực chiến hóa Bastion-P bằng cách sử dụng nó để tấn công các mục tiêu cố định trên đất liền trong các chiến dịch tại Syria và Ukraine. Với độ sai số vòng tròn (CEP) thấp nhờ đầu dò radar chủ động kết hợp định vị vệ tinh GLONASS, Bastion trở thành một vũ khí đa năng, có thể xóa sổ các kho tàng, sở chỉ huy kiên cố của đối phương với sức công phá từ đầu đạn nặng 200 - 250 kg.

Định hình lại cán cân quân sự hàng hải

Cuộc diễn tập tên lửa tầm xa tại khu vực cực Bắc không chỉ là một bài huấn luyện thông thường mà còn là thông điệp kỹ thuật quân sự đanh thép gửi tới các nhà hoạch định chiến lược NATO. Thông qua việc triển khai các hệ thống vũ khí bờ biển có độ cơ động cao, Nga khẳng định khả năng "đóng băng" và phong tỏa các tuyến hàng hải huyết mạch tại Bắc Cực mà không cần đến hạm đội tàu mặt nước đồ sộ. Sự hiện diện của những "sát thủ diệt hạm" như Bastion-P tại các điểm nóng từ biển Baltic, Biển Đen cho đến Bắc Băng Dương đã biến những nơi này thành vùng tranh chấp cao độ, trực tiếp đe dọa học thuyết duy trì sức mạnh dựa trên các biên đội tàu sân bay tấn công của phương Tây.

Ưu thế của Bastion-P nằm ở triết lý thiết kế tối ưu như tập trung sức mạnh hỏa lực siêu vượt âm vào một nền tảng cơ động, bền bỉ với chi phí vận hành thấp. Việc đối phó với một khẩu đội tên lửa có khả năng ẩn mình linh hoạt trong địa hình rừng sâu hoặc núi đá dọc bờ biển là bài toán vô cùng nan giải đối với các lực lượng hải quân truyền thống. Thực trạng này đã tạo ra các vùng chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) hiệu quả, nơi quyền tự do hàng hải của đối phương bị giới hạn nghiêm trọng bởi sự áp đảo của tên lửa bờ biển.

Để xuyên phá lớp vỏ bọc bảo vệ này, các cường quốc quân sự đối địch buộc phải bước vào một cuộc chạy đua công nghệ mới với chi phí đắt đỏ. Trọng tâm chuyển dịch sang việc đầu tư mạnh mẽ vào năng lực giám sát tình báo thời gian thực từ không gian, phát triển hệ thống phòng thủ trên hạm có tốc độ phản ứng cực nhanh tính bằng mili giây và triển khai tác chiến mạng để làm gián đoạn chuỗi chỉ huy đối phương.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/giai-ma-suc-manh-vu-khi-nga-dung-trong-tap-tran-phong-toa-bac-cuc-251092.html