Trong quá trình thực hiện tuyến bài này, dù đã gặp tất cả các bên liên quan, đến tận hiện trường nhưng câu hỏi liệu có sói thật ở Điện Biên hay không vẫn chưa thể có câu trả lời rõ ràng. Đúng lúc đó, chúng tôi được một chuyên gia về động vật hoang dã cung cấp một video đặc biệt, một nguồn chứng cứ quan trọng. Video quay lại hình ảnh cá thể động vật có lông đỏ sẫm, mõm đen, tai nhỏ, đuôi rậm, kích thước khá lớn. Đặc điểm trùng khớp với sói đỏ. Con vật này bị mắc kẹt vào một gốc cây như đang vướng phải bẫy.
Trong video, tiếng một người đàn ông dân tộc Mông nói: “Đây này, con chó sói đây này, ăn thịt con bò hôm qua đây này, bắt được một con”. Lời nói của nhân vật trong hình và tiếng sói chạy lạo xạo trên lá cây ăn khớp hoàn toàn với hình ảnh. Điều đó cho thấy, hầu như không có khả năng video bị làm giả. Tuy nhiên, do góc quay hẹp nên chưa thể xác định ngay địa điểm ghi hình.
Video một con sói lửa xuất hiện đang được xác minh.
Phóng viên đã cung cấp video này đến chính quyền xã Núa Ngam. Lãnh đạo xã cho hay, đoạn video ghi lại tiếng của đồng bào Mông. Vì vậy, xã sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh.
Sói đỏ là động vật nhóm IB - nhóm động vật nguy cấp, quý hiếm nhóm nhất nước ta hiện nay (IA là nhóm thực vật nguy cấp, quý hiếm, IB là loại động vật nguy cấp và quý hiếm nhất - PV). Theo quy định hiện nay, việc săn bắt, giết, nuôi nhốt sói đỏ sẽ bị xử lý hình sự.
Trong khi đó, video cho thấy có chi tiết liên quan đến việc bẫy, xử lý con sói. Do tính chất nghiêm trọng về mặt pháp lý, đặc biệt là thời điểm đó, dư luận ồn ào về việc một nông dân ở Nghệ An bị tòa cấp sơ thẩm ở Hưng Yên phạt 6 năm tù vì nuôi, buôn bán gà lôi trắng vốn thuộc nhóm động vật nguy cấp, quý hiếm cần được bảo vệ, nên việc xác minh sự việc trong clip khiến càng khó khăn.
Anh Trần Văn Trường, điều phối viên cứu hộ tại Vườn quốc gia Cúc Phương cho rằng, sói đỏ từng phân bố tại nhiều nơi ở Việt Nam nhưng hơn 20 năm qua không còn được ghi nhận, gần như tuyệt chủng trong nước. “ Tuy nhiên vẫn có khả năng chúng di chuyển từ khu vực biên giới Lào sang”, anh Trường nói.
Đề xuất bẫy ảnh, giám sát sinh thái tại rừng nguyên sinh gần biên giới
Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Hà Lương Hồng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Điện Biên cho biết, chó sói từng được ghi nhận qua bẫy ảnh tại Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé (cũng thuộc tỉnh Điện Biên), nhưng chưa ai từng nhìn thấy ở khu vực Núa Ngam. Cũng theo ông Hồng, thông tin từ một nhà nghiên cứu trước đây cho hay, khu vực Điện Biên cũng từng xuất hiện 'sói lửa' qua việc ghi nhận trường hợp người dân mang ra chợ hai cá thể này để bán. Tuy nhiên, bản thân ông Hồng cho rằng vẫn chưa đủ khả năng để xác định hiện nay ở Điện Biên, cụ thể là ở xã Núa Ngam có còn sói hay không. “Tôi 34 năm công tác cũng chưa từng gặp loài này trên địa bàn", ông Hồng cho biết.
Loài sói lửa (hình nền) giống như hình con sói trong clip mà phóng viên Tiền Phong được cung cấp.
Ông Hồng đề xuất giải pháp lâu dài như thiết lập hệ thống bẫy ảnh, giám sát sinh thái tại rừng nguyên sinh gần biên giới, giám định thú y với các gia súc chết để xác định nguyên nhân chính xác; đồng thời hỗ trợ người dân chăn thả an toàn, bố trí chòi trông nom, sử dụng chó bảo vệ và biện pháp xua đuổi phù hợp.
“Thiệt hại gia súc là có, nhưng chưa đủ cơ sở khoa học chứng minh nguyên nhân do chó sói. Việc xác minh phải có bằng chứng hình ảnh hoặc mẫu vật. Cùng lúc, cần tuyên truyền để người dân không vi phạm pháp luật và biết cách phòng ngừa”, ông nhấn mạnh.
Theo ông Hồng, diện tích rừng quản lý hiện nay lên tới hàng nghìn hecta, việc giám sát sinh cảnh đòi hỏi nhiều nguồn lực. Do đó, sự phối hợp giữa lực lượng chức năng, người dân và chuyên gia sinh thái là cần thiết để vừa đảm bảo an toàn cho cộng đồng, vừa bảo tồn các loài hoang dã, quý hiếm.
Chiều 29/8, khi phóng viên báo Tiền Phong cung cấp video hình ảnh sói bị sập bẫy cho ông Hồng xem. Thật bất ngờ ông Hồng cho biết với video này, nhiều khả năng hình ảnh ghi lại tại khu vực bản Mốc C5 ( thuộc xã Mường Nhà) gần biên giới Việt- Lào. Xã này cũng nằm giáp ranh với xã Núa Ngam, cách nơi xảy tình trạng bò chết ở Núa Ngam khoảng 30km. Ông Hồng cho hay các đơn vị sẽ tiến hành xác minh, làm rõ và đưa ra giải pháp xử lý phù hợp.
Ngày 29/8, người dân tiếp tục phản ánh hiện tượng trâu bò bị chết. Trường hợp mới nhất xảy ra là ngày 22/8 tại bản Sơn Tống, xã Núa Ngam. Con bò hơn 2 tuổi của ông Vừ A Ny, một hộ dân trong bản, được phát hiện đã chết với phần hậu môn, nội tạng và nhiều phần thịt bị ăn hết. "Ông Ny dựng lán trên nương ngay gần khu vực cột sóng để tiện chăn thả gia súc nhưng cũng không tránh được tình trạng bò bị cắn chết", ông Vi Văn Biến, Phó chủ tịch xã Núa Ngam cho biết.