Một góc Nhà máy xử lý chất thải rắn của Công ty CP Môi trường Nghi Sơn tại Khu Kinh tế Nghi Sơn.
Hiện nay, ngoài Khu Kinh tế Nghi Sơn với 22 KCN, trên địa bàn tỉnh còn có các KCN như: Lễ Môn, Bỉm Sơn, Hoàng Long, Đình Hương - Tây Bắc Ga, Lam Sơn - Sao Vàng, Thạch Quảng, Bãi Trành và Ngọc Lặc. Trong đó, các KCN: Lễ Môn, Bỉm Sơn, Hoàng Long, Đình Hương - Tây Bắc Ga có tỷ lệ lấp đầy khá cao. Thời gian qua, cùng với hoạt động sản xuất, kinh doanh, công tác bảo vệ môi trường (BVMT) trong KCN được các cấp, ngành, doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng KCN quan tâm, chú trọng, đặc biệt là đối với việc xử lý nước thải, chất thải rắn (CTR), khí thải. Theo đánh giá của ngành chức năng, các KCN đang hoạt động về cơ bản đã tuân thủ quy định pháp luật về BVMT, quan tâm đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật BVMT như hệ thống thoát nước mưa, xử lý nước thải tập trung, hệ thống quan trắc nước thải tự động và các công trình hạ tầng kỹ thuật BVMT khác. Mặt khác, các KCN đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng cân bằng kinh tế - xã hội và môi trường, bảo đảm sự phát triển bền vững, hướng tới nền kinh tế tuần hoàn và thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh... Đặc biệt, hoạt động quan trắc diễn biến các thành phần môi trường được thực hiện thường xuyên góp phần đánh giá kịp thời chất lượng môi trường trên địa bàn tỉnh nói chung, môi trường KCN nói riêng.
Tuy nhiên, ghi nhận từ thực tiễn cho thấy, vẫn còn một số doanh nghiệp hoạt động nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục về môi trường hoặc không thực hiện bổ sung các thủ tục môi trường khi thay đổi công nghệ, tăng quy mô công suất sản xuất. Một số doanh nghiệp chưa nghiêm túc thực hiện báo cáo công tác BVMT hằng năm. Việc phân loại, tái chế, tái sử dụng chất thải, tiến tới mô hình KCN không phát thải, cũng như phát triển KCN sinh thái, hoặc khuyến khích xã hội hóa hoạt động BVMT KCN chậm triển khai. Theo đại diện Phòng Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường, tình hình khiếu nại, kiến nghị phản ánh của Nhân dân liên quan đến công tác BVMT tại các KCN mặc dù không có nhiều nhưng vẫn xảy ra. Đặc biệt, hiện nay còn nhiều KCN đã có nhà đầu tư thứ cấp đi vào hoạt động như: KCN Hoàng Long, KCN Tây Bắc Ga, KCN Bỉm Sơn... nhưng chưa được đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom, thoát nước mưa, nước thải, khu tập kết CTR...
Trước thực trạng trên, tỉnh và ngành chức năng đã tập trung thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về BVMT KCN như: Chú trọng công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường; đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật về BVMT. Đặc biệt, hoạt động quan trắc diễn biến các thành phần môi trường được thực hiện thường xuyên góp phần đánh giá kịp thời chất lượng môi trường trên địa bàn tỉnh nói chung, môi trường KCN nói riêng. Đến nay, tỉnh đã đầu tư 3 trạm quan trắc tự động gồm: Trạm quan trắc môi trường không khí tại phường Bỉm Sơn và tại Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các KCN tỉnh; Trạm quan trắc môi trường nước biển tại phường Tĩnh Gia. Ngoài ra, trên địa bàn toàn tỉnh đã có hàng chục đơn vị, doanh nghiệp lắp đặt hơn 100 trạm quan trắc tự động, liên tục (trong đó có 26 trạm quan trắc nước thải; 85 trạm quan trắc khí thải)...
Mặc dù vậy, thực trạng ô nhiễm môi trường tại một số KCN vẫn là vấn đề đáng lo ngại, nhất là việc kiểm soát nguồn thải gặp nhiều khó khăn. Điều này cũng đồng nghĩa, tỉnh và ngành chức năng cần phải thực thi nhiều hơn nữa các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác BVMT KCN trong thời gian tới. Ví như chú trọng hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý môi trường; tăng cường kinh phí đầu tư cho BVMT; tăng cường các hoạt động giám sát chất lượng, quan trắc và cảnh báo ô nhiễm môi trường; nâng cao nhận thức cộng đồng và vấn đề xã hội hóa công tác BVMT... Nhiều người cho rằng, ngoài chú trọng công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra việc chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về BVMT đối với doanh nghiệp cần quan tâm thu hút đầu tư vào KCN theo hướng ưu tiên những ngành công nghiệp sạch, ít ô nhiễm, bảo đảm cơ cấu ngành nghề phù hợp với khả năng và thực tế giải quyết ô nhiễm của tỉnh; thu hút có trọng điểm để phát triển các ngành kinh tế chủ lực cũng như tạo điều kiện thuận lợi trong bố trí nhà máy, xây dựng phương án BVMT. Đặc biệt, mỗi tổ chức, cá nhân cần nêu cao ý thức, trách nhiệm gắn sản xuất, kinh doanh với BVMT vì sự phát triển bền vững.
Bài và ảnh: Lê Phong