Giải pháp công nghệ cho bài toán phòng chống thiên tai

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh chụp từ trên cao các kênh đào Xochimilco ở thành phố Mexico. Ảnh: AP

Mức độ sụt lún nghiêm trọng của thành phố Mexico

Theo hình ảnh vệ tinh mới được công bố trong tuần này bởi NASA, thành phố Mexico đang lún xuống gần 10inch (khoảng 25cm) mỗi năm, khiến nơi đây trở thành một trong những đô thị sụt lún nhanh nhất thế giới.

Là một trong những khu đô thị rộng lớn và đông dân nhất toàn cầu, với diện tích khoảng 3.000 dặm vuông (khoảng 7.800km²) và khoảng 22 triệu dân, thủ đô của Mexico cùng các thành phố lân cận được xây dựng trên nền một lòng hồ cổ đại.

Nhiều con đường ở trung tâm thành phố trước đây từng là kênh đào, và truyền thống này vẫn còn tồn tại ở các khu vực ngoại ô nông thôn.

Việc khai thác nước ngầm quá mức và quá trình đô thị hóa đã làm suy giảm nghiêm trọng tầng chứa nước, khiến thành phố này đã bị lún trong hơn một thế kỷ.

Hệ quả là nhiều công trình và tòa nhà cổ như Nhà thờ Chính tòa thành phố (Metropolitan Cathedral), nơi bắt đầu xây dựng từ năm 1573 bị nghiêng rõ rệt. Sự suy giảm của tầng chứa nước cũng góp phần gây ra cuộc khủng hoảng nước kéo dài, dự kiến sẽ còn trầm trọng hơn trong tương lai.

“Điều này làm hư hại một phần cơ sở hạ tầng thiết yếu của thành phố Mexico, như hệ thống tàu điện ngầm, hệ thống thoát nước, nguồn nước và nước sinh hoạt, nhà ở và đường phố. Đây là một vấn đề rất lớn”, ông Enrique Cabral, nhà nghiên cứu địa vật lý tại Đại học tự trị quốc gia Mexico cho biết.

Hiện thành phố Mexico đang lún xuống nhanh đến mức hiện tượng sụt lún có thể được quan sát từ không gian. Ở một số khu vực, tốc độ sụt lún trung bình lên tới 0,78inch (khoảng 2cm) mỗi tháng, theo báo cáo mới công bố của NASA, tương đương với mức sụt lún khoảng 9,5inch (24cm) mỗi năm. Trong chưa đầy một thế kỷ, tổng mức sụt lún đã vượt quá 39 feet (12m), theo Enrique Cabral.

“Chúng ta đang chứng kiến một trong những tốc độ sụt lún đất nhanh nhất trên thế giới”, ông Enrique Cabral nói thêm.

Ảnh chụp từ trên cao khu vực Zócalo và Metropolitan Cathedral đang bị sụt lún tại thành phố Mexico. Ảnh:AP

Áp dụng công nghệ theo dõi các đứt gãy địa chất

Cách áp dụng công nghệ quan sát của NASA dựa trên dữ liệu đo đạc từ tháng 10. 2025 đến tháng 1.2026 bởi vệ tinh NISAR đã giúp theo dõi những thay đổi theo thời gian thực trên bề mặt Trái Đất.

Nhà khoa học Paul Rosen cho biết, bằng cách ghi lại các chi tiết của Trái Đất từ không gian, dự án NISAR cũng đang “cho chúng ta biết điều gì thực sự đang xảy ra dưới bề mặt”.

“Về cơ bản, đây là việc ghi nhận toàn bộ những thay đổi đang diễn ra trong một thành phố. Bạn có thể thấy được toàn bộ mức độ nghiêm trọng của vấn đề”, ông nói thêm.

Theo thời gian, nhóm nghiên cứu hy vọng có thể theo dõi chi tiết hơn vào các khu vực cụ thể và một ngày nào đó đạt được các phép đo ở mức từng tòa nhà.

Ở phạm vi rộng hơn, các nhà khoa học kỳ vọng có thể áp dụng công nghệ này trên thế giới để theo dõi những hiện tượng như thiên tai, sự thay đổi của các đứt gãy địa chất, hay tác động của biến đổi khí hậu ở những khu vực như châu Nam Cực và nhiều nơi khác.

Ông Paul Rosen cho biết công nghệ này cũng có thể được sử dụng để tăng cường các hệ thống cảnh báo, giúp định hướng nhu cầu sơ tán, chẳng hạn trong trường hợp núi lửa phun trào.

Chẳng hạn như, đối với thành phố Mexico, theo nhà nghiên cứu Enrique Cabral, công nghệ này là một bước tiến lớn trong việc nghiên cứu vấn đề sụt lún và giảm thiểu những tác động nghiêm trọng nhất.

Hình ảnh từ vệ tinh NISAR và dữ liệu đi kèm sẽ đóng vai trò then chốt đối với các nhà khoa học và nhà chức trách khi họ lên kế hoạch giải quyết vấn đề.

HỒNG NHUNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/giai-phap-cong-nghe-cho-bai-toan-phong-chong-thien-tai-225067.html