Đảm bảo mục tiêu kép về tiến độ và sự đồng thuận
Dự án đầu tư xây dựng cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu là một trong những công trình hạ tầng giao thông quan trọng của Thủ đô Hà Nội, góp phần kết nối không gian phát triển hai bờ sông Hồng, giảm tải áp lực giao thông và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Bắc thành phố.
Dự án có có 17,03ha diện tích đất thu hồi GPMB thuộc địa bàn xã Thiên Lộc, liên quan đến 369 hộ gia đình, cá nhân và 1 tổ chức với tổng mức đầu tư hơn 519 tỷ đồng. Với số lượng hộ dân bị ảnh hưởng nhiều, tính chất pháp lý đất đai đa dạng, công tác GPMB tại đây ngay từ đầu đã được xác định là “bài toán khó”; trong đó, khó khăn chủ yếu tập trung ở nhóm đất ở với 41 hộ dân với nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến nguồn gốc đất, hiện trạng sử dụng, cũng như các quy định pháp luật về bồi thường, hỗ trợ.
UBND xã Thiên Lộc tổ chức họp Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu trên địa bàn xã. Ảnh: Nam Lộc
Một trong những vướng mắc lớn là việc áp dụng chính sách đối với diện tích đất vườn, đất ao liền kề đất ở hoặc đất có nguồn gốc từ đất vườn. Theo quy định hiện hành, mức hỗ trợ chỉ bằng 50% giá đất ở, trong khi thực tế nhiều hộ dân đã xây dựng nhà ở kiên cố, sinh sống ổn định từ nhiều năm trước. Điều này dẫn đến chênh lệch lớn giữa chính sách và kỳ vọng của người dân.
Bên cạnh đó, một số trường hợp tồn tại sai sót trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc sử dụng đất công xen kẹt cũng đặt ra yêu cầu phải xử lý linh hoạt, đảm bảo đúng quy định nhưng không làm thiệt thòi cho người dân.
Trước những khó khăn đó, xã Thiên Lộc đã lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, đặt người dân vào trung tâm của quá trình GPMB. Toàn bộ quy trình từ kiểm đếm, lập phương án, đến công khai dự thảo đều được thực hiện minh bạch, đúng quy định. Các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng được công khai trong thời gian dài để người dân góp ý.
Đáng kể, nhiều trường hợp cụ thể đã được xã nghiên cứu, đề xuất giải pháp thấu tình, đạt lý, tránh thiệt thòi cho người dân. Điển hình như trường hợp hộ ông Hà Văn Xuân. Sau thu hồi đất, gia đình gồm 2 hộ, 7 nhân khẩu không còn chỗ ở nào khác trên địa bàn. Trước thực tế này, xã đã kiến nghị cho phép một hộ được mua suất tái định cư tối thiểu nhằm ổn định cuộc sống.
Tương tự, hộ ông Nguyễn Hồng Thủy, dù không đủ điều kiện tái định cư theo quy định nhưng do hoàn cảnh không còn nơi ở hợp pháp, xã đã đề xuất cho phép mua suất tái định cư tối thiểu để bảo đảm an sinh.
Bà Lê Thị Vân Huyền, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư - hạ tầng xã Thiên Lộc chia sẻ: “Trong quá trình thực hiện, chúng tôi luôn bám sát thực tiễn, rà soát từng trường hợp cụ thể để đề xuất phương án phù hợp. Mục tiêu là không để người dân bị thiệt khi Nhà nước thu hồi đất, đồng thời đảm bảo tiến độ chung của dự án”.
Chính sự chủ động này đã giúp tháo gỡ nhiều “nút thắt” trong GPMB của dự án này. Kết quả, trong số 41 hộ đất ở, đã có 36 hộ tự nguyện ký biên bản bàn giao mặt bằng sớm, đạt tỷ lệ 85%. Đến nay, xã Thiên Lộc đã bàn giao được hơn 95% diện tích mặt bằng, trong đó toàn bộ đất công, đất tổ chức và đất nông nghiệp cơ bản hoàn thành; 38 ngôi mộ được di chuyển bảo đảm yếu tố tâm linh.
UBND xã Thiên Lộc tổ chức bốc thăm vị trí tái định cư đối với các hộ đủ điều kiện. Ảnh: Nam Lộc
Công khai, minh bạch toàn bộ quy trình
Bên cạnh đó, yếu tố then chốt giúp công tác GPMB đạt kết quả tích cực chính là việc thực hiện công khai, minh bạch toàn bộ quy trình.
Ông Nguyễn Khắc Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc cho biết: “Quan điểm xuyên suốt của xã trong thực hiện GPMB dự án là phải công khai, minh bạch, đúng quy định, đồng thời linh hoạt trong xử lý tình huống cụ thể để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân”.
Cụ thể, từ nửa cuối tháng 3, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư xã Thiên Lộc đã tổ chức họp xét công khai, xác định 27/41 hộ đủ điều kiện được giao đất tái định cư; trong đó, có 3 trường hợp thuộc diện ưu tiên lựa chọn vị trí do là gia đình thờ cúng liệt sĩ và hộ đang hoạt động kinh doanh. Việc xác định đối tượng và tiêu chí ưu tiên được thực hiện minh bạch, có sự tham gia của các ngành, đoàn thể và đại diện người dân.
Tiếp đó, xã đã tổ chức bốc thăm vị trí tái định cư đối với các hộ đủ điều kiện. Quá trình bốc thăm được triển khai công khai, dân chủ, với sự chứng kiến của các hộ dân. Đối với các hộ chưa tham gia, địa phương tiếp tục tạo điều kiện tổ chức bốc thăm bổ sung bảo đảm quyền lợi cho tất cả các hộ thuộc diện tái định cư.
Song song với đó, toàn bộ dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được công khai rộng rãi từ ngày 27-3 đến 5-4-2026 để người dân theo dõi, góp ý. Trong quá trình này, mọi ý kiến, kiến nghị đều được tiếp nhận, tổng hợp và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Trước đó, ngày 24-4-2026, địa phương đã thực hiện chi trả tiền bồi thường cho 17 hộ với tổng số tiền hơn 27,4 tỷ đồng, tạo điều kiện để các hộ sớm ổn định cuộc sống.
Mới đây, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ của xã tiếp tục tổ chức họp để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh, nhất là những nội dung có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi người dân.
Phối cảnh cầu Thượng Cát. Ảnh: Đơn vị thiết kế
Trong bối cảnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm của thành phố, công tác GPMB tại xã Thiên Lộc đã cho thấy một hướng đi đúng khi kết hợp hài hòa giữa kỷ cương pháp luật và sự linh hoạt, nhân văn trong thực tiễn.
Cách làm này không chỉ là “chìa khóa” mở đường cho việc triển khai hiệu quả các dự án hạ tầng trên địa bàn thành phố, mà còn thể hiện bản lĩnh, sự chủ động của địa phương trước việc khó và tháo gỡ những điểm nghẽn cơ sở, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại.
Hy Ninh