Giải quyết tranh chấp con trâu từ kinh nghiệm dân gian

6 giờ trướcBài gốc

Một con trâu cái, tài sản quen thuộc của người nông dân đã trở thành tâm điểm của một vụ án dân sự kéo dài nhiều tháng. Nguyên đơn là gia đình ông Phạm Văn V., hộ sản xuất nông nghiệp chăn thả trâu theo tập quán truyền thống. Sau một trận bão lớn vào khoảng cuối tháng 7/2001, con trâu cái hơn 4 năm tuổi của gia đình bỗng mất tích. Nhiều ngày tìm kiếm, ông V. phát hiện một con trâu có đặc điểm tương tự đang được gia đình ông Vũ Văn G. tại phường lân cận quản lý.

Những cuộc thương lượng không thành, vụ việc được đưa ra Tòa án. Tưởng như đơn giản, song việc xác định quyền sở hữu lại rơi vào bế tắc khi cả hai bên đều là hộ nông nghiệp lâu năm, đều có nhân chứng và đều khẳng định con trâu thuộc về mình.

Quá trình xác minh cho thấy, lời khai của những người làm chứng chỉ dừng lại ở việc nhận diện đặc điểm chung, không ai có thể khẳng định chính xác nguồn gốc con trâu. Toàn bộ chứng cứ rơi vào thế “năm ăn năm thua”, không đủ cơ sở để đưa ra kết luận dứt khoát.

Bước ngoặt của vụ án xuất hiện từ một chi tiết tưởng chừng rất nhỏ. Một cán bộ thú y địa phương cho biết con trâu của phía bị đơn trước đó từng bị thương nặng ở kẽ móng chân. Từ thông tin này, Tòa án đã tổ chức xem xét, thẩm định tại chỗ với sự tham gia của các cơ quan liên quan và các bên đương sự. Tuy nhiên, khó khăn tiếp tục phát sinh khi con trâu tại thời điểm kiểm tra lại có vết thương mới đúng vị trí nghi vấn, khiến việc xác định dấu tích cũ gần như không thể thực hiện.

Đúng lúc vụ án lâm vào bế tắc, phía bị đơn bất ngờ có đơn đề nghị được giết mổ con trâu với lý do vết thương nguy hiểm. Chi tiết này lập tức đặt ra nghi vấn về khả năng tiêu hủy đối tượng tranh chấp. Trước tình huống đó, Tòa án đã kịp thời ban hành quyết định cấm chuyển dịch, tiêu hủy tài sản và triển khai một hướng đi đặc biệt: thực nghiệm điều tra dựa trên tập quán chăn thả truyền thống của người dân.

Ý tưởng được hình thành từ kinh nghiệm dân gian quen thuộc: “Lạc nhà theo chó, lạc ngõ theo trâu”. Theo đó, một buổi chiều đầu tháng 9/2001, con trâu tranh chấp được đưa về bãi chăn thả quen thuộc của thôn nơi nguyên đơn sinh sống. Sau khi tháo dây mũi, con trâu nhanh chóng nhập đàn, tự do gặm cỏ và di chuyển như những con trâu khác.

Khi hoàng hôn buông xuống, đàn trâu lần lượt trở về làng. Con trâu đang tranh chấp lững thững đi theo đàn, rồi bất ngờ rẽ vào đúng cổng nhà ông Phạm Văn V., dừng lại tại vị trí quen thuộc dưới gốc cây xoài, cạnh đống rơm.

Diễn biến này khiến nhiều người có mặt không khỏi bất ngờ, nhưng điều thuyết phục hơn lại nằm ở phản ứng tự nhiên của con vật.

Khi người phía bị đơn cố kéo con trâu đi, nó phản ứng dữ dội, không cho tiếp cận. Ngược lại, khi con trai của nguyên đơn đến gần, vuốt ve, con trâu trở nên hiền lành, thậm chí khuỵu chân để cậu bé trèo lên lưng. Những phản xạ này cho thấy sự gắn bó quen thuộc mà khó có thể hình thành trong thời gian ngắn.

Kết quả thực nghiệm trở thành chứng cứ quan trọng, giúp làm rõ bản chất vụ việc. Cùng với đó, việc kiểm tra lại vết thương sau khi ổn định cho thấy không tồn tại vết sẹo cũ như lời phía bị đơn khai báo.

Từ các tài liệu, chứng cứ thu thập được một cách khách quan, toàn diện, Tòa án đã có đủ cơ sở để đưa ra phán quyết.

Tại phiên tòa công khai, các bên vẫn giữ nguyên quan điểm. Sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ, Hội đồng xét xử đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, buộc phía bị đơn trả lại con trâu tranh chấp. Bản án sau đó không bị kháng cáo, kháng nghị và được thi hành nghiêm túc.

Vụ án không chỉ giải quyết một tranh chấp tài sản đơn thuần mà còn để lại nhiều bài học sâu sắc đối với những người làm công tác tư pháp. Đó là việc xác định đúng thẩm quyền, bảo đảm chặt chẽ thủ tục tố tụng; kiên trì thu thập, đánh giá chứng cứ một cách khách quan; đồng thời linh hoạt vận dụng kinh nghiệm dân gian trong những trường hợp phù hợp. Đặc biệt, sự nhạy bén trong việc phát hiện dấu hiệu bất thường, như đề nghị giết mổ tài sản tranh chấp, đã góp phần quan trọng làm sáng tỏ sự thật.

Từ câu chuyện “lạc ngõ theo trâu” có thể thấy, công lý không chỉ nằm trong hồ sơ, giấy tờ mà còn hiện hữu trong đời sống, tập quán và trí tuệ dân gian.

Khi pháp luật được vận dụng trên nền tảng hiểu biết thực tiễn và văn hóa cộng đồng, mỗi bản án không chỉ đúng quy định mà còn thấu tình, đạt lý, tạo được sự đồng thuận và niềm tin trong nhân dân.

Trang Vân

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/giai-quyet-tranh-chap-con-trau-tu-kinh-nghiem-dan-gian-511806.html