Việc giải thể Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia nhằm phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương theo đúng chức năng, thẩm quyền được pháp luật quy định
Theo Bộ Xây dựng, việc ban hành quyết định này được thực hiện trên cơ sở cụ thể hóa chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII. Nghị quyết nhấn mạnh nguyên tắc “một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính”, bảo đảm bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị.
Cùng với đó, Chỉ thị số 23-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong tình hình mới và Nghị quyết số 149/NQ-CP của Chính phủ cũng đặt ra yêu cầu rà soát, kiện toàn cơ chế phối hợp liên ngành trong lĩnh vực này.
Đáng chú ý, việc Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 đã tạo ra sự phân định rõ ràng hơn giữa quản lý kết cấu hạ tầng, vận tải và quản lý trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Hệ thống pháp luật chuyên ngành hiện hành cũng xác lập cụ thể hơn trách nhiệm của từng cơ quan quản lý nhà nước, qua đó đặt ra yêu cầu điều chỉnh mô hình tổ chức phối hợp liên ngành theo hướng phù hợp với bối cảnh mới.
Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia được thành lập từ năm 1997 theo Quyết định số 917/1997/QĐ-TTg và đã nhiều lần được kiện toàn, gần đây nhất theo Quyết định số 22/2017/QĐ-TTg ngày 22/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ.
Trong gần ba thập kỷ hoạt động, mô hình này đã góp phần hỗ trợ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong công tác điều phối, đôn đốc và phối hợp liên ngành về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; thúc đẩy công tác tuyên truyền, kiểm tra, xử lý vi phạm và góp phần kiềm chế tai nạn giao thông, ùn tắc tại các đô thị lớn.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Xây dựng, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều hạn chế và bất cập. Chức năng, nhiệm vụ giữa Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia với các bộ, ngành và chính quyền địa phương còn có sự giao thoa, chưa xác định rõ trách nhiệm chủ trì đối với một số nhiệm vụ trọng tâm. Mô hình Ban An toàn giao thông địa phương chủ yếu mang tính phối hợp, kiêm nhiệm, không phải cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nên hiệu lực điều hành còn phụ thuộc nhiều vào sự chủ động của từng đơn vị thành viên.
Ngoài ra, công tác kiểm tra, giám sát chủ yếu dừng ở mức đôn đốc, nhắc nhở, trong khi nếu đi sâu vào chuyên môn lại dễ chồng chéo với chức năng thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của các cơ quan quản lý nhà nước. Hoạt động của Văn phòng Ban An toàn giao thông địa phương cũng gặp nhiều vướng mắc liên quan đến biên chế, cơ chế quản lý cán bộ và tài chính.
Nguồn lực dành cho công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông tại địa phương hiện vẫn chủ yếu dựa vào ngân sách trung ương, trong khi việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế.
Theo Bộ Xây dựng, việc giải thể Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Ban An toàn giao thông các địa phương nhằm phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương theo đúng chức năng, thẩm quyền được pháp luật quy định; khắc phục tình trạng chồng chéo trong chỉ đạo, điều hành; đồng thời bảo đảm bộ máy quản lý nhà nước tinh gọn, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hiện nay.
Đặc biệt, trong bối cảnh khoảng 95% số vụ tai nạn giao thông thuộc lĩnh vực đường bộ, Bộ Công an sẽ giữ vai trò nòng cốt trong công tác theo dõi tình hình, tổng hợp số liệu tai nạn giao thông, phân tích nguyên nhân và tham mưu các giải pháp chỉ đạo, điều hành kịp thời cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Theo Quyết định số 17/2026/QĐ-TTg, kể từ ngày 1/6/2026, Quyết định số 22/2017/QĐ-TTg về tổ chức và hoạt động của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Ban An toàn giao thông các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chính thức hết hiệu lực thi hành.
Các bộ, ngành sẽ tiếp nhận và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trước đây của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia theo chức năng, nhiệm vụ được quy định tại Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Luật Đường bộ và các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan.
Trong đó, Bộ Công an được giao thực hiện nhiệm vụ theo dõi, tổng hợp tình hình, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; tổng hợp số liệu và báo cáo định kỳ hoặc đột xuất theo yêu cầu của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Đối với các địa phương, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố sẽ quyết định và tổ chức thực hiện việc giải thể Ban An toàn giao thông theo đúng quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của các tổ chức phối hợp liên ngành. Đồng thời, các địa phương phải bố trí, sắp xếp nhân sự thuộc Văn phòng Ban An toàn giao thông về các cơ quan chuyên môn phù hợp với vị trí việc làm; thực hiện bàn giao nhiệm vụ, hồ sơ, tài liệu, tài sản và các nội dung liên quan theo quy định hiện hành.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc sắp xếp tổ chức bộ máy phải bảo đảm không làm gián đoạn công tác quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông trên phạm vi cả nước. Đây được xem là bước chuyển mới trong mô hình quản lý giao thông, hướng tới nâng cao hiệu lực điều hành, giảm tầng nấc trung gian và tăng tính chủ động, trách nhiệm của từng cơ quan quản lý chuyên ngành trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an toàn giao thông ngày càng cao.
Hải Yến