Giảm cân sau Tết thường gặp nhiều trở ngại do giai đoạn này đi kèm ăn dư năng lượng, tăng đường - chất béo, ngủ muộn và giảm vận động. Chỉ sau vài ngày đến vài tuần, cơ thể đã dần thích nghi với mức tiêu hao năng lượng thấp hơn: Chuyển hóa cơ bản suy giảm, cơ bắp ít được kích hoạt và hệ thần kinh - cơ rơi vào trạng thái "lười vận động".
Nội dung
1. Tập nhiều nhưng chủ yếu là… tập sai
2. Cân nặng không giảm nhưng cơ thể vẫn thay đổi
3. Ăn ít hơn nhưng vẫn chưa đúng cách
4. Stress và thiếu ngủ làm ngăn chặn quá trình giảm cân
5. Tập quá nặng
Khi quay lại tập luyện, nhiều người cho rằng chỉ cần tăng cường độ vận động là cân nặng sẽ giảm. Tuy nhiên, trong bối cảnh cơ thể chưa phục hồi trạng thái chuyển hóa trước Tết, đáp ứng sinh lý với vận động kém hiệu quả hơn, khiến quá trình giảm cân không đạt kết quả như kỳ vọng.
1. Tập nhiều nhưng chủ yếu là… tập sai
Một nguyên nhân phổ biến là chỉ tập cardio kéo dài với cường độ trung bình trong khi bỏ qua tập sức mạnh. Cardio giúp tiêu hao năng lượng trong lúc tập, nhưng nếu kéo dài liên tục mà không có kích thích cơ đủ mạnh, cơ thể dễ rơi vào trạng thái tiết kiệm năng lượng.
Khi khối cơ giảm hoặc không được tái kích hoạt, lượng calo tiêu hao mỗi ngày cũng giảm theo. Kết quả là dù tập nhiều, tổng năng lượng tiêu hao vẫn không đủ tạo ra sự thay đổi rõ rệt về cân nặng.
Chỉ tập cardio kéo dài với cường độ trung bình trong khi bỏ qua tập sức mạnh có thể khiến cân nặng không giảm.
2. Cân nặng không giảm nhưng cơ thể vẫn thay đổi
Một sai lầm khác là chỉ nhìn vào con số trên cân. Sau Tết, khi quay lại tập luyện, đặc biệt là tập sức mạnh, cơ thể có thể:
- Tăng nhẹ khối cơ.
- Giữ nước trong cơ do viêm vi mô sau tập.
- Giảm mỡ nhưng không đủ lớn để phản ánh ngay trên cân.
Trong giai đoạn này, cân nặng có thể "đứng yên" nhưng vòng eo, cảm giác săn chắc và khả năng vận động đã cải thiện. Nếu chỉ dựa vào cân nặng, nhiều người dễ nản và bỏ cuộc.
3. Ăn ít hơn nhưng vẫn chưa đúng cách
Không ít người sau Tết ăn ít lại nhưng chất lượng bữa ăn chưa được cải thiện. Việc cắt bớt bữa, bỏ bữa sáng hoặc nhịn ăn thiếu kiểm soát dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu năng lượng.
Khi đó, cơ thể phản ứng bằng cách:
- Giảm tiêu hao năng lượng.
- Tăng cảm giác đói vào cuối ngày.
- Dễ tích mỡ trở lại khi ăn "bù".
Ngoài ra, thiếu protein làm giảm khả năng duy trì cơ, khiến việc giảm cân càng khó khăn hơn.
4. Stress và thiếu ngủ làm ngăn chặn quá trình giảm cân
Sau Tết, việc quay lại nhịp sống nhanh, áp lực công việc, thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng mạnh đến hormone kiểm soát cân nặng. Stress cao và thiếu ngủ làm tăng hormone căng thẳng, thúc đẩy tích mỡ, đặc biệt là mỡ bụng. Trong trạng thái này, dù tập luyện đều đặn, cơ thể vẫn ưu tiên giữ năng lượng thay vì giải phóng mỡ, khiến cân nặng giảm rất chậm.
Ngủ ít làm tăng hormone căng thẳng, thúc đẩy tích mỡ, đặc biệt là mỡ bụng.
5. Tập quá nặng
Nhiều người nghĩ rằng tập càng nặng càng nhanh giảm cân. Tuy nhiên, sau Tết, khi nền thể lực suy giảm, việc tập cường độ cao liên tục dễ gây mệt mỏi kéo dài và viêm vi mô toàn thân. Tình trạng quá tải khiến cơ thể tăng giữ nước, giảm khả năng phục hồi và thậm chí làm tăng cân tạm thời. Đây là lý do có người "tập càng nhiều, cân càng không giảm".
Giảm cân là kết quả của tổng hòa giữa vận động, dinh dưỡng, giấc ngủ và phục hồi. Nếu chỉ tăng tập luyện mà không điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt và stress, hiệu quả giảm cân sẽ rất hạn chế. Sau Tết, nhiều người tập luyện đều nhưng: Vẫn ăn muộn, thường xuyên ăn vặt, uống rượu bia, nước ngọt "không đáng kể". Những yếu tố nhỏ này cộng lại đủ để triệt tiêu hiệu quả tập luyện.
6. Làm gì để giảm cân sau Tết?
Để tránh tình trạng tập nhiều nhưng không giảm cân, cần:
- Tái kích hoạt cơ bằng các bài tập sức mạnh mức vừa.
- Kết hợp cardio hợp lý, không kéo dài quá mức.
- Ăn đủ protein, giảm dần năng lượng thay vì cắt đột ngột.
- Ngủ đủ và kiểm soát stress để hỗ trợ chuyển hóa.
Quan trọng nhất là cho cơ thể thời gian thích nghi trở lại, thay vì ép giảm cân quá nhanh.
Sau Tết, cơ thể không thể quay về trạng thái "đốt mỡ mạnh" chỉ trong vài ngày. Khi nền chuyển hóa và cơ bắp được phục hồi, việc giảm cân sẽ diễn ra tự nhiên và bền vững hơn. Trong giai đoạn này, cảm giác khỏe lên, vận động nhẹ nhàng và ít đau nhức chính là dấu hiệu cho thấy bạn đang đi đúng hướng, dù con số trên cân chưa thay đổi nhiều.
BS. Nguyễn Trọng Thủy