Ảnh minh họa: VNU
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) gần đây cho biết dự kiến hạn chế số lượng nguyện vọng, giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ và tinh gọn các phương thức xét tuyển trong tuyển sinh đại học năm 2026.
Một điểm mới là điểm cộng ưu tiên đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL dự kiến giảm từ mức tối đa 3 điểm hiện nay xuống còn 1–2 điểm. Theo Bộ GD&ĐT, điều chỉnh này nhằm hạn chế chênh lệch cơ hội giữa các nhóm thí sinh.
Điểm ưu tiên khu vực và đối tượng chính sách dự kiến vẫn giữ ổn định như những năm trước.
Trao đổi với PV Báo Phụ nữ Việt Nam, PGS.TS Từ Quang Tân, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Sư Phạm, Đại học Thái Nguyên cho rằng: "Từ phân tích kết quả tuyển sinh đại học những năm gần đây, tôi nhận thấy những điều chỉnh trên, đặc biệt những điều chỉnh về hạn chế số lượng nguyện vọng, giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ và tinh gọn các phương thức xét tuyển là phù hợp với tình hình tuyển sinh thực tế".
Dưới góc độ quản lý, PGS.TS Từ Quang Tân cho biết, việc được đăng ký nhiều nguyện vọng xét tuyển có ưu điểm là thí sinh có nhiều lựa chọn và cơ hội để lựa chọn được ngành học mà mình yêu thích, phù hợp. Tuy nhiên, khi không giới hạn số nguyện vọng đăng ký xét tuyển sẽ dẫn đến tình trạng thí sinh đăng ký tràn lan, không đánh giá được đúng năng lực và khả năng của bản thân để đăng ký vào những ngành "hot" theo tâm lý "đằng nào cũng trượt thì trượt những trường top đầu, những ngành "hot" sẽ oai hơn" hoặc "đăng ký cho vui vì đằng nào cũng trượt, còn nếu may mắn đỗ thì tốt".
Tuyển sinh đại học những năm trước cho phép đăng ký không giới hạn, đây được xem là lá chắn an toàn" trong tuyển sinh đại học cho thí sinh. Theo dự kiến, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển đại học trên hệ thống chung của Bộ GD&ĐT, thay vì không giới hạn như các năm trước. Nguyện vọng 1 vẫn là nguyện vọng có mức ưu tiên cao nhất.
Theo Bộ GD&ĐT năm 2025, gần 850.000 thí sinh đăng ký khoảng 7,6 triệu nguyện vọng, trung bình mỗi thí sinh gần 9 nguyện vọng. Con số này cao hơn nhiều so với các năm trước và được cho là một trong những nguyên nhân khiến hệ thống lọc ảo gặp trục trặc.
Liên quan đến dự định trên, PGS.TS Từ Quang Tân cho rằng, việc giới hạn tối đa 10 nguyện vọng đăng ký xét tuyển là phù hợp vì nó đáp ứng được 2 mục tiêu.
Thứ nhất là số nguyện vọng này đủ nhiều để thí sinh có cơ hội được trúng tuyển vào ngành học mà mình có khả năng và phù hợp với năng lực, định hướng của bản thân.
Thứ hai là việc hạn chế số lượng nguyện vọng tối đa sẽ giúp thí sinh cân nhắc, lựa chọn ngành học thực chất, phù hợp với năng lực và nguyện vọng của bản thân.
PGS.TS Từ Quang Tân, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Sư Phạm, Đại học Thái Nguyên. Ảnh: TNUE
Đồng thời, việc giới hạn tối đa 10 nguyện vọng cũng giúp giảm bớt số lượng nguyện vọng ảo, giúp giảm tải cho công tác xét tuyển của các trường trong việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển và công tác lọc ảo trong quá trình xét tuyển.
Bên cạnh đó, PGS.TS Từ Quang Tân cho rằng, việc có nhiều phương thức xét tuyển có ưu điểm là thí sinh có nhiều cơ hội lựa chọn các phương thức xét tuyển phù hợp với năng lực bản thân. Tuy nhiên, khi có quá nhiều phương thức xét tuyển (PTXT) cũng dẫn đến tình trạng thí sinh lo lắng nên đăng ký quá nhiều cuộc thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy gây khó khăn, lãng phí nguồn lực cho xã hội.
"Việc hạn chế các cơ sở đạo tạo chỉ sử dụng tối đa 5 PTXT (không tính PTXT thẳng theo quy định của Bộ) là phù hợp. Với quy định này, các trường bắt buộc phải xem xét để lựa chọn các PTXT phù hợp nhất với đặc thù của các trường để sử dụng, thí sinh cũng không bị chạy theo quá nhiều các kỳ thi", PGS.TS Từ Quang Tân nói.
Cũng theo ông Tân, từ kết quả tuyển sinh những năm gần đây, thí sinh trúng tuyển vào các ngành đào tạo giáo viên đều trúng tuyển từ nguyện vọng 6 trở xuống. Điều đó chứng tỏ là khi thí sinh đã xác định đăng ký vào các khối ngành sư phạm, các em đã suy xét rất nghiêm túc, trách nhiệm trong việc đặt các nguyện vọng xét tuyển.
Tuy nhiên, vẫn còn có sinh viên trúng tuyển ở các nguyện vọng 4, 5, 6 xin thôi học sau năm học thứ nhất, với lí do: ngành học không phù hợp với năng lực của bạn thân hoặc ôn thi lại THPT để tìm kiếm cơ hội học tập ở môi trường phù hợp… Cho nên, việc siết chặt đăng ký nguyện vọng, không cho phép thí sinh đăng ký tràn lan sẽ giúp giảm các nguyện vọng ảo, nâng cao trách nhiệm của thí sinh trong việc lựa chọn nguyện vọng đăng ký xét tuyển và góp phần đảm bảo tính nghiêm túc, nâng cao chất lượng đầu vào đại học nói chung và chất lượng đầu vào khối ngành sư phạm nói riêng, PGS.TS Từ Quang Tân nhận định.
Điều đặc biệt là cần thống nhất quy đổi điểm giữa các PTXT và quy đổi giữa các tổ hợp xét tuyển về tổ hợp gốc, đặc biệt việc quy đổi giữa các PTXT về PTXT sử dụng kết quả thi THPT cần thống nhất trong toàn quốc. Ví dụ: Năm 2025, các cơ sở giáo dục đại học được giao tự chủ quy đổi điểm môn tiếng Anh/chứng chỉ tiếng Anh làm cho nhiều trường có điểm chuẩn đầu vào lên đến 29 hoặc 30 điểm, PGS.TS Từ Quang Tân nhấn mạnh.
Ba điểm mới đáng chú ý trong dự kiến của công tác tuyển sinh đại học 2026 đang thu hút sự quan tâm của thí sinh và phụ huynh.
Thứ nhất, mỗi thí sinh dự kiến chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như trước.
Thứ hai, các trường đại học vẫn được tự chủ tuyển sinh nhưng có thể bị giới hạn tối đa 5 phương thức xét tuyển.
Thứ ba, điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL dự kiến giảm từ mức tối đa 3 điểm xuống còn 1–2 điểm, nhằm tăng tính công bằng giữa các nhóm thí sinh.
Hà Phương