Gián đoạn tại eo biển Hormuz đe dọa an ninh lương thực khu vực Trung Đông

3 giờ trướcBài gốc

Tình trạng gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz đang đe dọa nghiêm trọng đến hoạt động nhập khẩu lương thực thiết yếu của các quốc gia Trung Đông. Nhiều hãng tàu đã thay đổi lộ trình để tránh tuyến đường thủy chiến lược này, gây ra nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và làm gia tăng áp lực lên giá thực phẩm vốn đã ở mức cao.

Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz

Dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler cho thấy phần lớn ngũ cốc và thực phẩm cung cấp cho khu vực Vịnh đều đi qua eo biển Hormuz. Năm ngoái, trong khoảng 30 triệu tấn ngũ cốc nhập khẩu vào khu vực, có 14 triệu tấn được chuyển đến Iran thông qua tuyến đường này.

Các quốc gia lân cận cũng phụ thuộc lớn vào lộ trình này. Arab Saudi nhập khẩu khoảng 40% lượng ngũ cốc và hạt có dầu qua các cảng phía đông vùng Vịnh. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đưa 90% các mặt hàng này qua cảng Jebel Ali ở Dubai, nơi xử lý thực phẩm cho ít nhất 4 quốc gia gồm UAE, Arab Saudi, Bahrain và Qatar, phục vụ khoảng 45–50 triệu người.

Áp lực lạm phát và an ninh lương thực tại Iran

Iran đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Lạm phát thực phẩm và đồ uống tại nước này đã vượt ngưỡng 105% trong tháng kết thúc vào ngày 19/2, trong khi lạm phát hằng năm ở mức 47,5%. Theo ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, khoảng 1/3 dân số nước này hiện đang sống trong cảnh nghèo đói.

Trước tình hình này, Chính phủ Iran đã thực hiện các biện pháp khẩn cấp:

Cấm toàn bộ xuất khẩu lương thực và nông sản để ưu tiên nguồn cung nội địa.
Triển khai chương trình phiếu thực phẩm trị giá 10 triệu rial (khoảng 6 USD) mỗi tháng cho 80 triệu dân.
Duy trì dự trữ chiến lược khoảng 4 triệu tấn lúa mì, đủ đáp ứng nhu cầu trong tối đa 4 tháng.

Thách thức về thanh toán và hậu cần

Bên cạnh rủi ro địa chính trị, việc nhập khẩu lương thực của Iran còn bị cản trở bởi các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với hệ thống tài chính. Ông Ishan Bhanu, nhà phân tích tại Kpler, cho biết nhiều tàu chở ngô đã phải neo đậu ngoài khơi trong những tuần gần đây do nhà nhập khẩu gặp khó khăn khi thanh toán bằng ngoại tệ cứng.

Các quốc gia như Yemen, Sudan và Somalia – vốn phụ thuộc vào UAE như một điểm trung chuyển – cũng có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt và tăng giá thực phẩm. Trong khi đó, Kuwait, Qatar và Bahrain dễ bị tổn thương hơn do thiếu các cảng nước sâu quy mô lớn để thay thế cho lộ trình qua Hormuz.

Các phương án thay thế và chi phí phát sinh

Để ứng phó với sự gián đoạn, các quốc gia đang tìm kiếm những giải pháp thay thế dù chi phí có thể tăng cao:

Arab Saudi: Có thể chuyển hướng hàng hóa sang các cảng thuộc Biển Đỏ.
UAE: Chuyển một phần giao thương sang cảng Fujairah nằm ngoài eo biển Hormuz, dù năng lực xử lý container tại đây thấp hơn nhiều so với Jebel Ali.
Iran: Tăng cường nhập khẩu lúa mì từ Nga hoặc gạo từ Pakistan qua đường bộ và biển Caspi.

Dù các quốc gia giàu có như UAE và Arab Saudi có đủ năng lực tài chính để hấp thụ chi phí nhập khẩu tăng thêm, nhưng tình trạng tích trữ do lo ngại của người dân đang tạo ra áp lực cục bộ lên hệ thống bán lẻ. Bộ Kinh tế và Du lịch UAE khẳng định dự trữ chiến lược vẫn vững chắc và khuyến cáo người dân không nên mua sắm tích trữ quá mức.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/gian-doan-tai-eo-bien-hormuz-de-doa-an-ninh-luong-thuc-khu-vuc-trung-dong-428369.html