Gian lận bằng AI: Thách thức đối với giáo dục hiện đại

3 giờ trướcBài gốc

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI), đặc biệt là các công cụ như ChatGPT, đang đẩy hệ thống giáo dục phổ thông và đại học trên thế giới vào một trạng thái chưa từng có tiền lệ: vừa không thể quay lưng với công nghệ, vừa loay hoay trong việc kiểm soát những hệ lụy của nó.

Ảnh: The New Yorker

AI đã ở lại – và giáo dục buộc phải thích nghi

Không còn nghi ngờ gì nữa, AI đã trở thành một phần của đời sống học đường. Khác với những công nghệ trước đây, AI tạo sinh không chỉ hỗ trợ tra cứu thông tin mà còn có thể viết hoàn chỉnh một bài luận, chỉnh sửa văn phong, thậm chí mô phỏng lập luận. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách đối với giáo dục: phải thích nghi, thay vì phủ nhận.

“Tôi vừa phải là giáo viên, vừa phải là người phát hiện AI”, ông Stephen Cicirelli, giảng viên tiếng Anh tại Đại học Saint Peter’s (bang New Jersey, Mỹ) chia sẻ. Theo ông, bất kỳ bài tập nào sinh viên có thể mang về nhà, có thời gian chỉnh sửa, đều bị bao phủ bởi một dấu hỏi lớn về tính trung thực. “Chỉ cần có thời gian các em không bị kiểm soát, sự nghi ngờ sẽ luôn hiện diện,” ông nói.

Câu chuyện của ông Cicirelli nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội X, khi ông kể lại việc một sinh viên bị phát hiện nộp bài viết do AI tạo ra. Trớ trêu hơn, email xin lỗi sau đó của sinh viên này cũng bị nghi ngờ là sản phẩm của ChatGPT.

Ảnh: techspot.com

Gian lận bằng AI: Từ hiện tượng cá biệt đến xu hướng phổ biến

Những trường hợp như vậy không còn là ngoại lệ. Các khảo sát cho thấy việc sử dụng AI trong học tập đã trở nên phổ biến ở mức đáng báo động. Theo New York Magazine, một khảo sát sinh viên đại học thực hiện vào tháng 1/2023, chỉ hai tháng sau khi ChatGPT ra mắt, cho thấy khoảng 90% sinh viên được hỏi đã từng sử dụng công cụ này cho bài tập.

Ở bậc phổ thông, xu hướng này cũng gia tăng nhanh chóng. Một khảo sát gần đây của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho biết, cứ bốn thanh thiếu niên Mỹ trong độ tuổi 13 - 17 thì có một em sử dụng ChatGPT để hỗ trợ việc học. Tỷ lệ này đã tăng gấp đôi so với năm 2023, phản ánh tốc độ thâm nhập chóng mặt của AI vào đời sống học đường.

Trước thực tế đó, giới lãnh đạo giáo dục ngày càng bày tỏ lo ngại. Khảo sát do Hiệp hội Các trường cao đẳng và đại học Mỹ (AAC&U) phối hợp với Trung tâm Tưởng tượng Tương lai Số của Đại học Elon thực hiện cho thấy: 66% lãnh đạo giáo dục tin rằng AI tạo sinh sẽ làm suy giảm khả năng tập trung của sinh viên; 59% nhận định gian lận học tập đã gia tăng trong khuôn viên trường; và 56% thừa nhận cơ sở giáo dục của họ chưa sẵn sàng để chuẩn bị cho sinh viên bước vào kỷ nguyên AI.

Ảnh: cyberguy

“Đây là một sự gián đoạn không thể phủ nhận và cũng không thể tránh khỏi”, ông Lee Rainie, Giám đốc Trung tâm Tương lai Số của Đại học Elon nhấn mạnh. “Bạn không thể làm ngơ trước nó”.

Quan điểm không đồng thuận

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là sự thiếu thống nhất trong quan điểm của đội ngũ giảng viên và nhà quản lý giáo dục về việc AI nên - và không nên - được sử dụng như thế nào. Ranh giới giữa “hỗ trợ học tập” và “gian lận” ngày càng trở nên mờ nhạt.

Theo khảo sát của AAC&U và Đại học Elon, 51% lãnh đạo giáo dục đại học cho rằng việc sinh viên viết bài dựa trên một dàn ý chi tiết do AI tạo ra là chấp nhận được. Tuy nhiên, gần một nửa còn lại cho rằng điều này không phù hợp hoặc không rõ quan điểm. Trên thực tế, chính sách về AI có thể khác nhau giữa các khoa, các lớp học, thậm chí trong cùng một trường đại học, khiến sinh viên lúng túng và giáo viên khó thực thi kỷ luật học thuật một cách nhất quán.

AI: Mối đe dọa hay cơ hội cho giáo dục?

Dù đối mặt với nhiều thách thức, không ít nhà giáo dục cho rằng AI không chỉ là vấn đề cần kiểm soát, mà còn là một công cụ có tiềm năng hỗ trợ mạnh mẽ cho người học, nếu được sử dụng đúng cách.

Trường Kinh doanh thuộc Đại học American (Mỹ) đang chuẩn bị ra mắt một viện nghiên cứu AI nhằm đào tạo sinh viên kỹ năng sử dụng công nghệ này. “Khi các sinh viên 18 tuổi bước vào năm nhất, chúng tôi hỏi: “Có bao nhiêu giáo viên trung học từng bảo các em đừng dùng AI?”, và hầu hết đều giơ tay”, ông David Marchick, Hiệu trưởng trường chia sẻ. “Chúng tôi nói với các em: “Ở đây, các em sẽ dùng AI, bắt đầu từ hôm nay”.

Theo bà Jeanne Beatrix Law, giảng viên tiếng Anh tại Đại học Bang Kennesaw, ChatGPT có thể đóng vai trò như một “biên tập viên” thời gian thực, giúp sinh viên trau chuốt câu chữ hoặc rút ngắn thời gian nghiên cứu, từ đó tập trung nhiều hơn vào việc xây dựng và tổ chức các ý tưởng lớn. Vấn đề không nằm ở việc “có dùng AI hay không”, mà là “dùng như thế nào”.

Ảnh: Insider

Bà Tammy Wincup, CEO của Securly, công ty phát triển phần mềm an toàn cho trường học cho rằng, giáo dục không nên phản xạ bằng cách cấm đoán. “Đừng chặn AI”, bà nói. “Thay vào đó, hãy xây dựng những quy trình an toàn và phúc lợi, tương tự như những gì chúng ta đã mất cả thập kỷ để thiết lập cho mạng xã hội và web 1.0”.

Câu hỏi lớn nhất: Đánh giá năng lực ra sao trong kỷ nguyên AI?

Ở điểm giao thoa giữa lo ngại và kỳ vọng, một câu hỏi cốt lõi đang được đặt ra cho toàn bộ hệ thống giáo dục: làm thế nào để đánh giá đúng năng lực thực sự của người học trong thời đại AI?

“Đây là câu hỏi khổng lồ mà các cơ sở giáo dục đang phải đối mặt”, ông Lee Rainie nhận định. “Làm thế nào để đo lường sự làm chủ kiến thức?”.

Một số giảng viên đã bắt đầu điều chỉnh phương pháp. Ông Cicirelli yêu cầu sinh viên soạn thảo bài trên Google Docs để có thể theo dõi toàn bộ quá trình hình thành ý tưởng và viết bài. Nhiều trường tăng cường các hình thức đánh giá trực tiếp, như thi vấn đáp, thảo luận trên lớp hoặc viết bài thi trên giấy tờ theo cách truyền thống.

Những thay đổi này cho thấy giáo dục đang bước vào một giai đoạn chuyển mình sâu sắc. AI không chỉ là một công cụ mới, mà là phép thử đối với triết lý giáo dục, chuẩn mực học thuật và cách xã hội định nghĩa về tri thức, nỗ lực và năng lực con người trong kỷ nguyên số.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/gian-lan-bang-ai-thach-thuc-doi-voi-giao-duc-hien-dai-10404781.html