Giáo dục nghề nghiệp gắn với thị trường lao động

9 giờ trướcBài gốc

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, GDNN ở nước ta hiện nay đã bắt kịp xu hướng phát triển kinh tế, gắn với thị trường lao động hay chưa?

PGS, TS Mạc Văn Tiến: Trong một số năm gần đây, GDNN Việt Nam đã có những khởi sắc cả về chất và lượng. Với mạng lưới gần 2.000 cơ sở GDNN (đến hết năm 2025, thực hiện quy hoạch, sắp xếp lại còn gần 1.200 cơ sở) rộng khắp trên cả nước, hằng năm đào tạo khoảng 2 triệu người cho thị trường lao động trong nước và nước ngoài.

PGS, TS Mạc Văn Tiến.

Với sự đầu tư mạnh mẽ của Nhà nước và thông qua các dự án hợp tác quốc tế, các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo, nhất là trang thiết bị, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo... đã được cải thiện, phương pháp đào tạo đã được đổi mới mạnh mẽ. Bên cạnh đó, việc hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn. Chính vì vậy, chất lượng đào tạo đã được nâng lên, hơn 80% sinh viên tốt nghiệp đã có việc làm và được doanh nghiệp đánh giá tích cực.

Tuy nhiên, đánh giá một cách khách quan, GDNN hiện nay chưa theo kịp sự thay đổi so với mô hình kinh tế mới, chưa đáp ứng được nhu cầu, yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp và thị trường lao động. Chất lượng đào tạo chưa đồng đều giữa các vùng miền, giữa các ngành nghề đào tạo. Cơ cấu đào tạo còn nhiều bất cập cả về trình độ đào tạo và ngành nghề đào tạo. Đặc biệt, trong bối cảnh sự thay đổi nhanh chóng về công nghệ, các cơ sở GDNN chưa kịp thích ứng, chương trình đào tạo thiếu tính linh hoạt, ngành nghề đào tạo chưa thay đổi kịp với những nhu cầu về ngành nghề trên thị trường lao động.

Đội ngũ giáo viên, giảng viên và cán bộ quản lý, dù đã được nâng lên trong những năm gần đây, song vẫn còn hạn chế về các kỹ năng mới, đặc biệt là kỹ năng số và kỹ năng mềm.

PV: Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng đào tạo chưa gắn với nhu cầu thị trường lao động, thưa đồng chí?

PGS, TS Mạc Văn Tiến: Những tồn tại trên xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về phía hệ thống GDNN, nhiều cơ sở đào tạo chưa thực sự chủ động đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy, chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đồng đều. Công tác quản trị nhà trường ở không ít nơi còn lạc hậu, chậm thích ứng với sự biến động nhanh của thị trường lao động. Các hoạt động gắn kết với doanh nghiệp, mặc dù có được cải thiện, nhưng về cơ bản chưa bền vững, còn mang tính phong trào, hình thức.

Về phía quản lý, còn thiếu các cơ chế, chính sách có tính đột phá, nhất là các chính sách khuyến khích, tạo động lực cho doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo. Nhà nước đang thực hiện trao quyền tự chủ cho các cơ sở GDNN, nhưng chưa toàn diện, chưa triệt để, chưa gắn với trách nhiệm giải trình. Tính dự báo nhu cầu thị trường lao động về các lĩnh vực mới, ngành nghề mới của hệ thống GDNN còn hạn chế nên các cơ sở GDNN chưa có sự chủ động cần thiết trong mở ngành nghề mới hoặc điều chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp. Bên cạnh đó, hệ thống kiểm soát chất lượng chưa thực sự tốt nên chất lượng đào tạo còn hạn chế.

Các kỹ sư làm việc tại Công ty Cổ phần Công nghệ an ninh mạng quốc gia Việt Nam. Ảnh do đơn vị cung cấp

Về nguyên nhân khách quan, có thể thấy rõ vấn đề quản trị thị trường lao động của Việt Nam chưa tốt, chưa có các giải pháp hữu hiệu để cân đối cung cầu tổng thể cũng như từng phân lớp của thị trường lao động. Một nguyên nhân khách quan có tính bao trùm khác, đó là thể chế, chính sách liên quan đến GDNN chưa đồng bộ và chậm đổi mới, nhất là chính sách đầu tư, thu hút doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, chính sách đối với nhà giáo. Trong năm 2025, điều này đã được quan tâm khắc phục thông qua việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Quốc hội đã thông qua Luật Giáo dục sửa đổi, Luật GDNN sửa đổi và Luật sửa đổi một số điều của Luật Giáo dục Đại học.

PV: Vậy đâu là "chìa khóa" để GDNN đào tạo đúng và trúng nhu cầu của thị trường lao động?

PGS, TS Mạc Văn Tiến: Theo tôi, "chìa khóa" để thành công trước hết là hệ thống GDNN phải tự đổi mới, đổi mới mạnh mẽ. Các cơ sở GDNN phải tự nâng cao chất lượng đào tạo thông qua việc nâng cao chất lượng đội ngũ, cải tiến mạnh mẽ chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt và tích hợp, phương pháp đào tạo phải thay đổi, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ. Đặc biệt, nhà trường phải gắn kết bền vững với doanh nghiệp, đồng thời phải thay đổi nhanh chóng hệ thống quản trị nhà trường, hướng tới quản trị số.

Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, phải có các giải pháp quyết liệt, triển khai tốt các nội dung theo tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW và có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt để thực hiện Luật GDNN sửa đổi, nhất là các giải pháp gắn kết với doanh nghiệp, dự báo nhu cầu thị trường lao động, chia sẻ thông tin, chuyển từ cơ chế quản lý-chỉ huy sang cơ chế “kiến tạo, phục vụ”. Cần trao quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cả về tài chính, học thuật-đào tạo và nhân sự, gắn với trách nhiệm giải trình, trách nhiệm của người đứng đầu.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/ban-doc/thu-ban-doc/giao-duc-nghe-nghiep-gan-voi-thi-truong-lao-dong-1020823