Giáo dục Quảng Ninh làm gì để thích ứng với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Minh họa
Sáp nhập, tinh gọn nhưng đảm bảo yêu cầu giữ nguyên và nâng cao hơn quyền lợi của học sinh, giáo viên
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, từ ngày 15/10/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành việc sắp xếp, sáp nhập giảm 280/570 (49,12%) cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập. Trong đó, khối trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện sắp xếp 477/520 trường thành 212 trường, giảm 265/520 trường, đồng thời trong quá trình sắp xếp, sáp nhập hình thành 41 trường liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở.
Khối trực thuộc Sở, sắp xếp 18 cơ sở giáo dục thành 3 cơ sở giáo dục, giảm 15/50 cơ sở giáo dục. Tỉnh cũng sáp nhập Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh thuộc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí.
Thực tế cho thấy, công tác sắp xếp lại các cơ sở giáo dục được tỉnh chuẩn bị từ tháng 4/2025 và tiến hành từ giữa tháng 10/2025 trên cơ sở lấy ý kiến nhân dân, đội ngũ nhà giáo, các bên liên quan và nhận được sự đồng thuận rất cao.
Việc sáp nhập, tinh gọn cấp trung gian đảm bảo yêu cầu giữ nguyên và nâng cao hơn quyền lợi của học sinh, giáo viên trên cơ sở lấy người học làm trung tâm, nâng cao chất lượng dạy và học; không phát sinh chi phí.
Số trường đã được tinh gọn hơn; khắc phục tình trạng quy mô trường nhỏ, lẻ, manh mún; khắc phục tỷ lệ học sinh/lớp, lớp/trường đang thấp hơn trung bình chung. Các địa phương tiết kiệm kinh phí trung gian trong đầu tư chăm lo cho giáo viên, học sinh.
Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của ngành nhanh chóng ổn định tâm thế, làm quen với môi trường mới, bắt tay ngay vào công việc theo sự phân công cụ thể và thể hiện tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm, hướng dẫn người dân, học sinh, sinh viên tận tình để quy trình xử lý thủ tục được thực hiện nhanh chóng, thuận lợi.
Hệ thống các chính sách hỗ trợ cho mầm non, tiểu học được triển khai đến nhiều cơ sở giáo dục. Tỉnh cũng yêu cầu tuyệt đối không thu thêm các khoản chi phí do sáp nhập, không hình thức, lãng phí trong hoạt động. Các điểm trường được duy trì như trước thời điểm sáp nhập để bảo đảm khoảng cách và điều kiện đi lại thuận lợi, nhất là học sinh, giáo viên, nhân viên, người lao động. Các cơ sở giáo dục duy trì và nâng cao chất lượng dạy và học, đẩy mạnh đầu tư, trang sắm đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số đồng bộ đến từng điểm trường.
Giáo dục Quảng Ninh đang từng bước thích ứng hiệu quả với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Minh họa
Nhiều giải pháp để thích nghi yêu cầu mới
Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương đã xây dựng quy chế, kế hoạch thực hiện điều động, luân chuyển giáo viên theo hình thức tăng cường, nghĩa vụ.
Tuy nhiên, sau khi không còn tổ chức cấp huyện, số lượng giáo viên được điều động, luân chuyển theo quy chế trước đây của cấp huyện không được bố trí trở lại địa bàn. Việc điều chuyển giáo viên trở lại địa bàn cũng phát sinh nhiều vướng mắc như: Chưa có quy chế chung để thực hiện công tác điều động đảm bảo theo quy định của pháp luật; trường hợp điều động giáo viên trở lại thì phải cử giáo viên khác lên thay thế để bổ sung đội ngũ giáo viên cho các cơ sở giáo dục thuộc địa bàn khó khăn với tình trạng giáo viên chưa sẵn sàng nhận nhiệm vụ điều động.
Bên cạnh đó, nhiều địa phương không bố trí công chức có chuyên môn, kinh nghiệm quản lý giáo dục ở Phòng Văn hóa - Xã hội. Theo thống kê (thời điểm hết tháng 12/2025) số xã, phường, đặc khu được bố trí công chức có chuyên môn giáo dục chưa được 45%. Trong đó, nhiều công chức tuy có chuyên môn giáo dục cũng chưa nắm vững tổng thể nhiệm vụ quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn.
Trước thực trạng trên, trong thời gian chưa ban hành Quy chế điều động, luân chuyển viên chức nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục thuộc cấp xã quản lý giữa các xã/phường/đặc khu trên địa bàn tỉnh sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trên cơ sở ý kiến tham gia Sở Nội vụ, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động đề xuất Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu chủ động rà soát, bố trí, đề xuất tiếp nhận công chức phụ trách lĩnh vực giáo dục là cán bộ quản lý, giáo viên có chuyên môn, kinh nghiệm trong ngành giáo dục để phân công phụ trách, theo dõi lĩnh vực quản lý giáo dục.
Bên cạnh đó, nghiên cứu, chủ động có các biện pháp, Quy chế phối hợp liên xã, phường, đặc khu trong công tác quản lý nhà nước về giáo dục.
Công tác tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh triển khai và thực hiện các nghị định, thông tư, văn bản hướng dẫn về phân cấp, phân quyền, trong quản lý giáo dục đã được Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện nhanh chóng, nghiêm túc.
Sở cũng đã chủ động tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh về sắp xếp, bố trí nhân sự thực hiện theo dõi giáo dục thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã đảm bảo phù hợp với quy định của Đảng và pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của ngành giáo dục tại từng địa phương.
Đồng thời, chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ và Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu: Thống kê, đánh giá đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đang làm công tác giáo dục tại Ủy ban nhân dân cấp xã, bao gồm số lượng, trình độ, năng lực, kinh nghiệm, và các vị trí công tác hiện tại.
Mặt khác, thực hiện đánh giá thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị, và các điều kiện làm việc khác liên quan đến công tác giáo dục tại các xã, phường. Đặc biệt, xác định những khó khăn, thách thức trong công tác quản lý, theo dõi và thực hiện nhiệm vụ giáo dục tại cấp xã để từ đó xây dựng phương án sắp xếp khoa học, hiệu quả.
Với sự chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, Giáo dục Quảng Ninh đang từng bước thích ứng hiệu quả với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần bảo đảm hoạt động dạy và học ổn định mà còn tạo nền tảng để ngành tiếp tục đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Tuệ Nhi