Giao hàng nhanh định hình lại cuộc đua thương mại điện tử

3 giờ trướcBài gốc

Cuộc đua giữa các sàn không còn dừng ở khuyến mại hay giá rẻ mà đang dịch chuyển sang năng lực vận hành, chi phí và trải nghiệm người dùng.

Trung bình mỗi tháng người Việt chi khoảng 36.000 tỷ đồng cho mua sắm trực tuyến. Ảnh: Báotintức

Cuộc đua tốc độ định hình lại thị trường

Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh về quy mô, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc, trong đó năng lực giao hàng trở thành yếu tố quyết định vị thế cạnh tranh.

Theo dữ liệu từ Metric và YouNet ECI, năm 2025, tổng doanh thu của 4 sàn thương mại điện tử lớn gồm: Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt gần 430.000 tỷ đồng, tăng 34,75% so với năm trước; tổng giá trị giao dịch vượt 458.000 tỷ đồng, với hơn 3,9 tỷ sản phẩm được tiêu thụ. Riêng quý I-2026, doanh số đạt 134.600 tỷ đồng, tăng 32,74%.

Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã vượt 32 tỷ USD, với hơn 2 tỷ đơn hàng/năm. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở tốc độ tăng trưởng mà ở sự chuyển dịch về chất. Mặc dù sản lượng chỉ tăng khoảng 9% nhưng doanh thu đã tăng trên 30%, cho thấy giá trị đơn hàng đang tăng lên, đồng thời phản ánh rõ xu hướng tiêu dùng mới: Người mua không còn đặt nặng yếu tố giá rẻ mà chuyển sang ưu tiên trải nghiệm, đặc biệt là tốc độ giao hàng.

Theo nghiên cứu của StateGlobe, thời gian giao hàng kỳ vọng của người tiêu dùng Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 3,2 giờ mỗi đơn, cho thấy áp lực về tốc độ ngày càng gia tăng.

Cùng quan điểm, Giám đốc Tiếp thị Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng NutiFood (NutiFood) Trần Hoàng Tố Uyển cho rằng, xu hướng “cần ngay - muốn nhanh” sẽ mang tính dài hạn, khi giao hàng trong vài giờ đang dần trở thành tiêu chuẩn mới.

Thực tế, các nền tảng thương mại điện tử đã nhanh chóng thích ứng với xu hướng này. Chẳng hạn, từ ngày 11-5, Shopee mở rộng số lượng sản phẩm được áp dụng phương thức vận chuyển hỏa tốc (4 giờ) với các nhà bán thuộc Shopee Mall và Shop Yêu Thích+ có địa chỉ lấy hàng tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, theo các sàn thương mại điện tử, không chỉ dừng lại ở tốc độ, người tiêu dùng còn đặt ra yêu cầu cao hơn về độ chính xác, tính minh bạch và khả năng theo dõi đơn hàng theo thời gian thực. Điều này cho thấy giao hàng không còn đơn thuần là khâu hậu cần, mà đã trở thành một phần cốt lõi của trải nghiệm mua sắm.

Trong bối cảnh đó, các sàn thương mại điện tử đã không ngừng thay đổi để giữ chân khách hàng. Trong đó, Shopee vẫn dẫn đầu với khoảng 57-58% thị phần, TikTok Shop vươn lên chiếm gần 40% và ghi nhận mức tăng trưởng tới hơn 90%.

Giám đốc điều hành Shopee Việt Nam Trần Tuấn Anh cho biết, nền tảng này tập trung xây dựng trải nghiệm mua sắm nhất quán, coi đây là nền tảng tăng trưởng dài hạn. Việc mở rộng giao hàng hỏa tốc cũng nằm trong chiến lược này, giúp giá trị đơn hàng tăng đáng kể ở nhóm giao nhanh.

Những thay đổi này cho thấy, thương mại điện tử Việt Nam đã bước sang giai đoạn cạnh tranh bằng năng lực vận hành. Ông Nguyễn Tấn Phong, đại diện VECOM nhận định, cuộc chơi đã chuyển từ “đấu giá” sang “đấu năng lực”. Nói cách khác, giao hàng nhanh không còn là lợi thế mà trở thành điều kiện tối thiểu để tham gia thị trường.

Tối ưu chi phí, giữ tăng trưởng dài hạn

Theo các đại diện sàn thương mại điện tử, nếu tốc độ là “mặt nổi” của cuộc đua thì chi phí chính là “điểm nghẽn” lớn nhất. Vì vậy, việc rút ngắn thời gian giao hàng xuống chỉ còn vài giờ buộc doanh nghiệp phải tăng đầu tư vào kho bãi, công nghệ và nhân lực, trong khi các yếu tố đầu vào như nhiên liệu, vận hành và quảng cáo liên tục biến động.

Theo dữ liệu thị trường, nhiều doanh nghiệp logistics đã áp dụng phụ phí nhiên liệu, có thời điểm lên tới 17%. Điều này khiến mô hình trợ giá giao hàng, từng là động lực tăng trưởng chính của thương mại điện tử, dần mất hiệu quả, buộc các bên tham gia phải chia sẻ lại chi phí.

Không chỉ thế, áp lực còn đến từ chính sách và nền tảng. Một số quy định mới liên quan đến thuế và kiểm soát đơn hàng khiến chi phí vận hành của nhà bán tăng lên, đặc biệt với các đơn hoàn, hủy; đồng thời chi phí quảng cáo trên sàn ngày càng cao khi cạnh tranh gia tăng, làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Giám đốc Công ty TNHH Natural House (Natural House) Trần Lâm cho rằng, doanh nghiệp không thể tiếp tục phụ thuộc vào quảng cáo để tăng trưởng mà cần tối ưu vận hành và xây dựng giá trị sản phẩm. “Hiệu quả kinh doanh bền vững phụ thuộc vào cách doanh nghiệp tổ chức và kiểm soát chi phí”, ông Trần Lâm nhận định.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Phong cho rằng, các yêu cầu mới của thị trường sẽ trở thành “bộ lọc”, buộc doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa hoặc rời cuộc chơi. Ở chiều ngược lại, các sàn thương mại điện tử cũng phải điều chỉnh chiến lược, thay vì trợ giá mạnh thì nên tập trung tối ưu hệ thống vận hành, nâng cao trải nghiệm để tăng giá trị đơn hàng.

Cùng với đó, trải nghiệm khách hàng tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Dữ liệu từ Metric và YouNet ECI cho thấy, trung bình mỗi tháng người Việt chi khoảng 36.000 tỷ đồng cho mua sắm trực tuyến. Tuy nhiên, số lượng gian hàng lại giảm hơn 7%, phản ánh quá trình “thanh lọc” đang diễn ra mạnh mẽ, khi chỉ những doanh nghiệp có năng lực vận hành tốt mới có thể trụ lại.

Phó Chủ tịch VECOM Bùi Trung Kiên nhận định, từ năm 2026, thương mại điện tử Việt Nam sẽ chuyển sang giai đoạn phát triển bền vững, với yêu cầu cao hơn về minh bạch, công nghệ và quản trị. Dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 50-70 tỷ USD. Tuy nhiên, giao hàng không còn là khâu hỗ trợ mà trở thành “trục xoay” của toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử. Theo đó, doanh nghiệp nào cân bằng được tốc độ, chi phí và trải nghiệm, sẽ nắm lợi thế.

Hải Yên - TTXVN

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/giao-hang-nhanh-dinh-hinh-lai-cuoc-dua-thuong-mai-dien-tu-747228.html