Giáo sư Ngô Bảo Châu: Những điều 'không thích' khiến tôi rời Mỹ sang Hồng Kông

2 giờ trướcBài gốc

Giáo sư Ngô Bảo Châu, người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng danh giá Fields Medal, sẽ gia nhập Đại học Hồng Kông (Trung Quốc) vào tháng 6 tới.

“Tôi muốn châu Á trở thành nước Mỹ hoặc châu Âu tiếp theo, nơi mà khoa học và toán học phát triển mạnh mẽ. Tôi tin rằng châu Á nói chung và Trung Quốc nói riêng có cơ hội đặc biệt để vươn lên trở thành một trong những nơi hàng đầu về khoa học và toán học. Tôi thực sự rất mong muốn được tham gia vào quá trình đó”, Giáo sư Ngô Bảo Châu nói trong một cuộc phỏng vấn tại khuôn viên Đại học Hồng Kông, trang SCMP đưa tin.

Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ gia nhập Đại học Hồng Kông vào tháng 6 tới - Ảnh: Handout

Từng giảng dạy tại Đại học Chicago vào năm 2010, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho biết “nhiều điều mà tôi không thích” đang xảy ra ở Mỹ.

“Các trường đại học Mỹ luôn là những tổ chức tuyệt vời, nơi tri thức, khám phá và học thuật được trân trọng. Điều đó đã diễn ra trong 400 năm qua. Mọi người xứng đáng được đối xử tốt bất kể chủng tộc của họ, miễn là họ theo đuổi tầm nhìn này trong học thuật và tri thức. Thế nhưng, những điều đáng buồn đã xảy ra với visa và sinh viên”, Giáo sư Ngô Bảo Châu nói với trang SCMP.

Ông cho biết thêm: “Tôi thà ở một nơi mà tôi không phải đối mặt hoặc nghe về những điều mà tôi không thích”.

Trước khi đến Mỹ, Giáo sư Ngô Bảo Châu có gần hai thập niên học tập và nghiên cứu tại Pháp. Ông nổi tiếng nhất với chứng minh mang tính đột phá cho Chương trình Langlands - lý thuyết thống nhất lớn của toán học được đề xuất năm 1967 và được Đại học Hồng Kông mô tả là “một trong những khuôn khổ lý thuyết tham vọng nhất của toán học”.

Là nơi đang tích cực tuyển dụng nhân tài quốc tế hàng đầu, Đại học Hồng Kông cho biết quyết định gia nhập khoa Toán học tại trường của Ngô Bảo Châu với tư cách giáo sư chủ nhiệm là “khoảnh khắc mang tính bước ngoặt”.

Sinh năm 1972 tại Hà Nội, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho biết ông mong muốn thúc đẩy sự gắn kết giữa các nhà toán học khắp châu Á.

“Các nhà toán học làm việc tốt hơn nhiều khi họ có những mối liên kết tự nhiên. Trong bất kỳ nỗ lực nào của con người đều có hợp tác và cạnh tranh, nhưng trong toán học, sự hợp tác lớn hơn rất nhiều so với cạnh tranh. Tôi thực sự muốn đóng góp vào sự phát triển mới của toán học và khoa học ở châu Á. Tôi muốn Hồng Kông trở thành điểm kết nối của toán học châu Á - Trung Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Nhật Bản, Việt Nam, Singapore và nhiều nơi khác”, ông chia sẻ với SCMP.

Giáo sư Ngô Bảo Châu mô tả Hồng Kông là một “nơi tuyệt vời cho điều đó”, đồng thời nói thêm rằng nơi đây cũng dễ tiếp cận với các đồng nghiệp từ châu Âu và Mỹ.

“Điều còn thiếu ở châu Á chỉ là số lượng đủ lớn các nhà toán học kỳ cựu có thể dành thời gian đào tạo sinh viên. Thế nhưng, Trung Quốc nói riêng và châu Á nói chung có tiềm năng rất lớn, bởi ở bất kỳ trường đại học nào trên thế giới, rất nhiều sinh viên xuất sắc nhất đều đến từ Trung Quốc”, ông nói.

Giáo sư Ngô Bảo Châu cho biết rất nhiều hoạt động giảng dạy và nghiên cứu cấp cao có thể được thực hiện chỉ với bảng đen và phấn. “Bạn không cần nhiều máy móc hay siêu máy tính”, ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Giáo sư Ngô Bảo Châu nói ông không tin điều đó “có thể được thực hiện một cách riêng lẻ” và hợp tác quốc tế là rất quan trọng để các nhà toán học kết nối cũng như làm việc cùng nhau.

“Những ý tưởng mới đến từ việc trao đổi ý tưởng giữa các đồng nghiệp, giữa những người bạn cùng ngành và cả giữa giáo viên với sinh viên. Những cuộc trao đổi, đôi khi là sự tranh luận ý tưởng theo cách rất ôn hòa, sẽ thúc đẩy chúng ta tiến gần hơn với ranh giới của tri thức và cho chúng ta động lực để vượt ra ngoài giới hạn đó”, ông cho hay.

“Rất khó tạo ra những đột phá”

Giáo sư Ngô Bảo Châu cho rằng các hợp đồng dài hạn, không yêu cầu các nhà nghiên cứu phải nộp đơn xin việc lại sau mỗi hai đến ba năm, sẽ cho các nhà nghiên cứu trẻ tài năng thời gian và sự tự do để theo đuổi những dự án tham vọng.

“Hệ thống hiện nay ở Trung Quốc cũng như trên toàn thế giới đang thúc đẩy rất mạnh mẽ việc sử dụng các chỉ số hiệu suất chính (KPI) để tạo ra một số lượng bài báo nhất định mỗi năm, nhằm tồn tại trong giới học thuật”, ông nói.

Tuy nhiên, Giáo sư Ngô Bảo Châu cảnh báo rằng dù KPI có thể phù hợp với các đại học tầm trung, nhưng những trường tinh hoa nên theo đuổi chất lượng thay vì số lượng.

“Tất nhiên áp lực ở một mức độ nhất định là tốt. Song nếu chỉ bị thúc ép phải liên tục công bố bài báo, chẳng hạn mỗi ba tháng một bài, thì các nhà nghiên cứu sẽ khó tạo ra những công trình thật sự chất lượng hoặc theo đuổi những mục tiêu tham vọng. Trong toán học, nếu làm việc theo cách đó thì rất khó tạo ra những đột phá”, ông khẳng định.

“Đó là điều chúng ta cần học hỏi từ hệ thống của Pháp”, Giáo sư Ngô Bảo Châu nói, nhắc đến người hướng dẫn sau tiến sĩ của mình từng yêu cầu ông không viết “những bài báo tồi”.

Sau khi dành phần lớn sự nghiệp học thuật ở phương Tây, nhà toán học nổi tiếng bậc nhất Việt Nam thổ lộ rằng đã đến lúc thích hợp để quay trở lại châu Á, ở gần bố mẹ và cội nguồn hơn, cũng như vì ông nhớ “không khí châu Á” mà ông cảm nhận được tại Hồng Kông.

“Hồng Kông luôn là nơi giao thoa giữa phương Đông với phương Tây và có những cơ hội to lớn để đóng vai trò đó. Ở Hồng Kông nói riêng và Trung Quốc nói chung có một khát khao thực sự để phát triển toán học và khoa học”, ông nói thêm. Giáo sư Ngô Bảo Châu cho biết các sinh viên Trung Quốc mà ông hướng dẫn “rất sẵn sàng làm việc chăm chỉ”.

Giáo sư Ngô Bảo Châu lo ngại về việc triển khai AI một cách vội vã trong trường học - Ảnh: Handout

Trong giai đoạn sắp tới, Giáo sư Ngô Bảo Châu dự định tiếp tục nghiên cứu toán học thuần túy và hợp tác với sinh viên cùng các nhà nghiên cứu trẻ để tìm cách kết nối lý thuyết biểu diễn với lý thuyết số.

“Tôi say mê toán học sâu sắc bởi tôi cảm thấy rất may mắn khi được thừa hưởng di sản trí tuệ này từ thời cổ đại. Là những nhà toán học, chúng ta có vinh dự và nghĩa vụ đặt những viên đá cổ vào khu vườn tri thức ấy, giữ gìn, bảo tồn và truyền lại cho các thế hệ trẻ”, ông chia sẻ.

“Không thấy làm thế nào AI có thể thay thế các nhà toán học”

Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng cho biết ông “không thấy thế nào mà trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế các nhà toán học”, bởi công việc của họ đòi hỏi tư duy sâu sắc và nhiều tầng logic mà công nghệ hiện nay chưa thể đạt tới.

Nhà toán học nổi tiếng bày tỏ lo ngại về việc “triển khai AI một cách vội vã” trong trường học và nói rằng: “Tôi thực sự không muốn những ‘người’ đầu tiên mà trẻ em tương tác lại là AI, khi xét đến những hệ quả với sự phát triển của chúng. Việc này cần được suy nghĩ kỹ lưỡng và rất cẩn trọng, chứ không phải là những thử nghiệm quy mô lớn có thể dẫn tới thảm họa”.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/giao-su-ngo-bao-chau-nhung-dieu-khong-thich-khien-toi-roi-my-sang-hong-kong-248671.html