Giao thừa là gì? Ý nghĩa và phong tục đêm giao thừa

5 giờ trướcBài gốc

Giao thừa là gì?

TS. Đinh Đức Tiến - giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, giao thừa là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.

Đây cũng là thời điểm bàn giao công việc giữa ông Hành khiển đại vương và Phán quan của năm cũ với năm mới.

Trong văn hóa tâm linh Việt Nam, đây là hai vị thần khác nhau cùng thuộc bộ máy cai quản nhân gian theo từng năm.

Trong đó, Hành khiển là người đứng đầu, chịu trách nhiệm cai quản chung, có nhiệm vụ xem xét những công việc hay dở của từng người, từng gia đình, từng làng xã đến từng quốc gia, rồi định công luận tội tâu lên Ngọc Hoàng.

Còn Phán quan là vị thần giúp việc cho Hành khiển, lo việc ghi chép công tội của từng cá nhân, gia đình...

Cứ hết 1 năm, vị Hành khiển và Phán quan đã cai quản hạ giới trong năm cũ sẽ bàn giao công việc cho vị Hành khiển cùng Phán quan mới cai quản hạ giới trong năm mới.

Vào ngày cuối cùng của năm, trước thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, các gia đình Việt thường thực hiện nghi lễ cúng giao thừa (hay còn gọi là cúng Trừ tịch) để bỏ hết những điều xấu của năm cũ và đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến.

Giao thừa là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, bước sang ngày đầu tiên của năm mới đánh dấu kết thúc năm cũ theo lịch âm

Ý nghĩa đêm giao thừa

Đêm giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Người ta quan niệm rằng đây cũng là thời điểm gác lại những chuyện buồn, xui xẻo của năm cũ để hy vọng vào một năm mới có nhiều tiến triển tích cực hơn.

Bên cạnh đó, đêm giao thừa cũng là lúc những người thân xa nhà, từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi trong gia đình sum họp, đoàn viên, tổng kết lại những gì đã làm được trong một năm vừa qua, đặt ra những mục tiêu và dự định cho năm mới.

Phong tục đêm giao thừa

Người Việt Nam quan niệm rằng năm mới sẽ gặp nhiều may mắn nếu thực hiện một số nghi thức sau vào đêm giao thừa.

Cúng giao thừa

Một trong những phong tục truyền thống không thể thiếu trong đêm giao thừa chính là cúng giao thừa. Ở mỗi vùng miền và địa phương, các gia đình sẽ có cách bài trí và lễ cúng khác nhau.

Nghi lễ cúng giao thừa mang ý nghĩa là một lời tạm biệt cho năm cũ đã qua và cầu mong năm mới sẽ có nhiều niềm hân hoan và may mắn hơn.

Theo TS. Đinh Đức Tiến, việc cúng giao thừa thường được tiến hành vào khung giờ Tý (23h - 1h), bắt đầu từ đêm 30 tháng Chạp (với năm đủ) hoặc 29 tháng Chạp (với năm thiếu).

Gia chủ làm lễ khấn, sám hối với trời đất tổ tiên, mời ông bà, tổ tiên về nhà ăn Tết, đồng thời cầu mong cho cả gia đình gặp may mắn, bình an trong năm mới.

Ngoài cúng gia tiên trên bàn thờ, các gia đình còn lập bàn thờ ngoài sân để cúng Trừ tịch - được xem như buổi tiệc để “tống cựu nghinh tân”, tiễn đưa những vị thần năm cũ và nghinh đón những vị thần mới, đồng thời xin các vị thần linh phù hộ cho gia đình một năm mới bình an, hạnh phúc.

Chọn hướng xuất hành

Sau lễ cúng đêm giao thừa, gia chủ sẽ là người xuất hành khỏi nhà theo hướng và thời gian mà họ cho là may mắn.

Nhiều người quan niệm, việc lựa chọn đúng hướng, ngày giờ xuất hành sẽ khiến cho gia chủ gặp nhiều thuận lợi, may mắn trong năm mới, cả về sức khỏe, công việc...

Bởi vậy, sau khi cúng giao thừa, người ta thường sẽ coi ngày giờ hợp phong thủy, bắt đầu xuất hành để cầu may cho bản thân cũng như cả gia đình.

Mua muối đêm giao thừa

Người Việt quan niệm rằng, “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”. Muối không chỉ có ý nghĩa xua đuổi tà ma, điềm rủi mà còn thể hiện sự gắn kết tình cảm quan hệ gia đình, con cái khỏe mạnh, thuận hòa.

Vì thế, sau đêm giao thừa người ta thường mua những bịch muối nhỏ được gói trong bao giấy màu vàng, màu đỏ ở các khu phố, khu chợ.

Xông đất

Xông đất là một trong những tục lệ truyền thống lâu đời không thể thiếu trong đêm giao thừa. Người xông đất là người đến chúc Tết đầu tiên của gia đình, có thể là ngẫu nhiên đến hoặc được gia chủ lựa chọn trước cho hợp tuổi hợp mệnh.

Hầu hết gia đình Việt rất coi trọng tục này vì họ tin rằng người đầu tiên nếu như hợp tuổi có thể đem lại may mắn, tài lộc cho gia đình cả năm.

Chúc Tết

Thời khắc bước vào những giây phút đầu tiên của năm mới là lúc mọi người dành cho nhau những lời chúc ý nghĩa mong cho một năm mới đầy thuận hòa, may mắn, hạnh phúc và nhiều thành công.

Người dân Ninh Bình (Nam Định cũ) đi rước lửa cầu may trong đêm giao thừa

Mừng tuổi

Theo phong tục, người lớn sẽ mừng tuổi trẻ em bằng những đồng tiền mới hoặc cho vào phong bao giấy màu đỏ khi năm mới đến.

Số tiền có thể chỉ mang tính tượng trưng nhưng chứa đựng những lời chúc tốt đẹp cho năm mới. Con cháu chúc ông bà, bố mẹ sức khỏe an khang, trường thọ. Ông bà mong con cháu mạnh khỏe, học hành thành đạt, làm ăn buôn bán gặp nhiều thuận lợi.

Đi lễ chùa, lễ đền miếu

Sau khi cúng giao thừa xong, người dân thường đi lễ chùa, đền miếu cầu xin thần Phật phù hộ cho gia đình một năm mới an lành, hạnh phúc.

Đi hái lộc

Theo quan niệm dân gian, khi đi lễ chùa đầu năm, người dân sẽ ra sân vườn chùa bẻ một cành lá gọi là hái lộc với ý nghĩa mang lộc của thần Phật về nhà. Cành lộc này sẽ được trưng trước bàn thờ gia tiên cho đến khi tàn khô.

Thảo Trinh

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/giao-thua-la-gi-y-nghia-va-phong-tuc-dem-giao-thua-ngay-tet-nguyen-dan-2484737.html