Giáo viên Nhật Bản kiệt sức vì 'phụ huynh quái vật'

4 giờ trướcBài gốc

Áp lực từ các "phụ huynh quái vật" đang đẩy một số người làm giáo dục đến giới hạn chịu đựng. Ảnh: Reuters.

Với một số giáo viên tại Nhật Bản, phần khó khăn nhất trong công việc không đến từ tiết học trên trường. Nó đến từ những cuộc gọi lúc nửa đêm, các cuộc đối chất kéo dài và yêu cầu không hồi kết từ “phụ huynh quái vật”.

Cụm từ "phụ huynh quái vật" được nhà giáo dục Yoichi Mukoyama dùng từ 2007, chỉ hiện tượng phụ huynh có những yêu cầu quá đáng, và ngày càng biến tướng thời gian gần đây.

Theo Kyodo, đây là vấn đề ngày càng nghiêm trọng, đang đẩy một số người làm giáo dục đến giới hạn chịu đựng.

Áp lực ngày càng lớn

Một buổi chiều ngày nghỉ, điện thoại di động của giáo viên nam ngoài 20 tuổi, sống ở khu vực Kansai đổ chuông. Anh phụ trách một câu lạc bộ của trường, và người gọi là phụ huynh của học sinh trong đội. Ngay lập tức, người này bắt đầu lớn tiếng trách móc. “Tại sao con tôi không được đá chính?” vị phụ huynh nói.

Người giáo viên chắc chắn rằng anh chưa từng cho phụ huynh này số điện thoại cá nhân. Tuy nhiên, khi nhớ lại, anh nhận ra trước đó mình từng gọi cho một phụ huynh khác trong tình huống khẩn cấp, và có thể số điện thoại đã bị chia sẻ mà không có sự đồng ý.

Sau đó, các cuộc gọi từ vị phụ huynh trên trở nên thường xuyên - vào buổi sáng các ngày trong tuần, rồi buổi tối, thậm chí cả cuối tuần.

Khi giáo viên cố gắng giải thích, phụ huynh này vẫn không chấp nhận. Vài ngày sau, họ xuất hiện trực tiếp tại trường để tiếp tục khiếu nại.

“Việc phải đối phó với những kiểu khiếu nại như thế này tốn rất nhiều công sức”, người giáo viên thở dài.

Với một số giáo viên tại Nhật Bản, phần khó khăn nhất trong công việc đến từ những cuộc gọi lúc nửa đêm, các cuộc đối chất kéo dài và yêu cầu không hồi kết từ “phụ huynh quái vật”. Ảnh: Reuters.

Những tình huống như vậy ngày càng trở nên phổ biến. Tháng 12/2025, Hội đồng Giáo dục Thủ đô Tokyo đã công bố dự thảo hướng dẫn, trong đó nêu rõ rằng yêu cầu quá đáng từ phụ huynh có thể cấu thành “hành vi quấy rối từ khách hàng”.

Đó là những yêu cầu hoặc hành động vô lý của khách hàng, thân chủ hoặc các bên liên quan khác vượt quá chuẩn mực xã hội.

Động thái này phản ánh mối lo ngày càng tăng về áp lực mà các bậc phụ huynh quá khích gây ra cho đội ngũ giáo viên.

Khi các phụ huynh ở Kansai đến trường, họ phàn nàn với giọng điệu thẩm vấn, yêu cầu giải thích không chỉ về trận đấu chính thức mà còn về việc lựa chọn cầu thủ cho trận đấu tập. Họ nhất quyết yêu cầu phải có mặt ban giám hiệu, dẫn tới một cuộc họp chính thức với phó hiệu trưởng.

“Tôi hiểu cảm xúc của phụ huynh”, giáo viên nói. “Nhưng số lượng học sinh có thể tham gia một trận đấu là có giới hạn”.

Theo các giáo viên, ngay cả khi chính học sinh chấp nhận những quyết định như vậy, phụ huynh thường không đồng ý.

Tại một trường khác trong khu vực đô thị Tokyo, một giáo viên kỳ cựu đã phải chờ đến khuya để tiếp phụ huynh. Người này cho biết chỉ có thể đến vào đêm muộn do bận công việc, nhưng đôi khi xông vào trường ngay sau khi con mình bị khiển trách vì vi phạm nội quy.

Cuộc họp cuối cùng bắt đầu lúc 23h. Khi kết thúc, giáo viên đã lỡ chuyến tàu cuối cùng về nhà và buộc phải ngủ lại trường qua đêm.

Những sự việc mà giáo viên thường xuyên phản ánh bao gồm: Phụ huynh lớn tiếng xúc phạm ngay trong khuôn viên trường, gọi điện đêm khuya vào số điện thoại riêng, tranh cãi nhiều giờ liền về kết quả đánh giá, hoặc phó mặc toàn bộ việc giải quyết xung đột cho nhà trường trong khi đưa ra yêu sách một chiều của mình.

Việc liên tục đưa ra những yêu cầu mang tính áp lực cao như vậy là đặc điểm của “phụ huynh quái vật”. Nhiều giáo viên vốn đã phải xoay xở với sĩ số lớp đông và việc giám sát câu lạc bộ, nay lại phải dành thêm hàng giờ để xử lý khiếu nại của phụ huynh.

Hệ quả không chỉ dừng ở sự kiệt sức mà còn ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng.

Theo số liệu của Hội đồng Giáo dục Tokyo, tỷ lệ cạnh tranh trong các kỳ thi tuyển giáo viên trường công đã giảm từ 5 chọi 1 vào năm 2016 xuống dưới 2 chọi 1 trong những năm gần đây. Lý do một phần đến từ công việc hiện nay bao gồm cả đối phó với phụ huynh khó tính.

Làn sóng nghỉ việc càng làm tình hình thêm căng thẳng. Nhiều giáo viên, bị bào mòn bởi các cuộc tranh cãi lặp đi lặp lại, gặp vấn đề về sức khỏe hoặc nghỉ việc, khiến những người ở lại phải gánh thêm khối lượng công việc.

Để giải quyết tình trạng này, dự thảo hướng dẫn của Tokyo nhằm xác định rõ các hành vi quá khích của phụ huynh là hành vi quấy rối từ khách hàng.

Quy định cứng rắn

Tháng 4/2025, Tokyo đã ban hành Sắc lệnh Phòng chống Quấy rối từ khách hàng, tuyên bố không ai được phép thực hiện hành vi này trong bất kỳ bối cảnh nào, bao gồm cả trường học.

Trẻ em Nhật Bản đến trường. Ảnh: Reuters.

Dự thảo hướng dẫn liệt kê các hành vi có thể bị xem là quấy rối, bao gồm: Đòi hỏi lời xin lỗi quá mức, đưa ra yêu cầu vô lý liên quan đến việc điều chuyển hay phân công lại giáo viên, quay phim trong khuôn viên trường mà không được phép, cũng như nán lại quá lâu hoặc gọi điện kéo dài gây cản trở công việc.

Nhà trường được khuyến nghị giới hạn thời gian gặp mặt sau giờ học.

Cụ thể, phụ huynh chỉ được gặp giáo viên tối đa 30 phút mỗi ngày trong tuần, hoặc một giờ trong trường hợp đặc biệt. Các cuộc gặp bắt buộc có ít nhất hai giáo viên để đảm bảo đôi bên trò chuyện bình tĩnh, mang tính xây dựng, và được ghi chép cẩn thận. Nếu phụ huynh liên tục yêu cầu gặp trực tiếp, từ cuộc thứ ba trở đi, cấp quản lý (như phó hiệu trưởng) sẽ xử lý.

Phản ứng trong giới giáo viên còn trái chiều. Một giáo viên nam ngoài 30 tuổi ở Tokyo hoan nghênh các quy định này.

“Trước đây chúng tôi chỉ dựa vào cảm tính. Có những quy tắc rõ ràng là điều tốt”, người này cho hay.

Trong khi đó, một giáo viên nữ tại khu vực Kyushu tỏ ra thận trọng hơn. “Việc áp dụng quy định một cách cứng nhắc có thể khiến xung đột leo thang”, cô nói.

Một quan chức cấp cao của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản chia sẻ: “Các trường hợp giáo viên gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần do những khiếu nại quá mức đang gia tăng. Chúng ta cần xây dựng một ‘bức tường’ để bảo vệ giáo viên”.

Tháng 5/2025, Hội đồng Giáo dục Hokkaido đã ban hành các hướng dẫn tương tự, nhưng đến nay chỉ ghi nhận một trường hợp tư vấn. Một quan chức cho rằng điều này là do khó xác định thế nào thì được xem là quấy rối.

Một quan chức hội đồng giáo dục tại khu vực Chubu cảnh báo rằng việc duy trì mối quan hệ với phụ huynh vẫn là điều thiết yếu.

“Môi trường giáo dục bắt buộc khác với nhà hàng, nơi bạn có thể đơn giản cấm ai đó bước vào”, người này nói.

Nhà tâm lý học xã hội Hiromi Ikeuchi của Đại học Kansai nhận định rằng việc đưa ra các tiêu chí định lượng rõ ràng trong hướng dẫn của Tokyo là rất quan trọng và có thể lan rộng sang các địa phương khác.

Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo: “Có những trường hợp mà hành vi quấy rối của phụ huynh lại phát sinh từ chính lời nói hoặc hành động của đội ngũ nhà trường”.

Minh An

Nguồn Znews : https://znews.vn/giao-vien-nhat-ban-kiet-suc-vi-phu-huynh-quai-vat-post1625673.html