Gìn giữ bản sắc Lồng thồng Bủng Kham
Trong tiếng Tày, “lồng thồng” hay “lồng tồng” có nghĩa là “xuống đồng”, một nghi lễ bày tỏ sự biết ơn của bà con đối với các vị Thần Nông, Thần Thổ địa và các nàng Tiên đã bảo vệ cuộc sống và sản xuất nông nghiệp. Tích xưa ghi lại rằng, khi bảy nàng tiên trốn Vua cha Ngọc Hoàng xuống trần gian vân du, vì say mê phong cảnh tuyệt đẹp nơi đây mà các nàng đã để quên bảy dải lụa, hóa thành bảy dòng suối trong xanh lượn qua cánh đồng Thất Khê phì nhiêu. Dấu tích gò đá “Chẹt Khum” (ô ăn quan) cùng dòng suối Nặm Ăn linh thiêng vẫn được Nhân dân gìn giữ như một minh chứng cho niềm tin về cuộc sống ấm no, hạnh phúc mỗi độ ngày 12 tháng Giêng về.
Nghi lễ tế các vị thần linh tại Lễ hội Lồng thồng Bủng Kham
Ông Hoàng Văn Páo, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Lạng Sơn cho biết: Lễ hội Lồng thồng Bủng Kham là một hình thức sinh hoạt văn hóa nông nghiệp tiêu biểu của người Tày ở tỉnh Lạng Sơn. Trước hết, đây là nghi lễ cầu mùa – một nhu cầu tâm linh gắn liền với đời sống sản xuất nông nghiệp. Thông qua các nghi thức dâng lễ, khấn cầu, cày ruộng đầu năm, cộng đồng thể hiện niềm tin vào sự hài hòa giữa con người với tự nhiên, giữa con người với thần linh. Điểm đặc sắc của lễ hội này là nghi thức “gieo lộc” (bỏng ngô) vào buổi chiều, người dân quan niệm ai “hứng” được càng nhiều “lộc” thì trong năm càng may mắn.
Sức sống của lễ hội Lồng thồng Bủng Kham không chỉ nằm ở những tư liệu lịch sử mà còn hiện hữu sống động trong sự tiếp nối của thế hệ trẻ ngay từ những ngày chuẩn bị hội. Những ngày này, chị Nông Lâm Mai, thôn Khắc Đeng, xã Thất Khê đang cùng gia đình và bà con trong thôn tất bật chuẩn bị mâm cỗ dự thi và luyện tập cho đội hình nghi lễ. Trong bộ trang phục áo chàm truyền thống, chị Mai chia sẻ: Từ nhỏ tôi đã được bố mẹ chỉ dạy cách sắp lễ, cách đi đứng sao cho trang trọng khi đại diện thôn tham gia các nghi thức tại gò đá Chẹt Khum, nên khi được chọn vào đội hình nghi lễ năm nay, tôi thấy vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm. Với tôi, việc được học tập bài bản tại trường về văn hóa địa phương kết hợp với những trải nghiệm thực tế khi chuẩn bị cho ngày hội chính là cách để tôi thấu hiểu ngọn nguồn gốc rễ của mình. Tôi luôn khao khát được tiếp tục gìn giữ những phong tục đẹp đẽ này để sau này truyền lại cho con cháu, để tiếng đàn Tính và ý nghĩa của lễ xuống đồng mãi là mạch sống không thể thiếu của người Tày Thất Khê.
Người dân xã Thất Khê trình diễn quy trình làm khẩu sli truyền thống
Năm 2026 là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp và sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã. Chính vì vậy, để lễ hội diễn ra thành công, tạo niềm vui phấn khởi cho Nhân dân dịp đầu xuân mới, UBND xã đã xây dựng và ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động mừng đảng, mừng xuân, trong đó có lễ hội Lồng Thồng Bủng Kham.
Ông Chu Tuấn Doanh, Chủ tịch UBND xã cho biết: Chúng tôi xác định bảo tồn lễ hội phải gắn với phát huy giá trị trong đời sống hiện đại. Vì vậy, trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, chúng tôi đã tổ chức họp, phân công nhiệm vụ cụ thể cho phòng chuyên môn, các đơn vị liên quan để tổ chức đảm bảo đúng nghi thức truyền thống, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu và tham gia tích cực. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tăng cường quảng bá lễ hội, xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, qua đó vừa giữ gìn bản sắc vừa góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Theo đó, tại địa điểm chính của lễ hội, các đơn vị liên quan phối hợp chuẩn bị tốt các điều kiện về cơ sở vật chất; lên sơ đồ maket bố trí lắp đặt sân khấu và sử dụng phông thiết kế phù hợp không gian tổ chức, bảo đảm tính thẩm mỹ... Lễ hội năm nay sẽ diễn ra trong 3 ngày từ ngày mùng 10 đến hết ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ (tức từ ngày 26/2 đến hết ngày 28/2) với nhiều hoạt động đặc sắc như: lễ mai thồng; trưng bày sản phẩm chủ lực địa phương; tổ chức các môn thi đấu, giao lưu văn hóa, văn nghệ mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026; trình diễn, trưng bày sản phẩm chủ lực địa phương...
Lễ hội Lồng thồng Bủng Kham không chỉ là nghi lễ cầu mùa đầu xuân mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng, là nơi lưu giữ ký ức văn hóa của bao thế hệ. Với sự chung tay của chính quyền và Nhân dân, tin rằng lễ hội Lồng thồng Bủng Kham sẽ tiếp tục được bảo tồn bền vững, trở thành điểm nhấn văn hóa đặc sắc của Lạng Sơn mỗi độ xuân về, lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp trong đời sống hiện đại.
HOÀNG HIẾU - THU HIỀN
Nguồn Lạng Sơn : https://baolangson.vn/gin-giu-ban-sac-long-thong-bung-kham-5079008.html
