Gìn giữ ký ức chung về những chiến thắng lịch sử

6 giờ trướcBài gốc

Ngày Chiến thắng là một ngày vĩ đại không chỉ đối với chúng ta mà còn với phần lớn các quốc gia thuộc Liên Xô trước đây, những quốc gia từng chịu đau thương, mất mát rất lớn trong cuộc chiến tranh đẫm máu và tàn khốc nhất trong lịch sử nhân loại. Chiến thắng phát xít năm 1945 đã làm thay đổi tiến trình lịch sử, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy quá trình hình thành cục diện quốc tế mới, đặt nền móng cho trật tự thế giới thời hậu chiến. Ngày nay, điều vô cùng quan trọng là gìn giữ ký ức về những năm tháng xa xưa ấy, để không quên những bài học của quá khứ và ghi nhớ cái giá phải trả cho tương lai hòa bình.

Một góc Quảng trường Đỏ trong Lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, ngày 9-5-2025. Ảnh: HÀ PHƯƠNG

Nhìn lại lịch sử, Hồng quân Liên Xô đã đối đầu với cỗ máy quân sự mạnh nhất, được trang bị tốt nhất thời bấy giờ, được hậu thuẫn bởi tiềm lực công nghiệp của toàn bộ châu Âu, bao gồm Đức quốc xã và các nước chư hầu của Đức trên lục địa châu Âu.

Mặc dù phải chịu những tổn thất nặng nề trong năm 1941, Liên Xô đã nhanh chóng nâng cao đáng kể khả năng chiến đấu của lực lượng vũ trang, đồng thời khẩn trương chuyển sang nền kinh tế thời chiến. Liên Xô đã phải áp dụng các biện pháp đặc biệt, tổng động viên nam giới trên quy mô lớn.

Đương đầu với cỗ máy chiến tranh hùng mạnh của bè lũ phát xít là ý chí bất khuất của hàng triệu người dân Xô viết, những con người được gắn kết cùng nhau bởi khát vọng bảo vệ Tổ quốc, quyết tâm đánh bại kẻ thù, làm phá sản các kế hoạch và toan tính của chúng.

Các "chiến lược gia" phát xít tin rằng Liên Xô chỉ là "gã khổng lồ chân đất" và sẽ dễ dàng bị tiêu diệt; rằng cuộc tấn công bất ngờ và những hậu quả nặng nề tất yếu sẽ làm trầm trọng thêm mâu thuẫn giữa các dân tộc của Liên Xô và sẽ đẩy một nhà nước thống nhất tan rã thành từng mảnh. Adolf Hitler từng tuyên bố chính sách của Đức đối với các dân tộc sinh sống trên lãnh thổ Liên Xô nhằm khuyến khích mọi hình thức chia rẽ và phân hóa các dân tộc và sắc tộc.

Đội hình khối của Đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam duyệt binh trên Quảng trường Đỏ, ngày 9-5-2025. Ảnh: HÀ PHƯƠNG

Tuy nhiên, những ngày đầu cuộc chiến đã chứng minh chính sách của Adolf Hitler đã thất bại. Pháo đài Brest-nơi bọn phát xít dự định chiếm trong 3 ngày-quân Đức đã không thể chiếm được sau cả một tháng. Các chiến sĩ của hơn 30 dân tộc và sắc tộc đã bảo vệ pháo đài đến giọt máu cuối cùng. Đại diện của tất cả nước cộng hòa liên bang, các vùng và tỉnh đã chiến đấu anh dũng tại Bialystok và Mogilev, Uman và Kiev, Vyazma và Kharkov. Đội quân đó đã tham gia các chiến dịch tại Moscow và Stalingrad, Sevastopol và Odessa, Kursk và Smolensk; giải phóng Warsaw, Belgrade, Vienna và Prague; đánh chiếm Königsberg và Berlin. Hàng triệu người tỵ nạn đã được người dân vùng Volga, Ural, Siberia, Viễn Đông, Trung Á và Kavkaz tiếp nhận. Họ chia sẻ tất cả những gì có trong tay và giúp đỡ nhau bằng mọi khả năng. Chính sự đoàn kết đó đã trở thành pháo đài vững chắc mà kẻ thù không thể công phá.

Hè thu năm 1941, các chiến sĩ quốc tế Việt Nam đã chiến đấu sát cánh cùng nhân dân Liên Xô trong hàng ngũ Hồng quân trong trận Moscow. Trong đó, 5 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh và được Liên Xô truy tặng Huân chương Chiến tranh Vệ quốc hạng Nhất. Tên tuổi của họ được lưu danh tại Bảo tàng Con đường Ký ức trong Công viên Patriot ở ngoại ô Moscow. Vào ngày 9-5 hằng năm, những bông cẩm chướng đỏ được đặt dưới chân tượng đài dựng lên tại nơi đây để vinh danh các chiến sĩ quốc tế Việt Nam.

Chiến thắng đã giành được bằng nỗ lực phi thường của toàn thể nhân dân Xô viết. Tuy nhiên, Liên Xô đã chịu tổn thất vật chất vô cùng to lớn. Nhiều thành phố và làng mạc bị tàn phá. Dưới ách chiếm đóng của kẻ thù, trong bom đạn và nạn đói, hơn 27 triệu công dân Liên Xô đã thiệt mạng, bao gồm các chiến sĩ Hồng quân, du kích, lực lượng hoạt động bí mật, tù binh chiến tranh, tù nhân và dân thường. Theo các tính toán mới nhất, chỉ tính riêng thiệt hại mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Belarus phải gánh chịu trong thời kỳ bị chiếm đóng tương đương hơn 43,8 nghìn tấn vàng (tức hơn 6.000 tỷ USD). Đáng buồn đây chưa phải là những con số tổn thất cuối cùng.

Những hy sinh này không bị lãng quên. Năm 2026 đánh dấu 80 năm kết thúc hoạt động của Tòa án quân sự quốc tế Nuremberg-cơ quan đã kết án các tội phạm chính trị và quân sự chủ chốt của Đức quốc xã, đồng thời về mặt pháp lý khẳng định sự thất bại của chủ nghĩa phát xít. Tòa án Nuremberg đã lên án không chỉ bọn phát xít mà cả những kẻ đồng lõa và hợp tác với chúng.

Công việc tưởng niệm những người đã ngã xuống, tìm kiếm những người mất tích, cũng như xác lập chứng cứ về tội ác của Đức quốc xã và tay sai của chúng không có thời hạn và không bao giờ ngừng nghỉ. “Chiến tranh chưa kết thúc cho đến khi người lính cuối cùng được chôn cất”. Từ năm 2026, Nga đã chính thức bổ sung ngày 19-4 là Ngày tưởng niệm các nạn nhân nạn diệt chủng do phát xít và tay sai gây ra trong giai đoạn 1941-1945.

Chiến thắng của Liên Xô trong cuộc chiến chống phát xít Đức và việc Liên Xô tham chiến cùng Trung Quốc và Mông Cổ đánh bại đội quân Quan Đông của Nhật Bản đầu tháng 8-1945 đã tạo động lực mạnh mẽ cho phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa tại châu Á. Nhà nước công-nông đầu tiên trên thế giới trở thành biểu tượng của cuộc đấu tranh kiên cường chống kẻ thù, là chỗ dựa và nguồn cổ vũ cho cuộc đấu tranh chính nghĩa giành độc lập, tự do của nhân dân trên toàn thế giới. Liên Xô đã đóng vai trò quyết định trong việc làm sụp đổ hệ thống thuộc địa toàn cầu, thành lập Liên hợp quốc, cũng như khẳng định các nguyên tắc độc lập, tự quyết và bình đẳng giữa các dân tộc.

Trong bối cảnh đó, tháng 8-1945 đã nổ ra cuộc tổng khởi nghĩa ở Đông Dương và đến ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đầy hy sinh, gian khổ của nhân dân Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ của các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa, đứng đầu là Liên Xô, giúp nhà nước non trẻ bảo vệ nền độc lập, tự do, đánh dấu bằng Chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội năm châu, chấn động địa cầu.

Từ năm 1950, khi vừa phục hồi sau cuộc chiến chống phát xít Đức và quân phiệt Nhật Bản, Liên Xô bắt đầu hỗ trợ quân sự và ngoại giao cho nhân dân Việt Nam anh em. Những đợt viện trợ quy mô lớn về vũ khí, trang thiết bị quân sự và thuốc men được thực hiện. Trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp, sau Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, Liên Xô đã triển khai nỗ lực ngoại giao để chấm dứt xung đột và ký kết Hiệp định Geneva nhằm khẳng định nền độc lập của Việt Nam. Qua đây có thể thấy mối liên hệ không tách rời giữa chiến thắng của Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại và thắng lợi của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Những biến đổi diễn ra trên thế giới sau khi Liên Xô đóng vai trò quyết định trong cuộc chiến nhằm đánh bại các nước phe Trục và gia tăng sức mạnh cũng như ảnh hưởng quốc tế, song hành cùng cuộc đấu tranh kiên cường của nhân dân các quốc gia thuộc địa đã làm sụp đổ hệ thống thuộc địa tồn tại hàng thế kỷ trên toàn thế giới. Cũng như Liên Xô, nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau những hy sinh và gian khổ to lớn đã tự giải phóng khỏi ách thống trị thực dân, trở thành tấm gương cho các dân tộc châu Á và châu Phi trong cuộc đấu tranh chống lại sự áp bức từ bên ngoài.

Chính bởi vậy, ký ức về những thời kỳ khó khăn, gian khổ ở Nga, Belarus cũng như ở Việt Nam là vô cùng thiêng liêng. Nó là minh chứng cho thấy cái giá mà chúng ta phải trả để giành lấy độc lập, tự do không hề vô ích.

Nhân dịp này, chúng tôi xin chúc mừng nhân dân Việt Nam anh em nhân kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Chúc đất nước Việt Nam luôn hạnh phúc, thịnh vượng dưới bầu trời hòa bình!

Đại sứ Liên bang Nga GENNADY STEPANOVICH BEZDETKO và Đại sứ Belarus VLADIMIR BOROVIKOV

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/gin-giu-ky-uc-chung-ve-nhung-chien-thang-lich-su-1038740