Giới hạn 10 nguyện vọng đại học: Cần cân nhắc kỹ, có lộ trình triển khai phù hợp

7 giờ trướcBài gốc

Đó là ý kiến của TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Đào tạo Đại học Kinh tế Quốc dân về dự thảo Thông tư Ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành giáo dục mầm non, áp dụng cho mùa tuyển sinh 2026. Những điểm mới quan trọng liên quan đến giới hạn thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng, quy định điểm cộng trong xét tuyển,... đang được rất nhiều ý kiến quan tâm.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: Trần Hiệp

Loại bỏ hoàn toàn xét tuyển học bạ chưa phải phương án phù hợp ở thời điểm này

- Thưa TS Lê Anh Đức, Bộ GD-ĐT đã nhấn mạnh 8 điểm mới trong dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026. Ông đánh giá đâu là những điểm đổi mới quan trọng nhất, sẽ có tác động lớn tới thí sinh cũng như các cơ sở giáo dục đại học trong mùa tuyển sinh năm nay?

TS Lê Anh Đức: Về mặt tổng thể, phải khẳng định rằng Bộ GD-ĐT đã rất cố gắng để đưa ra những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh, hướng tới đảm bảo công bằng hơn trong toàn hệ thống và đảm bảo quyền lợi của người học. Những điều chỉnh này không mang tính chủ quan mà dựa trên việc phân tích dữ liệu, căn cứ vào thực tiễn cũng như lấy ý kiến chuyên gia, thí sinh, khảo sát các trường,...

Với dự thảo Quy chế tuyển sinh, tôi cho rằng có một số điểm thay đổi quan trọng.

Thứ nhất là mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh. Đây là một trong những thay đổi cần thiết và có căn cứ. Trước đây, các trường đăng ký rất nhiều phương thức xét tuyển, có trường lên tới hàng chục phương thức, nhưng trên thực tế nhiều phương thức không tuyển sinh được hoặc tuyển không đáng kể, thí sinh về bản chất cũng đã có kết quả ở các phương thức cơ bản khác. Vì vậy, hạn chế số phương thức là cần thiết cho hệ thống để đảm bảo tinh gọn, dễ hiểu với thí sinh, cũng như định hướng cho các em tập trung vào những phương thức thế mạnh.

Thứ hai, về số nguyện vọng. Việc Bộ GD-ĐT dự kiến mỗi thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng được dựa trên nghiên cứu dữ liệu tuyển sinh các năm, cho thấy một tỷ lệ phần trăm rất lớn thí sinh chỉ đỗ trong nhóm 10 nguyện vọng đầu. Tuy nhiên, tôi cho rằng điều này không hoàn toàn đúng trong tất cả hệ thống và sự thay đổi này cần có lộ trình.

Thứ ba là về việc “siết” học bạ. Trên thực tế, học bạ vẫn là một trong những kết quả có tính phổ quát, ảnh hưởng đến tất cả thí sinh. Không phải ai cũng có những tiêu chí khác để xét tuyển, nhưng chắc chắn ai cũng sẽ có học bạ. Vì vậy, việc loại bỏ hoàn toàn học bạ theo khảo sát trước đó chưa phải phương án phù hợp ở thời điểm này.

Tại dự thảo Quy chế, Bộ GD-ĐT đã lựa chọn phương án hài hòa, không hoàn toàn loại bỏ xét học bạ. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là Bộ đã đưa ra mức đảm bảo chất lượng đầu vào với thí sinh xét học bạ. Đây là một trong những giải pháp khả thi và phù hợp với tổng thể, cũng phù hợp với yêu cầu chất lượng đầu vào.

Như vậy, thí sinh vẫn có quyền sử dụng học bạ nhưng không thể bỏ hoặc chểnh mảng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT - một trong những kỳ thi đảm bảo phổ quát và công bằng nhất hiện nay.

Thứ tư, Bộ GD-ĐT đã chuẩn hóa hơn, giảm mức độ về điểm cộng trong xét tuyển, trong đó sẽ tác động đến nhóm thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế. Tôi nghĩ đây cũng là phương án phù hợp, bởi mặt bằng chứng chỉ ngoại ngữ đã rất phổ biến.

Trong khi đó, tiếng Anh chỉ phản ánh kỹ năng, là lợi thế của thí sinh, không thể hiện năng lực học tập cốt lõi. Năng lực học tập cốt lõi của thí sinh khi xét tuyển vào các trường đại học phải dựa trên nền tảng các bài thi đánh giá năng lực, các môn học chính, các môn thi trong kỳ thi THPT,... Vì vậy, việc cộng điểm thưởng quá nhiều với thí sinh có IELTS sẽ làm mất công bằng nhất định. Việc Bộ GD-ĐT điều chỉnh mức này xuống còn 1,5 điểm là phù hợp.

Đồng thời, Bộ yêu cầu trọng số của môn tiếng Anh khi được quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ chiếm 1/3, tương đương với một môn cũng là công bằng. Tôi ủng hộ phương án Bộ có sự điều chỉnh về điểm thưởng, cũng như đưa ra một chuẩn chung cho tất cả các trường khi quy đổi điểm tiếng Anh để đảm bảo sự đồng bộ trong cả hệ thống.

Chúng ta cũng cần ghi nhận và đánh giá cao sự cầu thị của Bộ GD-ĐT trong việc điều chỉnh Quy chế. Như đã biết, Quy chế tuyển sinh năm 2025 có một điều khoản sẽ áp dụng từ năm 2026 là số môn chung giữa các tổ hợp phải chiếm ít nhất 50% trọng số xét tuyển.

Nếu áp dụng điều này có thể gây khó khăn cho cả hệ thống, nhiều trường sẽ điều chỉnh các tổ hợp và người ảnh hưởng lớn nhất là thí sinh, khi các em đã có thời gian dài ôn tập theo tổ hợp dự kiến xét tuyển. Bộ GD-ĐT đã tiếp thu và không ngần ngại điều chỉnh Quy chế năm trước, để môn chính chỉ chiếm tỷ trọng ít nhất 1/3.

Tôi cho rằng phần lớn những thay đổi năm nay đều hướng tới công bằng cho thí sinh hơn, giúp hệ thống xét tuyển tinh gọn hơn và quan trọng nhất là dữ liệu phục vụ cho xét tuyển sẽ nhẹ nhàng hơn, đồng bộ hơn.

TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân

Đề xuất cân nhắc, nghiên cứu kỹ việc giới hạn 10 nguyện vọng

- Việc Bộ GD-ĐT giới hạn thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như những năm trước được nhiều ý kiến đánh giá là thay đổi có tác động lớn nhất, không chỉ với thí sinh mà cũng phần nào gây áp lực cho các trường. Ông nhìn nhận như thế nào về vấn đề này?

TS Lê Anh Đức: Tôi ủng hộ sự thay đổi này, tuy nhiên theo tôi Bộ GD-ĐT cũng cần cân nhắc, nghiên cứu kỹ. Đây là thay đổi sẽ tác động đến tất cả thí sinh, cũng như tất cả các trường, từ cả hai phía. Về phía thí sinh, cơ hội để các em có thể đa dạng hóa nguyện vọng của mình ở các trường sẽ bị giảm sút so với trước đây.

Với các trường cũng vậy, đặc biệt là các đơn vị tuyển sinh với nhiều mã thì việc giới hạn 10 nguyện vọng sẽ là một thách thức, nhiều ngành có nguy cơ không còn nhiều nguyện vọng đăng ký nữa. Thay đổi này tương đối đột ngột, cho nên các trường chưa thể có cách ứng biến hiệu quả nhất.

Tất nhiên Bộ GD-ĐT đã có nghiên cứu, phân tích khi đưa ra con số giới hạn 10 nguyện vọng. Kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua cho thấy các em trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là rất thấp. Bên cạnh đó, việc giới hạn nguyện vọng cũng là để đảm bảo sự tinh gọn của dữ liệu, phục vụ cho công tác xét tuyển tốt hơn.

Tuy nhiên theo tôi, sự thay đổi này vẫn nên đảm bảo được quyền lợi tuyệt đối cho tất cả thí sinh. Bởi dù chỉ 1,5% thì cũng lên đến hàng chục nghìn thí sinh. Chúng ta vẫn nên nới ra ra để đảm bảo các em có nhiều cơ hội hơn, không bị “sốc” so với năm ngoái. Nếu thay đổi đột ngột, các em có thể chưa kịp nghiên cứu, chưa kịp thích nghi.

Cá nhân tôi cho rằng nên nới ra tối đa 15-20 nguyện vọng, phù hợp nhất là 20 nguyện vọng. Giải pháp này đảm bảo việc giảm nhẹ cho nền tảng công nghệ thông tin của hệ thống, đồng thời vẫn đảm bảo thí sinh và các trường có thời gian để thích nghi. Để tránh rủi ro nhất định trong tuyển sinh, cũng như đảm bảo quyền lợi cho mọi thí sinh thì chúng ta nên cố gắng giảm một cách có lộ trình.

Tôi tin rằng phần lớn cơ sở giáo dục đào tạo đều ủng hộ Bộ GD-ĐT trong việc hạn chế số lượng nguyện vọng, nhưng cần có sự điều chỉnh phù hợp. Theo tôi, Bộ nên có khảo sát, tham khảo thêm ý kiến các trường để đưa ra được con số phù hợp nhất.

- Với những điều chỉnh lớn dự kiến triển khai trong mùa tuyển sinh năm nay, ông có lưu ý gì tới thí sinh? Các em cần chuẩn bị những gì để có thể đạt được kết quả tốt nhất?

TS Lê Anh Đức: Có thể khẳng định rằng bất kể sự thay đổi nào trong Quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT, cũng như phương án tuyển sinh của các trường đều có tác động nhất định đến tâm lý của thí sinh và phụ huynh. Nhiều thí sinh hoang mang vì chưa có đủ thông tin, chưa đủ sự hiểu biết về các thông tin đó.

Với những thay đổi năm nay, tôi mong các em nhìn nhận một cách bình tĩnh, hãy hiểu sâu sắc rằng Bộ GD-ĐT đang đưa ra những điều chỉnh với mục đích lớn nhất là làm cho cả hệ thống công bằng hơn, tinh gọn hơn, giúp thí sinh định hình rõ hơn các phương thức xét tuyển, ngành học mà mình mong muốn theo đuổi.

Một thí sinh theo đuổi quá nhiều phương thức xét tuyển cũng không phải tốt, bởi sẽ phải phân tán năng lượng, khi đó kết quả chưa chắc đã là tốt nhất. Những thay đổi của Bộ GD-ĐT về dài hạn là hướng tới việc này. Vì vậy, thí sinh hãy bình tĩnh, tự tin, tin tưởng vào các chính sách thay đổi đó.

Tuy nhiên, khi có những thay đổi, nếu thí sinh không tìm hiểu kỹ sẽ có thể bị mất quyền lợi, ảnh hưởng tới kết quả xét tuyển.

Trong trường hợp giới hạn 10 nguyện vọng, tôi khuyên các em phải nghiên cứu, tìm hiểu thật kỹ về các trường mà mình có dự định xét tuyển, đặc biệt là các ngành, phương thức xét tuyển của trường đó để lựa chọn ra được 10 mã đăng ký. Các nguyện vọng được lựa chọn phải thực sự là phương án tối ưu, vừa đảm bảo sự yêu thích của mình, nhưng cũng tránh được rủi ro trượt tất cả nguyện vọng.

- Trân trọng cảm ơn ông đã chia sẻ!

Nguyễn Liên

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/gioi-han-10-nguyen-vong-dai-hoc-can-can-nhac-ky-co-lo-trinh-trien-khai-phu-hop-10405511.html