Dự thảo Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026 của Bộ GD&ĐT vừa công bố có nhiều điều chỉnh, trong đó có việc mỗi thí sinh chỉ được đăng kí tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các trường. Các nguyện vọng phải được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Điều này khác với những năm trước, thí sinh được phép đăng kí không giới hạn nguyện vọng.
Lí giải về điều này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho rằng, qua theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển những năm qua, Bộ GD&ĐT nhận thấy, thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%; thí sinh xét tuyển các đợt bổ sung chỉ chiếm hơn 1%.
Một số học sinh cho rằng, Bộ GD&ĐT nên điều chỉnh tăng số lượng nguyện vọng.
Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là rất thấp. Các trường ĐH cũng đề xuất giới hạn nguyện vọng và Bộ dự kiến điều chỉnh là nhằm tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển.
Ông Thảo cũng cho rằng, việc giới hạn nguyện vọng cũng đòi hỏi thí sinh phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, xác định ngành nghề phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân.
Tuy nhiên, sau khi Bộ GD&ĐT công bố dự thảo, nhiều ý kiến cho rằng, việc điều chỉnh cần có lộ trình và siết 10 nguyện vọng là quá ít.
Hoàng Anh, học sinh Trường THPT Kỳ Anh (Hà Tĩnh) cho biết, năm nay em dự định sẽ đăng ký khoảng 20-25 nguyện vọng cho các ngành. Việc rải nhiều nguyện vọng, theo Hoàng Anh là tăng cơ hội trúng tuyển cho học sinh, đặc biệt là những em không có điều kiện để học chứng chỉ ngoại ngữ, không tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực.
“10 nguyện vọng thí sinh gần như chỉ đặt được 1-2 trường yêu thích nhất để tăng cơ hội trúng tuyển. Do đó, nếu có thể, Bộ GD&ĐT cần điều chỉnh tăng khoảng 20 nguyện vọng sẽ hợp lí hơn”, Hoàng Anh nói.
Dương Lê Vy, học sinh lớp 12, THPT tại Hà Nội cho rằng, giới hạn 10 nguyện vọng là quyết định vô cùng bất lợi đối với thí sinh vì sẽ hạn chế cơ hội trúng tuyển ĐH. Việc điều chỉnh các quy định cần có lộ trình, không nên thay đổi đột ngột sát kỳ thi Tốt nghiệp THPT sẽ khiến học sinh cảm thấy căng thẳng, áp lực vì sẽ phải điều chỉnh kế hoạch thi cử, xét tuyển ĐH.
Lê Vy cũng có ý kiến điều chỉnh tăng số lượng nguyện vọng đăng ký tối đa của thí sinh từ 10 lên 20 nguyện vọng. Trong bối cảnh hiện nay, cấu trúc môn thi tốt nghiệp THPT có nhiều thay đổi, kéo theo sự đa dạng hóa các tổ hợp và phương thức xét tuyển. Việc tăng số lượng nguyện vọng là sự điều chỉnh cần thiết nhằm bảo đảm phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông mới, góp phần giảm áp lực tâm lý cho thí sinh và gia đình, đồng thời vẫn giữ vững tính khoa học, minh bạch và kỷ cương trong công tác tuyển sinh.
Các ý kiến cũng cho rằng, việc điều chỉnh tăng số lượng nguyện vọng đăng kí là phù hợp với nguyên tắc cơ bản trong tuyển sinh là “tạo cơ hội trúng tuyển cao nhất và bảo đảm quyền xác định thứ tự nguyện vọng ưu tiên của thí sinh”.
Bên cạnh đó, hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT hiện nay đã được đầu tư, nâng cấp, có khả năng xử lý dữ liệu lớn, do đó, việc giới hạn số lượng nguyện vọng ở mức quá thấp không chỉ chưa thực sự cần thiết về mặt kĩ thuật mà còn có thể gây áp lực tâm lý không cần thiết cho thí sinh khi phải lựa chọn trong bối cảnh nhiều phương thức xét tuyển ngày càng phức tạp.
Thí sinh phải tính toán cẩn thận hơn
Thầy Đào Tuấn Đạt, giảng viên ĐH Bách Khoa Hà Nội, Hiệu trưởng Trường THPT Anhxtanh (Hà Nội) ủng hộ việc siết số lượng nguyện vọng, thí sinh sẽ phải cân nhắc, tính toán một cách cẩn trọng hơn khi đăng kí.
Thầy Đạt cũng cho rằng, phần lớn thí sinh trúng tuyển tập trung ở các nguyện vọng ưu tiên cao, đặc biệt là các nguyện vọng 1-2-3. Các nguyện vọng được ưu tiên đặt số 1-2 phản ánh mức độ yêu thích ngành học còn các nguyện vọng xếp ở vị trí hàng chục thường mang tính dự phòng, thí sinh ít tìm hiểu một cách kĩ càng.
Khi các ngành yêu thích không trúng tuyển, thí sinh có thể chọn một ngành học “cho có” sẽ dẫn đến những hệ lụy như bỏ ngang, thi lại hoặc miễn cưỡng học ngành không yêu thích.
Mỗi học sinh được đăng kí 10 nguyện vọng là phù hợp vì năng lực chỉ có như thế để đăng kí. Khi đó, mỗi thí sinh sẽ chỉ chọn đăng ký 3-4 trường cho các khối ngành yêu thích.
"Điều quan trọng là thí sinh xác định được ngành học yêu thích để sắp xếp nguyện vọng phù hợp, trong đó có nguyện vọng cho trường top trên, top giữa và top dưới đảm bảo khoa học. Tránh lựa chọn các nguyện vọng ở cùng một mức ngang nhau", thầy Đạt nói.
Thầy Đạt cũng cho rằng, trong tuyển sinh ĐH năm 2026, Bộ GD&ĐT cần tính toán để mỗi thí sinh tăng cơ hội trúng tuyển 2-3 nguyện vọng thay vì chốt luôn 1 nguyện vọng như trước.
Sau khi có kết quả, thí sinh có thêm 1 tuần để cân nhắc, quyết định nhập học ở trường nào. Trong quá trình vừa học tập, ôn luyện thi, đăng kí nguyện vọng, học sinh sẽ bị rối, ít em chọn “một phát trúng ngay” do đó, cần có cơ chế để các em có sự lựa chọn.
Trao đổi trên báo chí, đại diện Đại học Kinh tế Quốc dân, TS Lê Anh Đức kiến nghị Bộ GD&ĐT cân nhắc nới số nguyện vọng tối đa lên mức 15-20. Theo TS Lê Anh Đức, mức này vẫn đảm bảo mục tiêu giảm tải cho hệ thống, đồng thời tạo điều kiện cho thí sinh lựa chọn nguyện vọng ở các ngành, trường khác nhau, đặc biệt trong bối cảnh không ít trường đang tuyển sinh rất nhiều mã ngành.
Hà Linh