Giới khoa học bác tin đồn về 'chu kỳ đại dịch'

2 giờ trướcBài gốc

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, video đăng trên Instagram liệt kê hàng loạt dịch bệnh lớn như SARS năm 2002, cúm lợn năm 2008, Ebola năm 2014, COVID-19 năm 2020 và virus Hanta năm 2026 nhằm chứng minh cho "chu kỳ" nói trên. Tuy nhiên, các chuyên gia dịch tễ học khẳng định không có bằng chứng khoa học nào cho thấy các đại dịch luôn xảy ra theo khoảng cách cố định 6 năm.

Theo nhà dịch tễ học Dicky Budiman thuộc Đại học Griffith, giới khoa học ước tính có khoảng 1,6 triệu loại virus tồn tại trong tự nhiên và khoảng 800.000 loại có khả năng gây dịch ở người. Tuy vậy, con người mới chỉ nghiên cứu kỹ một phần rất nhỏ trong số này.

Nhà dịch tễ học Dicky Budiman thuộc Đại học Griffith

Ông cho biết lịch sử các đại dịch hiện đại cho thấy khoảng cách giữa các đợt bùng phát rất khác nhau: SARS xuất hiện năm 2002, cúm H1N1 năm 2009, Hội chứng hô hấp vùng Trung Đông (MERS) năm 2012 và COVID-19 năm 2019. Ngoài ra còn có Ebola, Zika, cúm gia cầm hay virus Hanta xuất hiện ở nhiều thời điểm khác nhau mà không hề theo quy luật cố định. Theo chuyên gia này, việc lựa chọn có chủ đích một số mốc thời gian rồi bỏ qua các đợt dịch khác đã tạo ra cảm giác như tồn tại một "mô hình bí mật". Ông nhấn mạnh Ebola thực tế đã được phát hiện từ những năm 1970, trong khi virus Hanta đã được biết đến từ thập niên 1950–1970, chứ không phải mới xuất hiện gần đây.

Các chuyên gia cũng cảnh báo con người có xu hướng tâm lý tìm kiếm các mô hình trong những sự kiện ngẫu nhiên — hiện tượng được gọi là "apophenia", tức xu hướng nhìn thấy mối liên hệ dù không tồn tại quan hệ nhân quả rõ ràng.

Bên cạnh đó, giới khoa học khuyến cáo công chúng cần thận trọng với các thông tin liên quan đến dịch bệnh lan truyền trên mạng xã hội, bởi các thuyết âm mưu về đại dịch thường dễ gây hoang mang và bóp méo hiểu biết khoa học.

Theo các tài liệu lịch sử được đăng tải trên nền tảng khoa học ScienceDirect, các bệnh truyền nhiễm đã xuất hiện xuyên suốt lịch sử nhân loại, từ đại dịch Athens năm 430 trước Công nguyên cho tới dịch hạch Justinian năm 541 và nhiều đợt bùng phát lớn trong thời hiện đại.

Các chuyên gia cho rằng thay vì tin vào "chu kỳ đại dịch", điều quan trọng hơn là tăng cường giám sát dịch tễ, nghiên cứu virus và nâng cao năng lực y tế toàn cầu nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát các dịch bệnh mới trong tương lai.

Minh Hưởng/TTXVN

Nguồn Báo Thể Thao & Văn Hóa : https://thethaovanhoa.vn/gioi-khoa-hoc-bac-tin-don-ve-chu-ky-dai-dich-20260525155831528.htm