Giữ gìn chợ quê như giữ hồn làng Việt

một giờ trướcBài gốc

Những sản vật của người nông dân làm ra đều được đem ra chợ.

Trong nhịp sống hiện đại, nhiều chợ quê hôm nay đôi lúc trở nên thưa vắng, lặng lẽ hơn trước. Dẫu vậy, trong tâm thức người dân, hình ảnh chợ quê vẫn luôn mang một giá trị đặc biệt, như một phần hồn cốt của quê hương. Đơn cử trên vùng đất Quảng Xương (cũ), chợ quê từ lâu đã ăn sâu, bám rễ trong đời sống người dân. Những cái tên như chợ Ghép, chợ Trường, chợ Hội, chợ Quán, chợ Đình, chợ Mom, chợ Cống Trúc, chợ Lưu Vệ hay chợ Cây Trôi... đã in sâu trong ký ức của nhiều thế hệ người dân đồng bằng ven biển xứ Thanh, trở thành những dấu mốc thân thương gắn liền với đời sống và văn hóa làng quê.

Một số hình ảnh mộc mạc, thanh bình của chợ quê.

Mỗi phiên chợ quê mang một sắc thái riêng gắn với đặc trưng của từng vùng dân cư. Có chợ gần biển nên đậm hơi thở của những chuyến cá sớm mai; có chợ nằm giữa vùng đồng bằng với những gánh rau, thúng lạc, mớ cua, mớ tép đồng còn vương mùi bùn đất; cũng có những khu chợ nhỏ nép mình bên đình làng, bến nước, nơi người dân tụ họp sau mỗi buổi làm đồng. Chính sự mộc mạc ấy đã tạo nên nét văn hóa riêng của từng phiên chợ quê trên mỗi miền đất.

Ngày trước, người dân đi chợ không đơn thuần để mua bán hàng hóa. Chợ còn là nơi gặp gỡ, hỏi han chuyện mùa màng, chuyện học hành của con cháu, chuyện cưới xin, hiếu hỷ làng trên xóm dưới. Người bán quen mặt người mua; nhiều món hàng quê được trao đi không chỉ bằng sự mặc cả mà còn bằng sự thân tình, gắn bó. Vì thế, chợ quê từ lâu đã trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi lưu giữ nếp sống nghĩa tình của làng quê Việt Nam. Có những phiên chợ họp từ lúc trời còn chưa rõ mặt người, cũng có những khu chợ đông lên khi chiều muộn, lúc người dân đi làm đồng về, hay ngư dân trở về sau chuyến biển mưu sinh. Tiếng rao hàng, tiếng nói cười, tiếng mặc cả hòa cùng mùi thơm của quà quê đã tạo nên nhịp sống bình dị, thân thuộc của làng quê suốt bao đời.

Tuy nhiên, cùng với nhịp sống hiện đại, chợ quê cũng đang đứng trước nhiều đổi thay. Người trẻ vẫn đi chợ, nhưng thói quen mua bán đã khác trước khi ưu tiên sự nhanh gọn, tiện lợi và an toàn thực phẩm. Nhiều người đã quen với việc quét mã chuyển khoản, mua hàng online hay vào siêu thị mini thay vì xách làn ra chợ như trước đây. Trong khi đó, không ít tiểu thương ở chợ quê, nhất là những người lớn tuổi bán mớ rau, con cá, con tép đồng vẫn còn lúng túng với thanh toán điện tử. Nhiều chợ truyền thống cũng chưa được quy hoạch đồng bộ, điều kiện vệ sinh còn hạn chế, việc buôn bán nhỏ lẻ nên ngày càng khó cạnh tranh với các hình thức thương mại hiện đại.

Dẫu vậy, điều khiến chợ quê vẫn có chỗ đứng trong đời sống người dân chính là giá trị văn hóa và sự gắn kết cộng đồng mà khó nơi nào thay thế được. Ở đó vẫn còn những sản vật quê nhà, những món quà dân dã cùng câu chuyện mộc mạc của người dân sau một ngày lao động. Với nhiều người xa quê, ký ức về phiên chợ sớm, về tiếng rao quen thuộc hay mùi thơm của bánh quê vẫn luôn là một phần sâu đậm của tuổi thơ.

Một trong những tiêu chí xây dựng nông thôn mới hiện nay, nhiều địa phương đã quan tâm đầu tư nâng cấp, quy hoạch chợ truyền thống theo hướng văn minh, sạch đẹp hơn. Nhiều sản phẩm OCOP, nông sản địa phương được đưa vào chợ quê, góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa cho người dân. Một số nơi còn kết hợp chợ quê với phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá văn hóa bản địa, tạo thêm sức sống, sức hấp dẫn cho những phiên chợ truyền thống.

Có thể nói rằng: giữ chợ quê hôm nay không chỉ là giữ một nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là giữ gìn một không gian văn hóa đậm đà bản sắc của làng quê Việt Nam. Trong nhịp sống hiện đại, chợ quê có thể đổi thay để thích nghi với thời cuộc, nhưng những giá trị cốt lõi như tình làng nghĩa xóm, nếp sống cộng đồng và hồn cốt quê hương vẫn cần được trân trọng, bảo tồn. Để làm được điều ấy, rất cần sự chung tay của mỗi người dân, của chính quyền và cả cộng đồng trong việc gìn giữ, phát huy những nét đẹp truyền thống của chợ quê. Chỉ khi cùng nhau nâng niu và bảo vệ, những phiên chợ quê mới tiếp tục hiện diện như một phần ký ức, một nét văn hóa bền vững trong đời sống người Việt hôm nay và mai sau.

Lê Xuân Bính (CTV)

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/giu-gin-cho-que-nhu-giu-hon-lang-viet-43545.htm