Giữ hồn cốt Hồ Tây - nguyên tắc tạo nên giá trị và động lực phát triển

2 giờ trướcBài gốc

Giữ hồn cốt Hồ Tây - nguyên tắc tạo nên giá trị và động lực phát triển. Ảnh: AT.

Tuy nhiên, trước sức ép ngày càng lớn của quá trình đô thị hóa, khu vực này đang bộc lộ không ít hạn chế.

Yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng, mà quan trọng hơn là giữ gìn hồn cốt - yếu tố cốt lõi quyết định để hồ Tây phát triển bền vững, xứng tầm với vị thế vốn có.

Áp lực đô thị hóa và những khoảng trống

Khu vực ven hồ Tây từ lâu là điểm đến quen thuộc của người dân Hà Nội và du khách.

Với mặt nước rộng, không gian thoáng đãng cùng hệ thống di tích, làng nghề bao quanh, nơi đây hội tụ đầy đủ các yếu tố để trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa, nghỉ ngơi và trải nghiệm của đô thị. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, những lợi thế ấy chưa được phát huy tương xứng.

Một trong những vấn đề dễ nhận thấy là hạ tầng giao thông quanh hồ còn nhiều bất cập. Nhiều tuyến đường nhỏ hẹp, thiếu sự kết nối đồng bộ, gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động du lịch, dịch vụ cũng như tiếp cận cảnh quan.

Ghi nhận thực tế cho thấy, vào các khung giờ cao điểm, đặc biệt là buổi chiều và tối, khi lượng người đổ về đông, tình trạng ùn ứ cục bộ thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người dân và du khách.

Cùng với đó, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để dừng đỗ phương tiện, kinh doanh hàng quán vẫn diễn ra ở nhiều khu vực. Nhiều đoạn vỉa hè bị chiếm dụng, khiến người đi bộ không còn không gian di chuyển, buộc phải đi xuống lòng đường. Điều này không chỉ làm giảm mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Thực tế cho thấy, không ít người thường xuyên đến hồ Tây để dạo bộ, nhưng lại gặp nhiều bất tiện do không gian đi bộ bị thu hẹp. Trong khi đó, nhu cầu tận hưởng cảnh quan, nghỉ ngơi, vận động của người dân ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh đô thị thiếu không gian công cộng chất lượng.

Nguyên nhân của tình trạng này một phần xuất phát từ sự thiếu hụt các điểm đỗ xe. Anh Đặng Xuân Lộc (phường Tây Hồ) cho biết, nhiều người dù ý thức được quy định cấm dừng, đỗ nhưng vẫn vi phạm do không có lựa chọn khác. Việc thiếu bãi đỗ xe khiến những nhu cầu sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn, buộc người dân phải tìm giải pháp tạm thời.

Đáng chú ý, không gian ven hồ - lẽ ra phải là tài sản công cộng quý giá lại chưa được tổ chức thành một chỉnh thể liên tục. Các khu vực cảnh quan, dịch vụ còn rời rạc, thiếu điểm nhấn kiến trúc và hoạt động đặc sắc. Điều này khiến hồ Tây dù có nhiều lợi thế nhưng chưa tạo được sức hút đủ mạnh để giữ chân du khách lâu dài.

Phố đi bộ Trịnh Công Sơn là điểm đến được yêu thích. Ảnh: Phạm Hùng.

Những năm gần đây, một số sản phẩm du lịch đã hình thành như phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Đầm Sen, thung lũng hoa, các điểm dịch vụ ven hồ… Tuy nhiên, ghi nhận thực tế cho thấy, phần lớn vẫn mang tính đơn lẻ, thiếu sự kết nối và chiều sâu trải nghiệm. Các hoạt động chưa tạo thành chuỗi giá trị liên hoàn, khiến trải nghiệm của du khách còn phân tán.

Bên cạnh đó, sự kết nối giữa các điểm du lịch tâm linh quanh Hồ Tây, cũng như giữa hồ Tây với hồ Gươm và khu phố cổ - những trung tâm du lịch lớn của Hà Nội vẫn còn hạn chế. Việc thiếu liên kết khiến tiềm năng tổng thể của khu vực chưa được khai thác hiệu quả.

Không gian cảnh quan và môi trường - “nút thắt” cần tháo gỡ

Theo các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất khiến Hồ Tây chưa phát huy đúng tầm nằm ở cách tổ chức không gian cảnh quan. Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng, quy hoạch quanh hồ cần được tiếp cận theo hướng hiện đại, trong đó ưu tiên giảm thiểu phương tiện giao thông cơ giới tiếp cận sát mặt hồ, dành không gian cho người đi bộ và các hoạt động trải nghiệm.

Việc để phương tiện cơ giới tiếp cận quá gần không chỉ làm giảm giá trị cảnh quan mà còn khiến trải nghiệm của người dân trở nên hạn chế, khi việc ngắm hồ bị “đóng khung” qua cửa kính phương tiện. Ngược lại, nếu tổ chức hợp lý, với hệ thống giao thông ngầm, bãi đỗ xe hợp lý và các tuyến đi bộ, không gian hồ Tây có thể trở thành điểm đến hấp dẫn, mang tính biểu tượng.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cũng cho rằng, dù hồ Tây có sức hút lớn, nhưng hiện nay người đi bộ khó có thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp đó. Nguyên nhân là do thiếu các không gian quảng trường, bến cảnh quan, điểm dừng chân và chỗ đỗ xe. Không gian ngắm cảnh vì thế bị đứt đoạn, thiếu tính liên tục.

Một vấn đề quan trọng khác là chất lượng môi trường nước. Dù đã có nhiều giải pháp được triển khai, nhưng tình trạng ô nhiễm tại hồ Tây vẫn chưa được xử lý triệt để. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn trực tiếp làm suy giảm giá trị cảnh quan, giảm sức hấp dẫn của không gian công cộng ven hồ.

Trong bối cảnh Hà Nội ngày càng chịu áp lực về dân số, giao thông và môi trường, hồ Tây giữ vai trò như một “lá phổi xanh” của khu vực nội đô. Nếu không bảo vệ tốt, không gian này sẽ khó phát huy đầy đủ chức năng sinh thái cũng như giá trị văn hóa vốn có.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hồ Tây là không gian độc nhất, không thể thay thế. Vì vậy, mọi giải pháp phát triển cần dựa trên nguyên tắc tôn trọng và gia tăng giá trị tự nhiên, văn hóa, lịch sử tích lũy qua nhiều thế hệ.

Giữ hồn cốt - chìa khóa cho phát triển bền vững

Trước nhiều ý kiến cho rằng hồ Tây “giàu giá trị nhưng chưa mạnh sức hút”, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Hà Nội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long cho rằng cần nhìn nhận lại vấn đề một cách toàn diện.

Theo ông, hồ Tây không thiếu sức hút, mà điều còn thiếu là cách phát huy tương xứng với tiềm năng.

Đua thuyền rồng trên Hồ Tây. Ảnh: Phạm Hùng.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức khẳng định, sức hút của hồ Tây là rất lớn, cả trong quá khứ và hiện tại. Tuy nhiên, với một tiềm năng như vậy, yêu cầu phát triển cũng phải cao hơn. Đây là bài toán khó, bởi phải đồng thời giải quyết hai yêu cầu: Bảo tồn và phát triển.

Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, để có được diện mạo hồ Tây như ngày nay là kết quả của cả một quá trình nỗ lực lâu dài. Những công trình như đường Thanh Niên (trước đây là đường Cổ Ngư) hay hệ thống kè hồ đều là những quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng, thể hiện sự đánh đổi và lựa chọn không dễ dàng.

Từ thực tiễn đó, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt: Phát triển nhưng không được làm tổn hại đến hồ Tây. Nếu phát triển mà làm mất đi giá trị cốt lõi thì không còn ý nghĩa. Vì vậy, giữ gìn hồn cốt chính là điều kiện tiên quyết để tạo ra giá trị và động lực phát triển.

Ở góc độ tổ chức không gian, hồ Tây cần được định hình là nơi con người tìm đến sự thư thái. Điều này đòi hỏi hạn chế phương tiện cơ giới tiếp cận trực tiếp, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận cảnh quan một cách an toàn, thuận tiện.

Bên cạnh đó, mọi can thiệp cần hướng tới làm đẹp hơn, không làm biến dạng không gian. Việc phát triển du lịch, dịch vụ cần gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa, làng nghề và môi trường tự nhiên xung quanh hồ.

Đặc biệt, theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, mặt nước hồ Tây - “mặt gương” của không gian cần được giữ gìn trong sạch, trong lành. Đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến đời sống tinh thần của người dân, góp phần nuôi dưỡng bản sắc văn hóa của Thủ đô.

Trong quá trình triển khai các dự án, vai trò của các chuyên gia văn hóa, lịch sử, kiến trúc là hết sức quan trọng. Sự tham gia thực chất, với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết, sẽ giúp hạn chế những sai sót khó khắc phục.

Từ góc nhìn tổng thể, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chắc nhận định rằng, hồ Tây không thiếu tiềm năng để trở thành trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc của Hà Nội. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều đó, cần một chiến lược phát triển đồng bộ, từ quy hoạch không gian, tổ chức giao thông, bảo vệ môi trường đến xây dựng sản phẩm du lịch và tăng cường kết nối.

Quan trọng hơn, mọi giải pháp đều phải đặt trên nền tảng giữ gìn hồn cốt - giá trị cốt lõi làm nên bản sắc hồ Tây. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là điều kiện lâu dài để không gian đặc biệt này phát triển bền vững, góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội ngày càng văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Hà Nội có nhiều chuyên gia uy tín, am hiểu sâu sắc về văn hóa và lịch sử, sẵn sàng đóng góp bằng tâm huyết và tình yêu với Thủ đô. Việc huy động được nguồn lực trí tuệ này sẽ giúp hạn chế sai sót trong quá trình phát triển, bởi những sai lầm trong không gian như hồ Tây thường rất khó khắc phục.

Có thể thấy, câu chuyện của hồ Tây không phải là thiếu sức hút, mà là cách thức phát huy. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp, với mục tiêu xuyên suốt là giữ gìn và nâng tầm giá trị của một không gian đặc biệt của Thủ đô.

Thống Nhất

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/giu-hon-cot-ho-tay-nguyen-tac-tao-nen-gia-tri-va-dong-luc-phat-trien-739816.html