'Giữ hồn' nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

2 giờ trướcBài gốc

Nguyên liệu để làm giấy của người Mông Nậm Than thường là những thân cây tre, ngoài ra còn có thể sử dụng cây vầu, cây mây.

Sau khi hoàn thành khâu chuẩn bị nguyên liệu, bà con bắt đầu các công đoạn làm giấy, hoàn toàn bằng phương pháp thủ công.

Cây tre, cây vầu, cây mây được loại bỏ lá, cạo sạch lớp vỏ xanh bên ngoài rồi cắt thành từng đoạn ngắn.

Sau đó tỉ mỉ tách thành từng sợi nhỏ, mảnh để chuẩn bị cho quá trình nấu.

Nguyên liệu tiếp tục được bỏ vào nồi nấu kéo dài suốt nhiều giờ liền, sau đó để ủ trong khoảng 5 - 7 ngày.

Khi nấu, bà con thường rắc thêm ít tro bếp để tre nhừ nhanh hơn.

Ngoài ra, người làm giấy cũng phải canh lửa đều, tránh quá to hoặc quá nhỏ làm ảnh hưởng đến chất lượng.

Sau thời gian ủ, bà con vớt ra rửa sạch lớp tro bếp.

Tiếp đó là công đoạn giã, vò liên tục nhằm tách lấy phần bột giấy.

Quá trình này được lặp lại nhiều lần. Những nhịp chày đều tay làm tơi sợi tre thành dạng bột.

Người làm nghề tiếp tục vò, chắt lọc để thu được phần bột giấy mịn.

Dây nếp được kết hợp trong quá trình vò. Đây là "bí quyết" riêng của người Mông, giúp tăng độ kết dính cho sản phẩm.

Theo những người làm giấy lâu năm, dây nếp là nguyên liệu không thể thiếu, giúp tăng độ kết dính tự nhiên cho giấy.

Khâu cuối cùng là tráng giấy, đây là khâu khá khó vì đòi hỏi người tráng phải có kinh nghiệm.

Bà con sử dụng khung căng vải mỏng, đặt ngang, rồi dùng muôi múc bột giấy dàn đều trên bề mặt. Nước theo đó chảy xuống, giữ lại lớp bột mịn trên mặt vải. Nếu thao tác không đều tay, tờ giấy sẽ bị chỗ dày, chỗ mỏng, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Khi bột giấy đã dàn đều, bà con để phơi giấy cho khô. Nếu ngày nắng, giấy sẽ khô trong khoảng 2 - 3 tiếng; còn ngày mưa thì khoảng 2 - 3 ngày.

Khi giấy khô, bà con gỡ mép giấy trước, sau đó lột cả tờ giấy lên.

Những tờ giấy màu trắng ngà, mịn và bền, kết tinh từ công sức và tri thức truyền đời của người Mông Nậm Than.

Quy trình làm giấy thủ công của người Mông ở thôn Nậm Than được thực hiện công phu, qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo của người làm nghề.