Giữ hồn trà đạo trong nhịp sống mới
Trà không đơn thuần là thức uống mà đã trở thành nét văn hóa bao đời gắn bó mật thiết với người dân tỉnh Thái Nguyên.
Mặc dù không phải vùng chè cổ, nhưng với lịch sử gần 100 năm và ưu đãi từ thiên nhiên, mỗi tiểu vùng khí hậu, thổ nhưỡng tại đây đã tạo nên những hương vị trà đặc trưng gắn liền với cảnh quan, nếp sống và những câu chuyện của từng địa danh.
Vùng chè trung du cổ ở xã Tân Cương, Thái Nguyên
Những năm gần đây, tư duy người làm trà chuyển dịch mạnh mẽ, họ biết "thổi hồn" vào từng búp chè qua những câu chuyện lịch sử với các dòng trà như "Diên Hồng trà", "Khổng Tước Nương trà" hay thông điệp kết nối tâm hồn từ "Tri âm trà" gợi nhắc những dấu ấn lịch sử và văn hóa.
Mỗi sản phẩm từ cây chè giờ đây đã trở thành một thông điệp, qua đó giúp người tiêu dùng không chỉ dừng ở việc thưởng thức hương vị mà còn tiếp cận câu chuyện để cảm nhận trọn vẹn giá trị tài nguyên bản địa sâu sắc.
Việc thưởng trà Thái Nguyên cũng dần được định hình thành một nghệ thuật tinh tế, đòi hỏi sự chậm rãi qua 3 lần nước: nước đầu vị chát, nước thứ hai bắt đầu ngọt và đến nước thứ ba thì hậu vị mới sâu lắng.
Các mô hình du lịch trải nghiệm cũng dần ra đời, đây là nơi du khách không chỉ uống mà còn trực tiếp tham gia pha trà, lắng nghe những câu chuyện mùa vụ ngay giữa không gian đồi chè xanh mát.
Bên cạnh trải nghiệm trực tiếp, công cuộc chuyển đổi số đóng vai trò quan trọng khi các cơ sở sản xuất chủ động xây dựng nội dung số, gắn mã truy xuất nguồn gốc.
Văn hóa trà đạo không chỉ dừng ở việc thưởng trà mà qua đó để tiếp cận câu chuyện mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa
Nhờ đó, khách hàng đến không chỉ mua sản phẩm mà còn tìm kiếm trải nghiệm, giúp kết nối tâm huyết người làm trà với cảm xúc người thưởng trà, từ đó góp phần gia tăng giá trị kinh tế bền vững cho địa phương.
Hiện nay, tỉnh Thái Nguyên đang tập trung xây dựng lộ trình nâng tầm thương hiệu lên thành giá trị văn hóa đích thực thông qua việc tập huấn nghệ thuật thưởng trà, kỹ năng kể chuyện và ứng dụng công nghệ.
Với cách tiếp cận này, trà không còn bị "đồng hóa" như các sản phẩm thông thường mà đã trở thành "đại sứ văn hóa", biến chén trà thường ngày trở thành một hành trình trải nghiệm từ vị giác đến tâm hồn.
Mục tiêu tỉ đô từ cây chè
Thái Nguyên hiện là địa phương có diện tích, năng suất, sản lượng và thu nhập từ cây chè cao bậc nhất cả nước. Sau khi hợp nhất Thái Nguyên và Bắc Kạn, tỉnh có gần 24.000ha chè, trong đó 23.000ha cho sản phẩm với năng suất bình quân 180 tạ/ha. Toàn tỉnh hiện có 207 sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP từ 3 - 5 sao, khẳng định vững chắc vị thế của thương hiệu trà Thái Nguyên trên thị trường.
Toàn tỉnh có 207 sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP từ 3 - 5 sao
Dù có tiềm năng lớn, ngành chè vẫn đối mặt với thực trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nông hộ chiếm tỷ lệ lớn và việc ứng dụng khoa học công nghệ còn hạn chế. Nhận diện rõ thách thức này, tỉnh xác định phải nâng cao giá trị cây chè, trọng tâm gắn với chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển mạnh mẽ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.
Theo định hướng mới, Thái Nguyên tập trung xây dựng vùng chè an toàn, đạt chuẩn VietGAP và hữu cơ quốc tế để phát triển thương hiệu, quảng bá sản phẩm ra thị trường thế giới.
Với chính sách mới, người dân vùng chè kỳ vọng sản xuất bền vững hơn, đưa được sản phẩm vào các thị trường khó tính, đồng thời mở ra cơ hội lớn để kết nối du lịch trải nghiệm và gia tăng nguồn thu nhập.
Tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng giá trị sản phẩm từ chè đạt 25 nghìn tỉ đồng, tương đương hơn 1 tỉ USD, khẳng định tầm vóc cây chè.
Đồi chè Cầu Đá mệnh danh là đồi chè đẹp bậc nhất ở Thái Nguyên
Trong giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh dự kiến dành hơn 500 tỉ đồng hỗ trợ phát triển với các chính sách cụ thể: hỗ trợ 100% kinh phí giống, 70% kinh phí phân bón, hỗ trợ chứng nhận VietGAP, hữu cơ, hệ thống tưới tiết kiệm thông minh và đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ.
Ngoài sản xuất, Thái Nguyên định hướng gắn phát triển chè với du lịch cộng đồng và sinh thái tại các vùng nổi tiếng như Tân Cương, Cầu Đá. Mô hình du lịch trà giúp du khách tham quan nương chè, trải nghiệm sao chè, thưởng thức trà ngay tại đồi, tạo thêm thu nhập cho người dân.
Những chính sách này được kỳ vọng sẽ trở thành cú hích quan trọng, tạo động lực nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và giúp người dân gắn bó bền vững với cây chè.
NGUYỄN HOÀN