Giữ kỷ cương thị trường số: Nền tảng cho thương mại điện tử phát triển bền vững

2 giờ trướcBài gốc

Thương mại điện tử: Dòng chảy mới của nền kinh tế số

Lực lượng QLTT TP Cần Thơ phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra nguồn hàng phục vụ Tết Bính Ngọ 2026 tại hệ thống siêu thị lớn của thành phố.

Mỗi dịp Tết đến Xuân về, nhịp mua sắm trực tuyến lại thêm rộn ràng. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể tiếp cận hàng triệu sản phẩm, từ nhu yếu phẩm hằng ngày đến hàng hóa cao cấp, hàng nhập khẩu. Thương mại điện tử không còn là “kênh bổ trợ”, mà đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống kinh tế xã hội, tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng và phương thức kinh doanh.

Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh đồng hành cùng NSND Trọng Trinh trong phiên livestream “Sức sống hàng Việt” diễn ra sáng 06/02/2026 tại 62 Tràng Tiền - Hà Nội. Cục trưởng Trần Hữu Linh cho biết: Sức sống hàng Việt là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy, quảng bá sản phẩm sản xuất trong nước và đưa hàng Việt đến gần hơn với người tiêu dùng.

Theo các báo cáo chuyên ngành, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 31 tỷ USD, chiếm khoảng 10-11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, doanh thu bán lẻ trực tuyến đạt hơn 202 nghìn tỷ đồng, tăng trên 40% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng này phản ánh rõ sức bật của nền kinh tế số trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.

Đáng chú ý, các nền tảng thương mại điện tử lớn nhất hiện nay ghi nhận tổng doanh thu hơn 15 tỷ USD, cho thấy sự dịch chuyển rõ nét trong hành vi tiêu dùng. Mua sắm trực tuyến không còn giới hạn ở các đô thị lớn mà đã lan tỏa tới vùng nông thôn, miền núi, nơi thương mại điện tử trở thành “cây cầu” kết nối sản xuất với thị trường, rút ngắn khoảng cách địa lý.

Tuy nhiên, phía sau những con số ấn tượng ấy là một thực tế không thể bỏ qua: khi giao dịch tăng nhanh, rủi ro cũng gia tăng theo cấp số nhân. Không gian mạng, nơi mọi hoạt động diễn ra nhanh và ẩn danh, đã trở thành “địa bàn mới” của hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật.

Quản lý thị trường trên không gian số: Thách thức lớn, trách nhiệm lớn

Nếu như trước đây, quản lý thị trường gắn với cửa hàng, kho bãi, quầy kệ hữu hình, thì ngày nay, “mặt trận” đã dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian mạng. Mỗi tài khoản bán hàng, mỗi gian hàng trực tuyến đều có thể là một chủ thể kinh doanh, nhưng không phải lúc nào cũng minh bạch về danh tính, nguồn gốc hàng hóa và nghĩa vụ pháp lý.

Năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã xử lý hơn 23.000 vụ vi phạm, trong đó tỷ lệ đáng kể liên quan đến hoạt động kinh doanh trên thương mại điện tử. Tổng số tiền xử phạt lên tới hàng trăm tỷ đồng, cùng giá trị lớn hàng hóa vi phạm bị thu giữ, tiêu hủy. Những con số này cho thấy mức độ phức tạp của thị trường số và áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý.

Thực tế kiểm tra cho thấy, vi phạm trên thương mại điện tử không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tinh vi về phương thức. Trong tổng số các vụ việc được phát hiện, nhóm hành vi buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chiếm khoảng 35%; hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ chiếm trên 30%; còn lại là vi phạm về nhãn hàng hóa, quảng cáo sai sự thật và điều kiện lưu thông hàng hóa.

Đáng chú ý, nhiều vụ việc có giá trị không lớn nhưng tần suất lặp lại cao, trải rộng trên nhiều địa bàn. Một số đối tượng lợi dụng chính sách giao hàng nhanh, thanh toán điện tử và mạng lưới logistics phát triển để chia nhỏ hàng hóa, phân tán kho chứa, khiến việc truy vết nguồn gốc gặp nhiều khó khăn. Theo thống kê, riêng lĩnh vực mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và thời trang đã chiếm tới gần 60% tổng số vụ vi phạm được phát hiện trên các sàn thương mại điện tử trong năm qua.

NSND Trọng Trinh thưởng thức, giới thiệu đặc sản Trà Hương Quê của HTX Nông sản Phú Lương trong phiên livestream “Sức sống hàng Việt” diễn ra sáng 06/02/2026 tại 62 Tràng Tiền - Hà Nội.

Những phiên livestream có sự đồng hành của các nghệ sĩ Việt giúp người tiêu dùng có thêm thông tin, niềm tin khi lựa chọn hàng Việt.

Không gian số cũng làm mờ ranh giới địa lý trong quản lý thị trường. Một gian hàng có thể đăng ký tại địa phương này nhưng kho hàng, điểm giao nhận lại ở địa phương khác, thậm chí liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố. Điều này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, liên địa phương chặt chẽ hơn, từ quản lý thị trường, công an, hải quan đến chính quyền cơ sở.

“Lá chắn” pháp lý và công nghệ cho thị trường điện tử

Để quản lý hiệu quả thương mại điện tử, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của riêng một lực lượng. “Lá chắn” cho thị trường số được hình thành từ sự kết hợp giữa khung pháp lý ngày càng hoàn thiện và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Năm 2025, nhiều quy định pháp luật liên quan đến thương mại điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng, chống gian lận đã được rà soát, bổ sung theo hướng chặt chẽ hơn. Trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử, người bán và các bên trung gian được quy định rõ ràng hơn, tạo hành lang pháp lý cho việc xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao tính răn đe.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức phiên livestream kết nối tiêu thụ gạo ST25 trong khuôn khổ Tuần lễ Nông sản Việt 2025, với sự tham gia của NSND Tự Long, MC Mai Phương, thu hút lượng tương tác và mua hàng rất lớn từ người tiêu dùng.

Cùng với đó, công nghệ đang trở thành “cánh tay nối dài” của lực lượng quản lý. Việc ứng dụng phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo cho phép phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, nhận diện gian hàng có nguy cơ vi phạm ngay từ khâu quảng cáo, niêm yết sản phẩm. Trong bối cảnh hàng triệu sản phẩm được đăng bán mỗi ngày, đây là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý.

Nhiều nền tảng thương mại điện tử cũng đã chủ động phối hợp với cơ quan chức năng, tăng cường kiểm duyệt, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm và xác minh danh tính người bán. Sự đồng hành này góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, nơi lợi ích không chỉ được đo bằng doanh thu, mà còn bằng uy tín và niềm tin của thị trường.

Một thị trường thương mại điện tử minh bạch không thể được xây dựng chỉ bằng chế tài. Đó là kết quả của sự cộng hưởng trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Thực tiễn cho thấy, khi công tác quản lý được triển khai quyết liệt, có trọng tâm, thị trường có xu hướng tự điều chỉnh. Nhiều gian hàng chủ động bổ sung hồ sơ pháp lý, minh bạch thông tin sản phẩm; các hành vi vi phạm dần bị thu hẹp “đất sống”. Điều này khẳng định vai trò điều tiết tích cực của quản lý thị trường, không chỉ nhằm xử lý sai phạm, mà còn định hình chuẩn mực kinh doanh trên không gian số.

Trong năm 2026, thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục bước vào giai đoạn phát triển sâu, không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn đòi hỏi cao hơn về chất lượng và kỷ cương thị trường.

Quản lý thị trường trên thương mại điện tử vì thế không đơn thuần là câu chuyện xử phạt hay thu giữ hàng hóa vi phạm. Đó là quá trình kiến tạo một không gian mua bán minh bạch, nơi quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc có điều kiện phát triển, và ngân sách Nhà nước được bảo đảm từ những dòng tiền rõ ràng, minh bạch.

“Lá chắn” ấy được hình thành từ pháp luật, công nghệ, trách nhiệm xã hội và sự đồng hành của cả hệ thống. Khi kỷ cương được giữ vững, niềm tin sẽ được bồi đắp từng ngày. Và khi niềm tin đủ lớn, thương mại điện tử không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn trở thành nền tảng bền vững cho kinh tế số Việt Nam vươn xa, như một mùa Xuân lan tỏa dài lâu, không chỉ trong nhịp mua sắm đầu năm, mà trong cả hành trình phát triển phía trước.

Thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 vượt mốc 30 tỷ USD, trở thành động lực quan trọng của kinh tế số. Cùng với sự bùng nổ ấy là nguy cơ gia tăng hàng giả, gian lận và vi phạm trên không gian mạng. Trong bối cảnh đó, quản lý thị trường giữ vai trò “lá chắn” bảo vệ niềm tin, thiết lập kỷ cương và chuẩn mực kinh doanh. Sự kết hợp giữa pháp luật ngày càng hoàn thiện và ứng dụng công nghệ hiện đại đang góp phần làm minh bạch thị trường, bảo vệ người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Khi kỷ cương được giữ vững, thương mại điện tử sẽ phát triển bền vững, trở thành nền tảng dài lâu cho kinh tế số Việt Nam.

Nguyễn Duyên

Nguồn Kiểm Toán : http://baokiemtoan.vn/giu-ky-cuong-thi-truong-so-nen-tang-cho-thuong-mai-dien-tu-phat-trien-ben-vung-46158.html