Giữ lửa tình làng từ những vụ việc nhỏ

5 giờ trướcBài gốc

Ông Vũ Đăng Chúc, Tổ trưởng Tổ hòa giải số 1, thôn Tảo Khê, xã Hồng Sơn (Hà Nội)

Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và tháo gỡ kịp thời, những mâu thuẫn “lông gà, vỏ tỏi” ấy có thể âm ỉ, tích tụ, dần trở thành nguyên nhân gây mất đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Trong bối cảnh đó, vai trò của hòa giải viên cơ sở trở thành “chốt chặn” quan trọng, góp phần giữ gìn sự yên ổn của làng quê.

Không rườm rà, câu nệ, ông Vũ Đăng Chúc (SN 1959), Tổ trưởng tổ hòa giải số 1, thôn Tảo Khê, xã Hồng Sơn (Hà Nội) bắt đầu câu chuyện về công việc mà ông đã gắn bó từ năm 2021 đến nay. Với ông, làm hòa giải không chỉ là xử lý mâu thuẫn cụ thể, mà còn là công việc “giữ lửa” cho tình làng, nghĩa xóm – thứ vốn được xem là nền tảng bền vững của đời sống nông thôn.

Theo ông Vũ Đăng Chúc, đặc thù ở nông thôn là các vụ việc hòa giải thường bắt nguồn từ những va chạm rất đời thường. Có những mâu thuẫn phát sinh chỉ vì con gà sang bới vườn rau nhà hàng xóm, trâu bò làm hỏng hoa màu, hay chuyện ranh giới ao vườn chưa được thống nhất rõ ràng. Những vụ việc này tuy nhỏ, nhưng nếu không được giải quyết khéo léo, dễ tạo tâm lý bức xúc, nghi kỵ lẫn nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến sự đoàn kết trong thôn xóm.

Trong số các dạng vụ việc mà tổ hòa giải thường xuyên tiếp nhận, theo ông Vũ Đăng Chúc, tranh chấp đất đai là nhóm vụ việc phức tạp và khó giải quyết nhất. Ở nông thôn hiện nay, khi giá đất ngày càng tăng, đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn là tài sản có giá trị lớn, liên quan trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của từng gia đình, dòng họ. Chính vì vậy, các tranh chấp đất đai thường gay gắt, kéo dài và dễ phát sinh khiếu kiện vượt cấp nếu không được tháo gỡ từ sớm.

Ông Vũ Đăng Chúc kể lại một vụ việc điển hình liên quan đến tranh chấp đất đai trong nội bộ gia đình, dòng tộc. Đó là mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình ông V.H về quyền sử dụng đất nhà thờ họ. Mảnh đất vốn là đất tổ nghiệp, gắn liền với truyền thống thờ cúng tổ tiên của cả dòng họ. Tuy nhiên, có một thành viên trong gia đình đã bỏ tiền mua lại toàn bộ diện tích đất này, đứng tên quyền sử dụng đất hợp pháp và sau đó không cho các thành viên khác trong dòng họ vào thờ cúng. Vụ việc từng được hòa giải ở cấp thôn nhưng không đạt kết quả, buộc phải chuyển lên UBND xã xem xét giải quyết. Khi nắm được thông tin, ông Vũ Đăng Chúc cùng các thành viên tổ hòa giải đã chủ động tiếp cận từng bên trong gia đình, lắng nghe ý kiến, tâm tư của các thành viên liên quan.

Về lý, người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoàn toàn có quyền định đoạt. Nhưng về tình, đây là đất tổ nghiệp, là nơi gắn bó với đời sống tâm linh của cả dòng họ. Việc để các thành viên trong gia đình đến thắp hương, cúng bái là nét văn hóa, là đạo lý từ xưa đến nay. Trên cơ sở phân tích hài hòa giữa cái lý và cái tình, các bên cuối cùng đã đi đến thống nhất chung tại nhà văn hóa thôn, chấm dứt việc khiếu kiện, giữ được sự yên ấm trong gia đình và dòng tộc.

Bên cạnh tranh chấp đất đai, một dạng vụ việc khác mà tổ hòa giải thường xuyên phải xử lý là các mâu thuẫn gia đình. Đây là nhóm vụ việc nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến tình cảm, quyền lợi giữa các thành viên trong gia đình, vợ chồng, cha mẹ – con cái. Theo ông Vũ Đăng Chúc, với những vụ việc này, hòa giải viên không thể áp dụng máy móc quy định pháp luật, mà cần sự mềm dẻo, khéo léo trong cách tiếp cận, phân tích để vừa đảm bảo quyền lợi hợp pháp, vừa giữ gìn đạo lý gia đình. Ngoài ra, các xích mích nhỏ trong sinh hoạt cộng đồng cũng là dạng vụ việc khá phổ biến ở địa phương. Với những vụ việc này, theo ông Chúc, cách làm hiệu quả nhất là gặp gỡ trực tiếp, nhắc nhở nhẹ nhàng, phân tích phải trái để các bên hiểu và tự điều chỉnh hành vi.

Không chỉ làm tốt công tác hòa giải, ông Vũ Đăng Chúc và các thành viên tổ hòa giải còn tích cực phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Gần đây, trước thềm bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, các hòa giải viên đã được tham gia tập huấn, học tập các quy định pháp luật về bầu cử. Trên cơ sở đó, tổ hòa giải tăng cường nắm bắt tình hình ở cơ sở, kịp thời phát hiện những vấn đề nổi cộm, đồng thời tuyên truyền tới người dân thông qua nhiều hình thức như loa truyền thanh, sinh hoạt tại nhà văn hóa thôn nhằm cùng chính quyền đảm bảo ngày bầu cử được diễn ra tốt đẹp, trở thành ngày hội của toàn dân...

Minh Dương

Nguồn PL&XH : https://phapluatxahoi.kinhtedothi.vn/giu-lua-tinh-lang-tu-nhung-vu-viec-nho-442995.html