Giữ nhịp ASEAN trong thế giới biến động

3 giờ trướcBài gốc

Bước sang năm 2026, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã chính thức khép lại một giai đoạn quan trọng trong tiến trình xây dựng Cộng đồng, đồng thời mở ra giai đoạn phát triển mới, hướng đến Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 với mục tiêu bao trùm: “tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm”. Trong bức tranh chuyển tiếp đó, năm 2025 mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ với ASEAN, mà còn với Việt Nam.

Tổng Bí thư Tô Lâm và phu nhân cùng Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hour và phu nhân thực hiện nghi thức cắt bánh kỷ niệm 30 năm Việt Nam gia nhập ASEAN. Ảnh: TTXVN

Ba thập kỷ đồng hành cùng ASEAN đã đánh dấu sự chuyển biến sâu sắc trong vị thế, vai trò và đóng góp của Việt Nam đối với khu vực. Từ một thành viên mới gia nhập, Việt Nam đã dần trở thành một nhân tố năng động, chủ động và có khả năng đóng góp quan trọng vào tiến trình xây dựng một cộng đồng ASEAN đoàn kết, thịnh vượng và có tiếng nói trên trường quốc tế.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các lãnh đạo ASEAN, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) và Trung Quốc chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị cấp cao ASEAN - GCC - Trung Quốc. Ảnh: TTXVN

Một năm bản lề của ASEAN và khu vực

Năm 2025 khép lại trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á tiếp tục đứng trước nhiều biến động. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt; các xung đột địa chính trị bên ngoài khu vực vẫn tạo ra những hệ lụy lan tỏa; trong khi nội tại ASEAN phải đối diện với yêu cầu nâng cao năng lực tự cường, thu hẹp khoảng cách phát triển và thích ứng với những chuyển dịch lớn của kinh tế toàn cầu.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Phiên họp Ban Chấp hành Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 46 (AIPA-46). Ảnh: Phạm Thắng

Chính trong hoàn cảnh đó, vai trò của từng quốc gia thành viên được nhìn nhận không chỉ qua lợi ích riêng lẻ, mà qua mức độ đóng góp vào sự gắn kết nội khối và khả năng giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN. Các đánh giá quốc tế cho rằng, năm 2025 đã trở thành phép thử đối với năng lực điều phối, đồng thuận và thích ứng của ASEAN, và cũng là dịp để vai trò của các thành viên, trong đó có Việt Nam, được nhìn nhận rõ nét hơn.

Từ hội nhập đến đồng kiến tạo

Khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam bước vào một môi trường hợp tác khu vực còn mới mẻ, trong bối cảnh quốc tế và trong nước đều đang chuyển động mạnh mẽ. Sau 30 năm, nhiều học giả khu vực nhận định Việt Nam đã hoàn tất một quá trình chuyển đổi quan trọng: từ “người tham gia” sang “người đồng kiến tạo” trong ASEAN.

Dấu ấn của Việt Nam trong năm 2025 không nằm ở những tuyên bố mang tính đột phá, mà thể hiện ở sự kiên trì với các nguyên tắc nền tảng của ASEAN: đồng thuận, bao trùm, tôn trọng luật pháp quốc tế và đối thoại hòa bình. Trong các vấn đề khu vực nhạy cảm, cách tiếp cận của Việt Nam được đánh giá là nhất quán, thận trọng nhưng không thụ động, góp phần duy trì không gian hợp tác và hạn chế nguy cơ chia rẽ trong nội khối.

“Việt Nam nổi bật là một trong những quốc gia kiên định bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Thông qua đường lối ngoại giao cân bằng và cách tiếp cận linh hoạt, Việt Nam góp phần duy trì ổn định khu vực trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt giữa các nước lớn”.

Đại sứ Malaysia tại Việt Nam Dato' Tan Yang Thai

Đóng góp vào ổn định và vai trò trung tâm của ASEAN

Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp, nhiều phân tích quốc tế cho rằng đóng góp quan trọng của Việt Nam đối với ASEAN trong năm 2025 là việc củng cố vai trò trung tâm của khối trong cấu trúc khu vực. Thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, Việt Nam ủng hộ cách tiếp cận dựa trên luật lệ, đối thoại và xây dựng lòng tin, coi đây là nền tảng lâu dài cho hòa bình và ổn định.

Cách tiếp cận này không phải lúc nào cũng mang lại kết quả nhanh chóng, song lại được xem là phù hợp với đặc thù của ASEAN, một cộng đồng đa dạng về thể chế, lợi ích và mức độ phát triển. Trong các thảo luận về định hướng sau 2025, Việt Nam được nhìn nhận là quốc gia nhấn mạnh nhu cầu duy trì đoàn kết nội khối như điều kiện tiên quyết để ASEAN không bị cuốn vào các vòng xoáy cạnh tranh bên ngoài.

Vai trò ngày càng rõ nét trong hợp tác kinh tế

Bên cạnh trụ cột chính trị - an ninh, năm 2025 cũng là thời điểm ASEAN tổng kết nhiều nỗ lực thúc đẩy hội nhập kinh tế. Trong các phân tích của truyền thông và giới nghiên cứu quốc tế, Việt Nam nổi lên như một trong những nền kinh tế năng động, có khả năng kết nối ASEAN với các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.

“Với dân số hơn 100 triệu người, lớn thứ ba trong ASEAN, cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, Việt Nam đã trở thành một quốc gia đóng góp quan trọng vào GDP khu vực và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững khu vực”.

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn

Việt Nam không chỉ là điểm đến sản xuất và đầu tư, mà còn được ghi nhận là thành viên tích cực thúc đẩy thực thi các cam kết kinh tế chung của ASEAN. Kinh nghiệm hội nhập sâu rộng, tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, cùng nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh được xem là những đóng góp thực chất của Việt Nam vào mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh chung của ASEAN.

Trong năm bản lề 2025, khi ASEAN đặt nền móng cho các khuôn khổ hợp tác mới về kinh tế số, phát triển bền vững và chuyển đổi xanh, Việt Nam được nhìn nhận là một trong những quốc gia sẵn sàng tham gia và thử nghiệm các mô hình hợp tác mới, góp phần làm phong phú thêm chương trình nghị sự chung.

Một hành trình hội nhập có chiều sâu

Trong chặng đường 30 năm, các đánh giá quốc tế đều cho rằng tiến trình hội nhập ASEAN của Việt Nam không chỉ là sự mở rộng quan hệ đối ngoại, mà còn là quá trình điều chỉnh tư duy và phương thức tham gia vào các vấn đề khu vực. Từ chỗ ưu tiên thích nghi, Việt Nam ngày càng chủ động đề xuất và tham gia định hình các ưu tiên chung, đặc biệt trong các vấn đề dài hạn như thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng cường kết nối và nâng cao năng lực thể chế của ASEAN.

Lễ thượng cờ ASEAN nhân dịp kỷ niệm 30 năm Việt Nam tham gia ASEAN (28/7/1995 - 28/7/2025) và 58 năm ngày Thành lập ASEAN (8/8/1967 - 8/8/2025). Ảnh: TTXVN

“Vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong ASEAN càng được thể hiện rõ qua các nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN năm 1998, 2010 và 2020. Mỗi nhiệm kỳ Chủ tịch này đều ghi dấu ấn bằng những thành tựu đáng kể và đã định hình ASEAN một cách cơ bản”, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh.

Vì vậy, năm 2025 được nhiều học giả xem là thời điểm Việt Nam “tự nhìn lại” vai trò của mình trong ASEAN: không phải để khẳng định vị thế, mà để xác định rõ hơn trách nhiệm trong giai đoạn phát triển mới của khối.

ASEAN sau 2025 và vai trò tiếp nối của Việt Nam

Bước sang năm 2026, ASEAN đứng trước câu hỏi lớn: làm thế nào để duy trì động lực hợp tác trong một thế giới nhiều bất định, đồng thời giữ vững bản sắc và vai trò trung tâm của mình. Với Việt Nam, câu hỏi đó gắn liền với việc tiếp tục phát huy những kinh nghiệm đã tích lũy trong ba thập kỷ hội nhập.

Các nhà phân tích cho rằng, thế mạnh của Việt Nam trong ASEAN nằm ở khả năng kết nối, cân bằng và xây dựng đồng thuận. Trong bối cảnh ASEAN cần những nhân tố “giữ nhịp” cho hợp tác khu vực, vai trò này của Việt Nam được xem là phù hợp và có giá trị lâu dài.

Một chặng đường, một triển vọng

Từ dấu mốc gia nhập ASEAN năm 1995 đến năm bản lề 2025, Việt Nam đã vượt qua nhiều giai đoạn thử thách để trở thành một thành viên năng động, trung tâm trong hợp tác khu vực. Với các đóng góp quan trọng trong an ninh, kinh tế và phát triển bền vững, Việt Nam không chỉ từng bước khẳng định mình như một thành viên có trách nhiệm, gắn bó với lợi ích chung của khu vực mà còn góp phần nâng cao vị thế của khu vực trên bản đồ thế giới.

Việt Nam, với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng và hiệu quả, đã góp phần tăng cường năng lực tổng thể, khả năng kết nối nội khối và vị thế toàn cầu của ASEAN.

Vai trò và đóng góp của Việt Nam trong ASEAN, vì thế, chính là nền tảng cho hành trình phía trước. Trong bối cảnh năm 2026 đánh dấu cả những thách thức mới lẫn cơ hội lịch sử, Việt Nam và ASEAN đang cùng nhau bước vào một giai đoạn sâu rộng hơn của hội nhập và hợp tác, hướng tới một Đông Nam Á hòa bình, thịnh vượng và tự cường hơn.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/giu-nhip-asean-trong-the-gioi-bien-dong-10402393.html