Giữ nhịp tim cho người lạ: Chuyện nghề ở phòng hồi sức tích cực

5 giờ trướcBài gốc

Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU) - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương hiện đang điều trị 73 bệnh nhân nặng. Kế hoạch mở rộng quy mô lên 100 giường bệnh đã có từ năm 2025, nhưng đành gác lại vì bài toán nhân lực.

Ở nơi ranh giới sống - chết được tính bằng giây ấy, hơn 100 nhân viên y tế đang xoay xở trong vòng quay 3 ca, đối mặt với hàng nghìn ca bệnh phức tạp mỗi năm.

"Đứng suốt, làm suốt" ở nơi kén người

Bước qua cánh cửa kính cách ly của Trung tâm Hồi sức tích cực, thứ bủa vây lấy người ta không chỉ là tiếng "bíp bíp..." đơn điệu của hệ thống monitor chằng chịt, mà còn là mùi hóa chất khử khuẩn đặc quánh đến ngột ngạt.

Trên giường bệnh là những cơ thể bất động, cắm đầy ống truyền, ống thở. Tương phản hoàn toàn với sự tĩnh lặng ấy là những bước chân hối hả, những đôi mắt thâm quầng lộ rõ sự mỏi mệt sau lớp khẩu trang của các y, BS.

Không gian bên trong Trung tâm Hồi sức tích cực luôn đặc quánh mùi thuốc sát khuẩn. Các y, BS liên tục di chuyển giữa các giường bệnh, theo dõi sát sao thông số trên máy thở để kịp giành giật sự sống được tính bằng giây cho bệnh nhân. Ảnh: TT

Ngành truyền nhiễm vốn đã rủi ro, hồi sức truyền nhiễm lại càng khốc liệt. Giữa bối cảnh y tế công đang đứng trước thách thức giữ chân nhân sự, nhiều người chọn rẽ hướng sang các chuyên khoa nhẹ nhàng, ít áp lực hoặc các viện tư với mức thu nhập hấp dẫn, thì việc những BS, điều dưỡng nơi đây chấp nhận đối mặt trực diện với mầm bệnh lây nhiễm lại càng trở nên đáng trân trọng.

BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, miêu tả chuyên ngành hồi sức truyền nhiễm bằng hai chữ ngắn gọn: "Kén người".

Sự khốc liệt của môi trường này nằm ở chỗ các y, BS phải liên tục đối mặt với sinh tử. "Ở đây chỉ có đi làm suốt, đứng suốt. Nhân lực mỏng, trong khi số lượng bệnh nhân luôn dao động từ 70-80 người. Quy mô khoa hoàn toàn có thể mở lên 100 bệnh nhân, nhưng nhân lực hiện tại chỉ đáp ứng được chừng này, chưa thể nhận thêm", BS Phúc nói.

Nhưng bù lại, cường độ làm việc vắt kiệt sức lực ấy lại là "lò luyện" ra những BS bản lĩnh. BS Phúc nhẩm tính mỗi năm trung tâm tiếp nhận hơn 1.000 bệnh nhân hồi sức nặng với đủ các mặt bệnh phức tạp.

"Ở bệnh viện công, lượng bệnh nhân lớn, mỗi người bệnh gần như là một người thầy. BS trẻ mới ra trường tiếp xúc với khối lượng công việc này sẽ trưởng thành cực kỳ nhanh, cả về chuyên môn lẫn khả năng kiểm soát cảm xúc. Như BS Huân, ngày đầu mới về khoa hễ gặp áp lực với bệnh nhân là "mít ướt", khóc suốt. Nhưng trải qua thời gian, đặc biệt là đợt chống dịch COVID-19, bây giờ BS Huân đã chịu áp lực rất tốt", BS Phúc chia sẻ.

Giao tiếp bằng máy đo sinh tồn

BS Nguyễn Thị Huân (sinh năm 1994) chính là người từng "mít ướt" trong lời kể của BS Phúc. Nhận công tác từ năm 2018 ngay đúng đợt dịch bùng phát và chính thức vào biên chế năm 2021, đến nay, công việc hàng ngày của chị là theo dõi những bệnh nhân hoàn toàn mất khả năng giao tiếp do đặt ống nội khí quản và hôn mê.

Một tua trực hiện tại chỉ có bốn BS, nhưng phải chia nhau quản lý bốn khu vực (A, B, C, D). Trung bình mỗi tuần, một BS trực 1-2 buổi. "Gần như luôn tay luôn chân từ lúc nhận đến lúc giao ca. Có những tua thức trắng đêm, hoặc chỉ chợp mắt được 3-4 tiếng", BS Huân kể.

BS Nguyễn Thị Huân thăm khám, lắng nghe nhịp tim và theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn của một bệnh nhân nặng. Ảnh: TT

Mọi diễn biến của bệnh nhân đều được BS Huân đọc qua ngôn ngữ cơ thể và chỉ số sinh tồn (nhiệt độ, SpO2, huyết áp, mạch, thang điểm Glasgow). Một cử động ăn rơi vãi, một ngón tay mất lực là dấu hiệu đột quỵ sớm. Một nhịp mạch đang 150 lần/phút đột ngột rớt xuống 50 lần/phút báo hiệu nguy cơ ngừng tim, đòi hỏi ê-kíp lập tức chuẩn bị máy sốc điện.

Gần tám năm làm nghề, BS Huân nắm trong tay vô số hồ sơ bệnh án, nhưng ám ảnh nhất vẫn là những ca bệnh không thể cứu vãn dù BS đã nhìn thấy trước diễn biến. Đó là cậu bé người dân tộc thiểu số mới 15 tuổi bị viêm phổi nặng, phải chạy ECMO (tim phổi nhân tạo). Dù phổi suy tiến triển cực nhanh, cậu bé vẫn tỉnh táo, cố gắng giao tiếp bằng điệu bộ với BS trước khi trút hơi thở cuối cùng...

Hay một trường hợp khác là nam bệnh nhân mắc lao màng não cấp tính quê Sơn La. Dù bệnh nhân đã có dấu hiệu thoát mê, bắt đầu nhận thức được sau những ngày can thiệp thở máy và điều trị nhiễm trùng bệnh viện, gia đình vẫn kiên quyết xin đưa về vì đã kiệt quệ tài chính.

"Chúng tôi tìm cách kêu gọi phòng Công tác xã hội hỗ trợ, cố gắng thuyết phục người nhà, nhưng họ vẫn quyết định từ bỏ," BS Huân nhớ lại sự bất lực của ê-kíp.

BS Huân có gần tám năm gắn bó với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: TT

Khi một sinh mệnh vừa vuột qua kẽ tay, không có thời gian cho những giọt nước mắt rơi xuống hay sự yếu lòng ngự trị. Ở nơi ranh giới sống - chết được tính bằng giây, các y, BS chỉ có thể đứng lặng người trong tích tắc, nuốt sự xót xa vào trong, sát khuẩn tay, thay vội đôi găng mới và ngay lập tức xốc lại tinh thần.

Bởi lẽ, chỉ cách đó vài bước chân, ở giường bệnh bên cạnh, một nhịp tim khác vẫn đang thoi thóp chờ họ giành giật lại từ tay tử thần. Sự chuyên nghiệp đến mức phải tự ép mình kiên cường vượt lên trên cảm xúc cá nhân chính là thứ vũ khí duy nhất giúp họ không gục ngã.

Cũng nhờ sự kiên cường đó, tại chính căn phòng này, kỳ tích đã xuất hiện. BS Huân từng cùng đồng nghiệp can thiệp cho một sản phụ 33 tuổi, mang thai sáu tháng, mắc COVID-19 nguy kịch, xuất huyết thành bụng ồ ạt.

Ê-kíp phải mổ lấy thai khẩn cấp ngay tại giường ICU, song song với việc chạy máy ECMO. Trải qua giai đoạn thiếu oxy não trầm trọng, bệnh nhân cuối cùng vẫn hồi phục nhận thức và xuất viện bình an. Nhiều năm đã trôi qua, đến giờ họ vẫn giữ liên lạc với BS Huân.

"Công việc ở hồi sức tích cực rất nặng nề, áp lực và vất vả, đặc biệt đối với BS nữ. Nhưng tôi muốn được đồng hành cùng người bệnh đi qua những căn bệnh khó. Cảm giác được nhìn bệnh nhân và người nhà vui vẻ xuất viện là một trong những động lực lớn nhất giữ tôi tiếp tục làm việc ở đây," BS Huân bộc bạch.

Vòng quay 3 ca và rủi ro phơi nhiễm

Đồng hành cùng các BS duy trì sự sống cho 73 bệnh nhân là lực lượng điều dưỡng. Ths Nguyễn Thị Thu Hà vừa nhận nhiệm vụ điều dưỡng trưởng ICU được một tháng sau 19 năm gắn bó với khoa Cấp cứu.

Hiện tại, trung tâm có tổng cộng 104 nhân sự. Trừ đi ba hộ lý, số lượng nhân viên y tế trực tiếp tham gia chăm sóc, điều trị là 101 người. Theo dự kiến, đến năm 2026, con số này phải đạt 123 người mới đáp ứng đủ nhu cầu vận hành.

Làm việc theo cơ chế 3 ca/ngày, nhịp sinh học của các điều dưỡng bị đảo lộn hoàn toàn. Chị Hà kể, nhiều nhân viên trực ca 2 kết thúc công việc lúc 10 giờ đêm. Lễ Tết, việc "đón giao thừa sang ca" tại bệnh viện, gọi điện thoại về nhà thắp hương cùng gia đình rồi bật khóc tủi thân là chuyện thường tình.

Điều dưỡng trưởng Nguyễn Thị Thu Hà cẩn trọng theo dõi tình trạng bệnh nhân. Với vòng quay trực 3 ca/ngày, các điều dưỡng luôn phải túc trực bên giường bệnh 24/24h để đảm bảo an toàn cho những bệnh nhân nặng. Ảnh: TT

Bản thân chị Hà mỗi ngày cũng tự lái xe 25 km từ nhà đến viện, rời nhà lúc 6 giờ sáng và thường 6 giờ 30 tối mới bước qua cửa. Làm xong ca trực, sức lực vắt kiệt cho bệnh viện, về nhà nhiều khi nằm xuống, chị mệt đến mức đánh rơi cả điện thoại vào mặt, không đủ sức nấu cơm.

"Nhưng tình yêu nghề của mình lớn lên từ những thay đổi nhỏ nhất của người bệnh mỗi ngày. Tất cả đều lấy bệnh nhân làm trung tâm. Nhìn người bệnh khỏe lên từng ngày, mình thấy công việc của mình thực sự có ích, giúp đỡ được nhiều người, từ đó lại thấy yêu nghề hơn", chị Hà tâm sự.

Đối mặt với môi trường đặc thù của tuyến cuối bệnh truyền nhiễm, rủi ro phơi nhiễm luôn rình rập. Chị Hà từng bị đờm của bệnh nhân văng thẳng vào mắt khi đang thao tác cắm ống hút, phải lập tức dùng thuốc dự phòng.

Dù công việc quá tải, quy định kiểm soát nhiễm khuẩn tại ICU vẫn buộc các điều dưỡng phải thực hiện thêm một nhiệm vụ: Họp hội đồng người bệnh 1 tuần/lần. Tại đây, họ giải đáp trực tiếp các thắc mắc về đơn thuốc, BHYT và nắm bắt hoàn cảnh để kết nối quỹ tài trợ.

Ghi nhận sự theo sát này, anh Phạm Văn Quế (26 tuổi, Hà Tĩnh) - người nhà bệnh nhân đang điều trị biến chứng thủy đậu ăn sâu vào ruột sang ngày thứ 21 chia sẻ: "Hàng ngày BS điều trị đều gọi người nhà vào để thông báo rõ diễn biến của bệnh nhân. Việc sát khuẩn, đeo khẩu trang, tiếp xúc với mầm bệnh ra sao đều được hướng dẫn từng ly từng tí. Dịp Tết vừa rồi tôi phải ở lại viện, ê-kíp trực đủ người, có tổ chức gói bánh chưng bên ngoài khoa và phát quà cho bệnh nhân".

Ngày 27-2, BS Phúc, BS Huân, điều dưỡng Hà vẫn xoay vần giữa những tiếng "bíp bíp..." của máy monitor. Ước muốn của họ không có gì to tát: Bệnh nhân đáp ứng phác đồ, chính sách đãi ngộ từ ngành y tế được cải thiện, và quân số sớm được lấp đầy để những ca trực vơi bớt những đêm trắng kiệt sức.

Nhìn qua lớp kính cách ly, nhịp độ làm việc tại ICU luôn được duy trì ở mức căng thẳng tột độ. Một ê-kíp đang khẩn trương phối hợp thực hiện thủ thuật can thiệp ngay tại giường bệnh. Ảnh: TT

Áp lực tạo nền tảng vững chắc

Theo báo cáo mới nhất của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong chuyến làm việc với đoàn công tác Bộ Y tế đầu tháng 2-2026, chỉ tính riêng năm 2025, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị thành công gần 10.000 bệnh nhân truyền nhiễm, duy trì tỉ lệ tử vong ở mức thấp.

Để có được thành quả đó, Trung tâm Hồi sức tích cực đóng vai trò mũi nhọn, liên tục ứng dụng và phát triển các kỹ thuật cao để giật lại sự sống cho những ca bệnh nguy kịch nhất.

Là một trong những người "đứng mũi chịu sào" tại Trung tâm Hồi sức tích cực, BS Phạm Văn Phúc thấu hiểu hơn ai hết những thiệt thòi của đội ngũ. Đứng trước bài toán nhân sự luôn trong tình trạng mỏng, BS Phúc cho biết hiện tại Nhà nước và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã có những chính sách hỗ trợ, đãi ngộ kịp thời nhằm cải thiện thu nhập và giữ chân nhân tài.

Dưới góc nhìn quản lý và định hướng phát triển, BS Phúc nhận định bệnh viện công chính là "lò luyện thép" tốt nhất, luôn mở rộng cơ hội để các y bác sĩ trẻ được học tập, nâng cao tay nghề chuyên môn.

"Đối với người trẻ, ngoài vấn đề lương thưởng thì quan trọng nhất là cơ hội phát triển. Khi bạn làm việc trong một môi trường có áp lực đủ lớn, ca bệnh đủ phức tạp, bạn sẽ trưởng thành cực kỳ nhanh", BS Phúc phân tích.

Gửi gắm đến những thế hệ BS trẻ đang ngần ngại trước sự khốc liệt của chuyên ngành hồi sức truyền nhiễm, lãnh đạo Trung tâm nhắn nhủ: "Hãy cứ dấn thân, cố gắng tích lũy đủ kiến thức, trau dồi chuyên môn và cả cách đối nhân xử thế. Trải qua một môi trường rèn luyện tuyệt vời như thế này, các bạn sẽ có nền tảng cực kỳ vững chắc để phát triển bản thân lâu dài và tự tin cất cánh trên bất kỳ chặng đường sự nghiệp nào trong tương lai".

THANH TÚ

Nguồn PLO : https://plo.vn/giu-nhip-tim-cho-nguoi-la-chuyen-nghe-o-phong-hoi-suc-tich-cuc-post896775.html