Ít ai biết rằng, để những chuyến xe ngựa an toàn lăn bánh mỗi ngày, phía sau là sự thầm lặng của những người thợ đóng móng sắt cho ngựa - một nghề đặc thù, đòi hỏi tay nghề và lòng yêu nghề.
Ông Phạm Chí Bình thực hiện công đoạn đóng móng sắt cho ngựa.
Ở cù lao Thới Sơn, số người làm được nghề đóng móng sắt cho ngựa không nhiều. Trong đó, ông Phạm Chí Bình được xem là một trong những người gắn bó bền bỉ và lành nghề nhất.
Ngoài 60 tuổi, quê gốc ở xã Quới Sơn (tỉnh Bến Tre cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), ông Bình có gần 40 năm gắn bó với nghề đánh xe ngựa và hơn 30 năm trực tiếp đóng móng sắt. Với ông, đây không đơn thuần là kế sinh nhai mà còn là nghề gia truyền bên vợ, đã trải qua ba thế hệ tiếp nối.
Ông Bình nhớ lại, những năm trước khi du lịch phát triển, xe ngựa chủ yếu dùng để chở cát, đá, gạch, vật liệu xây dựng... Khi chưa có cầu Rạch Miễu, việc qua lại giữa hai bờ sông còn phụ thuộc vào phà.
Nhận thấy tiềm năng du lịch của cù lao Thới Sơn, các nhà đầu tư đã mời ông sang phục vụ khách tham quan. Từ những chuyến xe đầu tiên còn lác đác khách, đến nay, hoạt động xe ngựa đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá miền sông nước của du khách.
Ban đầu, ông vừa chở khách bên cù lao, vừa quay về Bến Tre chở hàng. Khi du lịch dần ổn định, ông và anh em quyết định chuyên tâm phục vụ khách tham quan. Cùng với sự phát triển ấy, nhu cầu chăm sóc ngựa cũng tăng lên, đặc biệt là việc đóng móng sắt. Đây là yếu tố quyết định sự bền bỉ và an toàn của mỗi chuyến xe.
Theo ông Bình, móng ngựa nếu không được bảo vệ sẽ rất dễ mài mòn, nứt gãy khi di chuyển nhiều trên mặt đường cứng. Đóng móng sắt không chỉ giúp ngựa đi chắc chân mà còn hạn chế chấn thương. Tuy nhiên, đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và cả lòng can đảm.
Quy trình đóng móng bắt đầu bằng việc “bắt giò” ngựa, nâng chân lên và vệ sinh sạch sẽ phần móng. Người thợ dùng dao chuyên dụng gọt bỏ lớp móng hư, chỉnh sửa cho phẳng và cân đối.
Sau đó, móng sắt được ướm thử nhiều lần để đảm bảo vừa khít. Khi đã chuẩn xác, thợ dùng bốn chiếc đinh đặc chế đóng cố định móng sắt vào phần sừng móng - tuyệt đối không phạm vào phần thịt bên trong. Phần đinh nhô ra được cắt và uốn gọn cẩn thận.
Đi xe ngựa là một trong những trải nghiệm đáng nhớ khi đến với du lịch Thới Sơn.
Nghe qua có vẻ đơn giản, nhưng theo ông Bình, mỗi con ngựa có tính nết khác nhau. Với ngựa hiền, công việc diễn ra nhanh chóng. Nhưng gặp ngựa “khó”, phải có thêm người phụ giữ chặt. Chỉ cần sơ suất nhỏ, đóng lệch tay gây chảy máu.
Ngựa có thể bị đau kéo dài, ảnh hưởng đến sức kéo và tuổi thọ làm việc. Chính vì vậy, không phải ai cũng dám làm nghề này.
Hiện nay, tại cù lao Thới Sơn, số người có thể đóng móng ngựa thành thạo chỉ đếm trên đầu ngón tay. Lực lượng kế thừa ngày càng ít khi lớp trẻ ít mặn mà với nghề đòi hỏi nhiều công sức nhưng thu nhập không cao.
Giữa nhịp sống du lịch ngày càng sôi động, những người như ông Bình vẫn lặng lẽ giữ nghề, góp phần gìn giữ nét đặc trưng của miền sông nước - nơi tiếng vó ngựa vẫn đều đặn vang lên giữa vườn cây xanh mát.
Ý PHƯƠNG