Giữ rừng, giữ đa dạng sinh học Chư Mom Ray

7 giờ trướcBài gốc

Giữa những cánh rừng già nơi biên giới phía Tây tỉnh Quảng Ngãi, những bước chân tuần tra vẫn lặng lẽ băng rừng mỗi ngày.

Men theo con đường đất dẫn lên các triền đồi quanh thôn Bar Gok, xã Sa Thầy, tỉnh Quảng Ngãi (huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum cũ), những cánh rừng ven nương rẫy còn giữ được màu xanh. Ít ai biết rằng, để bảo vệ những cánh rừng này, người dân trong thôn Bar Gok luôn đều đặn tổ chức các chuyến tuần tra rừng mỗi tuần.

Hệ thực vật đa dạng ở rừng Quốc gia Chư Mon Ray.

Một buổi sáng đầu tuần, anh A Phú (39 tuổi) cùng các thành viên trong tổ bảo vệ rừng của thôn chuẩn bị đi tuần tra. Xe máy được gửi lại dưới chân đồi, cả nhóm đi bộ men theo những lối mòn quanh bìa rừng, bìa rẫy để kiểm tra tình hình.

Việc tuần tra được tổ chức theo từng tổ nhỏ, mỗi tuần một lần, mỗi tổ từ hai đến ba người. Từ khoảng 7 giờ sáng, các thành viên bắt đầu đi dọc các khu vực giáp ranh giữa rừng và nương rẫy của người dân.

Khu vực tuần tra chủ yếu nằm ở vùng rừng giáp ranh với những cánh rừng thuộc Vườn Quốc gia Chư Mom Ray. Phần lớn quãng đường phải đi bộ qua các triền đồi, băng qua các khu rẫy của người dân. Công việc vất vả nhưng bà con trong thôn vẫn duy trì đều đặn. Trong gần hai năm tham gia bảo vệ rừng, tổ của anh A Phú chưa phát hiện trường hợp nào chặt phá rừng.

Nhân viên Vườn Quốc gia Chư Mom Ray tuần tra, bảo vệ rừng.

Thôn Bar Gok hiện có khoảng 30 hộ dân tham gia bảo vệ rừng cộng đồng. Ngoài việc tuần tra, các thành viên thường xuyên nhắc nhở bà con trong thôn không chặt phá rừng, nhất là tại những khu vực rừng tái sinh ven nương rẫy.

Ngoài thời gian tham gia bảo vệ rừng, gia đình anh A Phú chủ yếu làm rẫy, trồng sắn và lúa. Anh A Phú quan niệm, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, anh và bà con trong thôn vẫn tự nguyện tham gia giữ rừng.

“Mỗi tuần tổ mình đi rừng một lần. Chủ yếu đi dọc bìa rừng, bìa rẫy để xem có ai phát rừng lấn chiếm hay không. Mình cũng nhắc bà con trong làng đừng chặt phá rừng để giữ rừng cho sau này”, anh A Phú chia sẻ.

Gấu tại Vườn Quốc gia Chư Mom Ray.

Rời thôn Bar Gok, men theo những con đường đất đỏ dẫn sâu vào vùng lõi của Vườn Quốc gia Chư Mom Ray, ngay từ sáng sớm, các cán bộ bảo vệ rừng bắt đầu hành trình đi bộ xuyên rừng, kiểm tra dấu hiệu tác động của con người cũng như theo dõi hoạt động của động vật hoang dã. Mỗi dấu vết phát hiện được đều được chụp lại và cập nhật vào phần mềm Smart trên điện thoại, phục vụ công tác quản lý.

Nhiều vị trí trong rừng được đặt bẫy ảnh để ghi nhận sự xuất hiện của các loài thú hoang dã. Qua đó, lực lượng bảo vệ rừng ghi nhận nhiều hình ảnh của gà rừng, nai, heo rừng… Trong quá trình tuần tra, các cán bộ cũng thường xuyên phát hiện và tháo gỡ những chiếc bẫy thú do người dân đặt trong rừng, đồng thời tuyên truyền để bà con không săn bắt, không xâm hại tài nguyên rừng.

Đặt bẫy ảnh.

Những chuyến đi rừng có khi kéo dài cả ngày, thậm chí nhiều ngày liên tiếp. Anh em phải tự chuẩn bị lương thực mang theo; có hôm tối muộn mới trở về trạm, có hôm ngủ lại giữa rừng để tiếp tục bám địa bàn.

Gắn bó với công việc bảo vệ rừng suốt 14 năm, anh Phạm Văn Thắng, Đội bảo vệ rừng Mo Ray, thuộc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Chư Mom Ray luôn bám rừng, quen với những chuyến tuần tra dài ngày giữa đại ngàn. Với anh Phạm Văn Thắng, việc theo dõi từng dấu vết trong rừng, tháo gỡ bẫy thú hay ghi nhận hình ảnh động vật qua bẫy ảnh đã trở thành công việc quen thuộc.

Anh Phạm Văn Thắng cho biết thêm: “Chúng tôi đi bộ trong rừng hễ gặp dấu vết gì, ví dụ như chim, thú hay con người thì quan sát rồi chụp lại qua phần mềm Smart đi rừng. Hiện nay chúng tôi đang sử dụng ứng dụng Smart với các máy bẫy ảnh để quay, chụp những tác động của con người hoặc sự đi lại của thú trong rừng. Buổi sáng, nếu xác định tuyến nào xa thì chúng tôi nấu cơm, ăn sáng xong rồi đùm cơm theo để đến chiều muộn, hoặc có khi tối khuya mới về được tới nơi... có hôm thì ngủ lại trong rừng. Tháng chúng tôi đi khoảng 15 đến 17 ngày”.

Các loài động vật ở Vườn Quốc gia Chư Mon Ray, tỉnh Quảng Ngãi.

Giữa bìa rừng thuộc khu vực Vườn Quốc gia Chư Mom Ray, chốt bảo vệ rừng Mo Ray nằm ngay trên con đường đất độc đạo dẫn sâu vào rừng. Ban ngày, thỉnh thoảng có người dân đi ngang qua để lên nương rẫy, nhưng về đêm không gian trở nên tĩnh lặng, chỉ còn ánh đèn le lói từ căn chốt nhỏ của lực lượng bảo vệ rừng.

Anh Thao Chương, nhân viên Đội bảo vệ rừng trực chốt Mo Ray chia sẻ, do chốt nằm sát khu sản xuất của người dân nên phần lớn người qua lại chỉ đi làm rẫy.

Anh Thao Chương nói: “Mình ở sát khu vực rẫy của người dân nên nắm bắt tình hình người ra vào rừng. Chủ yếu người ta đi ngang qua đây là để làm nương rẫy. Người dân ở đây ban đêm thường đi soi nhái, gài bẫy chuột, những việc này mình tạo điều kiện cho họ. Tuy nhiên, để tránh nguy cơ cháy rừng trong mùa khô, chúng tôi cũng thường xuyên tuyên truyền vì người dân ra vào rừng nhiều. Chúng tôi trực cả ngày lẫn đêm, ai ra vào cũng phải ghi sổ, sáng vào chiều ra đều phải báo cáo”.

Tuần tra, bảo vệ rừng.

Vườn Quốc gia Chư Mom Ray nằm ở khu vực biên giới phía Tây tỉnh Quảng Ngãi, được ví như “lá phổi xanh” của vùng Tây Nguyên, nơi vẫn giữ được hệ sinh thái rừng nguyên sinh và đa dạng sinh học quý hiếm. Hiện đơn vị quản lý hơn 60.636 héc ta rừng, trong đó có 56.249 héc ta rừng đặc dụng và khoảng 4.400 héc ta rừng sản xuất.

Ban Quản lý bố trí 10 đội bảo vệ rừng chuyên trách tại các xã Sa Thầy, Rờ Kơi, Mô Rai, Ya Ly, Sa Loong và Bờ Y với khoảng 70 cán bộ, nhân viên bảo vệ rừng. Bình quân mỗi người phụ trách gần 1.000 héc ta rừng, cao gần gấp đôi định mức đối với rừng đặc dụng.

Qua các đợt điều tra, các nhà khoa học ghi nhận tại đây có 1.895 loài thực vật, trong đó 182 loài thuộc diện nguy cấp, quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Hệ động vật cũng rất phong phú với 1.005 loài, bao gồm nhiều loài thú quý hiếm cần được bảo tồn.

Những năm gần đây, công tác bảo vệ rừng được tăng cường bằng việc ứng dụng bẫy ảnh và công cụ Smart để giám sát đa dạng sinh học. Nhiều hình ảnh quý về các loài linh trưởng, gấu, bò rừng và chim hiếm đã được ghi nhận, góp phần phục vụ nghiên cứu và xây dựng phương án bảo tồn.

Heo rừng được phát hiện qua bẫy ảnh.

Ông Đào Xuân Thủy, Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Chư Mom Ray cho biết, đơn vị quản lý hơn 60.000 héc ta rừng với hệ sinh thái phong phú:

“Thời gian tới, chúng tôi tập trung tuần tra, kiểm soát bảo vệ rừng; đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, truyền thông nâng cao nhận thức cho cộng đồng; điều tra, nghiên cứu và giám sát đa dạng sinh học để có phương án, kế hoạch bảo vệ tốt hơn.

Đồng thời, đơn vị cũng chú trọng cải thiện sinh kế cho cộng đồng, làm sao để khi người dân phát triển được kinh tế thì sẽ chung tay bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, triển khai đề án phát triển du lịch sinh thái nhằm tạo việc làm cho cộng đồng, cũng như tạo nguồn thu cho đơn vị”, ông Đào Xuân Thủy cho biết thêm.

Thanh Thắng/VOV-Miền Trung

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/giu-rung-giu-da-dang-sinh-hoc-chu-mom-ray-post1276135.vov